Εκεί που ύψωνε το εθνικό σύμβολο θα μπει ο ανδριάντας της

Στη βραχονησίδα Ρω, εκεί όπου η μορφή της Δέσποινας Αχλαδιώτη έχει ταυτιστεί όσο λίγες με την έννοια της ακριτικής επιμονής και της σιωπηλής προσφοράς, δρομολογείται πλέον η τοποθέτηση του ανδριάντα της. Ο δήμαρχος Καστελορίζου Νικόλαος Ασβέστης επισκέφθηκε το νησί μαζί με τον διακεκριμένο γλύπτη Ευάγγελο Τύμπα, προκειμένου να ξεκινήσει η διαδικασία για την εγκατάσταση του έργου που θα τιμά την Κυρά της Ρω. Η αποστολή έφτασε στη νησίδα με πλωτό σκάφος και, μαζί με τον διοικητή της φρουράς, απέτισε πρώτα φόρο τιμής στο κοιμητήριο όπου αναπαύεται η Δέσποινα Αχλαδιώτη, πριν προχωρήσει στην επιλογή του χώρου που θα φιλοξενήσει τον ανδριάντα. Το σημείο που επελέγη μόνο τυχαίο δεν είναι, καθώς πρόκειται για βράχο ύψους περίπου 10 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας, σε ένα τοπίο που κουβαλά βαρύ ιστορικό και συμβολικό φορτίο. Σύμφωνα με τις δημοσιευμένες πληροφορίες, το έργο θα αποτυπώνει ακριβώς εκείνη τη συγκλονιστική στιγμή κατά την οποία η Κυρά της Ρω στεκόταν αγέρωχη στο νησί και ύψωνε την ελληνική σημαία, μετατρέποντας την καθημερινή αυτή πράξη σε εθνικό σύμβολο.

Διαβάστε: Η κυρά της Ρω: Η γυναίκα που σήκωνε επι 40 χρόνια την ελληνική σημαία

Κυρά της Ρω: Ο βράχος που επιλέχθηκε δεν είναι τυχαίος

Η επιλογή του συγκεκριμένου χώρου δίνει από μόνη της το στίγμα της πρωτοβουλίας. Ο ανδριάντας δεν θα τοποθετηθεί απλώς κάπου στη Ρω, αλλά σε σημείο που συνδέεται άμεσα με την ιστορική μνήμη της μορφής που θα αναπαριστά. Όπως επισημαίνεται από τη δημοτική αρχή, ο γλύπτης Ευάγγελος Τύμπας προσέγγισε το έργο με ιδιαίτερη καλλιτεχνική ευαισθησία και με απόλυτο σεβασμό στην ιστορική αλήθεια, επιδιώκοντας να αποδώσει όχι μόνο τη μορφή της Δέσποινας Αχλαδιώτη, αλλά και τη στιγμή που την έκανε διαχρονικό σύμβολο. Ο ίδιος ο δήμαρχος σημείωσε ότι μέσα από αυτή την αποτύπωση μεταφέρεται ένα μήνυμα αυταπάρνησης, ευθύνης και εθνικής αξιοπρέπειας, κάτι που δείχνει ότι το έργο σχεδιάζεται όχι απλώς ως μνημείο, αλλά ως σημείο ζωντανής μνήμης. Για τον λόγο αυτό, ο γλύπτης αποδίδει βαρύτητα τόσο στο ακριβές σημείο τοποθέτησης όσο και στην οπτική σύγκλιση του έργου με το φυσικό περιβάλλον, ώστε ο ανδριάντας να «συνομιλεί» με το τοπίο, τη θάλασσα και τη μνήμη του τόπου.

Η πρωτοβουλία του Δήμου Καστελορίζου για την Κυρά της Ρω

Η δημιουργία και τοποθέτηση του ανδριάντα παρουσιάζεται ως πρωτοβουλία του δημάρχου και του δημοτικού συμβουλίου Καστελορίζου, ως ελάχιστη πράξη ευγνωμοσύνης προς τη γυναίκα που ταυτίστηκε με τη Ρω και με μια από τις πιο φορτισμένες συμβολικά εικόνες του νεότερου ελληνικού βίου. Η δημοτική αρχή περιγράφει το έργο ως διαρκή υπενθύμιση του χρέους απέναντι στην πατρίδα, τη μνήμη και την εθνική ταυτότητα. Αυτό δίνει και το ευρύτερο πλαίσιο της κίνησης: δεν πρόκειται μόνο για έναν ανδριάντα τιμής σε ένα ιστορικό πρόσωπο, αλλά για μια επιλογή που θέλει να κρατήσει ζωντανή τη σχέση του ακριτικού τόπου με τις μορφές που τον σημάδεψαν. Η επίσκεψη στη Ρω, άλλωστε, δεν περιορίστηκε στην επιλογή του σημείου, αλλά περιλάμβανε και συμβολικές στάσεις, όπως η μετάβαση στο κοιμητήριο της Κυράς της Ρω και η απόδοση τιμής στον τόπο όπου αναπαύεται.

Η Δέσποινα Αχλαδιώτη, γνωστή σε όλη τη χώρα ως Κυρά της Ρω, γεννήθηκε το 1890 και πέθανε το 1982. Στη νησίδα της Ρω είχε εγκατασταθεί από το 1924 μαζί με τον άντρα της και την τυφλή μητέρα της. Κατά την περίοδο της Κατοχής υπήρξε μέλος της Αντίστασης, όμως αυτό που χάραξε ανεξίτηλα το όνομά της στη συλλογική μνήμη ήταν η καθημερινή πράξη που επαναλάμβανε επί δεκαετίες. Από το 1943 μέχρι τον θάνατό της, επί 40 ολόκληρα χρόνια, ύψωνε κάθε πρωί την ελληνική σημαία στη Ρω και την κατέβαζε με τη δύση του ηλίου. Αυτή η σχεδόν τελετουργική επιμονή, σε μια απομονωμένη ακριτική νησίδα, την μετέτρεψε σε ζωντανό σύμβολο προσήλωσης, συνέπειας και εθνικής συνείδησης.

Ο ανδριάντας που ετοιμάζεται να στηθεί εκεί, στον βράχο που υψώνεται περίπου 10 μέτρα πάνω από τη θάλασσα, επιδιώκει ακριβώς να συνδέσει το σήμερα με εκείνη τη διαχρονική εικόνα. Να αποδώσει όχι μόνο τη γυναίκα, αλλά και τη στάση της. Όχι μόνο το πρόσωπο, αλλά και την πράξη. Και αυτό είναι ίσως το στοιχείο που δίνει στο έργο τη μεγαλύτερη βαρύτητα: ότι δεν στήνεται απλώς ένα μνημείο σε έναν τόπο, αλλά επιχειρείται να επιστρέψει συμβολικά στη Ρω η μορφή που την έκανε γνωστή σε όλη την Ελλάδα.