BellaTOFIFEST 2026: Η ταινία “Isola” δεν είν’ έρημος, δεν είναι νησί (μα ούτε κι η Ελένη…)

Η λέξη Isola (στα ιταλικά σημαίνει «νησί») δεν χρησιμοποιεί τον τόπο διεξαγωγής της δράσης ως γεωγραφική αναφορά αλλά τον μετατρέπει σε μια κατάσταση εγκλωβισμού, όπου η γη έρχεται αντιμέτωπη με το νερό, τον πνιγμό να καταδικάζει τους ήρωες σε στέρεο έδαφος και την ξηρασία της ψυχής να δίνει ζωή στην πηγαία κακία που -ευτυχώς- δεν γίνεται αντικείμενο ηθικής κρίσης. Έναν χώρο όπου οι κοινωνικές συμβάσεις απομακρύνονται, ο χρόνος μοιάζει να επιβραδύνεται και οι χαρακτήρες μένουν μόνοι απέναντι σε όσα έχουν καταφέρει να κρύβουν από τον εαυτό τους. Αυτή η ταινία λοιπόν, δεν είναι ένα ταξίδι ανακάλυψης, αλλά μια αναγκαστική συνάντηση με τις πιο σκοτεινές πλευρές της ανθρώπινης φύσης, με τις ανείπωτες επιθυμίες, τις εμμονές και τις εξαρτήσεις που συνήθως παραμένουν καλά κρυμμένες κάτω από την επιφάνεια της καθημερινότητας.

Το σκηνοθετικό ντεμπούτο σε ταινία μεγάλου μήκους της Nora Jaenicke χρησιμοποιεί τη φόρμα ενός ψυχολογικού θρίλερ, όμως στην πραγματικότητα ενδιαφέρεται περισσότερο να αναλύσει τους μηχανισμούς της ανθρώπινης εξάρτησης παρά να δημιουργήσει «χιτσκοκικίζουσα» αγωνία. Από τις πρώτες κιόλας σκηνές γίνεται σαφές ότι το πραγματικό της θέμα δεν είναι το μυστήριο σχετικά με τον ασθενή σύζυγο της πρωταγωνίστριας, αλλά η λεπτή γραμμή που χωρίζει τη φροντίδα από τον έλεγχο, την αγάπη από την κατοχή, την προστασία από τη χειραγώγηση.

Το δηλητήριο σε όλες τις μορφές του (ανθρώπινη τοξικότητα, φίδια που βολοδέρνουν ελεύθερα σε άνυδρο τόπο κ.λπ.) αποτελεί τον κεντρικό συμβολισμό της ταινίας, κυρίως ως μεταφορά για καθετί που μπορεί ταυτόχρονα να μας θεραπεύσει ή να μας καταστρέψει όπως την αγάπη, την ανάγκη για αποδοχή, την εξουσία, ακόμη και την ίδια την (ερωτική) επιθυμία. Η ίδια εμπειρία, ανάλογα με τη στιγμή, την ένταση και τον άνθρωπο που τη βιώνει, μπορεί να γίνει αντίδοτο και σαρωτικά καταστροφική δύναμη.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αυτή η ταινία που είδαμε στο φεστιβάλ του Τορούν, αποκτά ιδιαίτερη σημασία κυρίως για τον συμβολισμό του φιδιού που ενισχύει «το αυγό του φιδιού» που επωάζεται στις ψυχές των δύο κεντρικών ηρωίδων, της συζύγου που προαναφέραμε αλλά και της οικονόμου που αναλαμβάνει δράση. Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, το μεταξύ άλλων φροϋδικό σύμβολο συνδέεται τόσο με τη θεραπεία όσο και τον θάνατο, ίσως για αυτό να δεσπόζει ακόμη και στο έμβλημα της ιατρικής. Αξιοποιώντας αυτή τη διττή φύση για να υποστηριχτεί πως κάθε άνθρωπος κουβαλά μέσα του, ταυτόχρονα, τόσο το δηλητήριο όσο και το αντίδοτό του, η σκηνοθέτης παίρνει τολμηρές επιλογές που -επιτηδευμένα- μοιάζουν δειλές αρχικά στον θεατή.

Στην ιστορία επίσης μελετάται διεξοδικά η ανάγκη της διαρκούς επιβεβαίωσης, όταν ο πραγματικός εχθρός είναι οι επιλογές σου και οι επιθυμίες σου. Οι περισσότεροι χαρακτήρες μοιάζουν να έχουν μάθει να ζουν ικανοποιώντας τις ανάγκες των άλλων, αδιαφορώντας για τις δικές τους -και λέω «μοιάζει» γιατί για τη μια γυναίκα αυτό είναι τρόπος επιβίωσης ενώ για την άλλη, μέσο-. Επεκτείνοντας την προηγούμενη σκέψη, αποκαλύπτεται το κυρίαρχο ερώτημα, αν δηλαδή ο σύγχρονος κόσμος δεν χωρίζεται σε δυνατούς και αδύναμους, αλλά σε εκείνους που διαρκώς προσφέρουν και σε εκείνους που έχουν μάθει μόνο να λαμβάνουν.

Η σκηνοθεσία της Jaenicke αποφεύγει τις εύκολες κορυφώσεις και επενδύει περισσότερο στην ατμόσφαιρα και στη σταδιακή ψυχολογική αποδόμηση των χαρακτήρων. Σε ορισμένες στιγμές η ταινία θυμίζει διακριτικά τη «Φεντόρα» του Billy Wilder ως προς το παιχνίδι ταυτοτήτων και εξουσίας (συν τον τόπο διεξαγωγής της δράσης -στη «Φεντόρα» ήταν η Κέρκυρα-), τον «Ταλαντούχο κύριο Ρίπλεϊ» για την υπόγεια ένταση που γεννά η επιθυμία και η εμμονή, αλλά και το «Μίζερι», χωρίς ποτέ να υιοθετεί τη σωματική του βία ή την ακραία του ένταση· οι αναφορές λειτουργούν περισσότερο ως συγγενείς τόνοι παρά ως ευθείες επιρροές, και αυτό -ευτυχώς- εξυπηρετεί τις κορυφώσεις.

Ιδιαίτερη είναι και η παρουσία της Joanna Kulig (Γιοάνα Κούλιγκ), (μούσας του Πάβελ Παβλικόφσκι), η οποία ισορροπεί ανάμεσα στο ευάλωτο της ηρωίδας και την εσωτερική δύναμη, ενώ η Fanny Ardant επιβεβαιώνει για ακόμη μία φορά ότι διαθέτει εκείνη τη σπάνια κινηματογραφική παρουσία που μπορεί να επιβληθεί ακόμη (ή αν προτιμάτε… κυρίως) και μέσα από τη σιωπή.

Η ταινία Isola προβλήθηκε στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορούν, όπου η σκηνοθέτις Nora Jaenicke και η πρωταγωνίστρια Joanna Kulig βρέθηκαν για να παρουσιάσουν την ταινία και να συνομιλήσουν με το κοινό. Είναι ένα έργο που δεν επιδιώκει να δώσει όλες τις απαντήσεις· αντίθετα, αφήνει τον θεατή να αναρωτηθεί πόσο συχνά αυτό που μοιάζει με θεραπεία είναι τελικά το δηλητήριο που ο ίδιος επέλεξε να κρατήσει (ή να τον κρατήσει) στη ζωή του.

Διαβάστε ακόμα: BellaTOFIFEST 2026: Ένα ανήσυχο φεστιβάλ που υπόσχεται… «ανυπακοή»