Ενεργειακή ασφάλεια και κλιματική μετάβαση στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής βοήθειας για τον αγωγό Ντρούζμπα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσφέρει τεχνική και οικονομική βοήθεια στην Ουκρανία για την αποκατάσταση του αγωγού πετρελαίου Ντρούζμπα, επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στην ενεργειακή ασφάλεια των κρατών‑μελών και τον στόχο της πλήρους απεξάρτησης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα.

Ανταπόκριση – Βρυξέλλες

Σε ενημέρωση στις Βρυξέλλες, αξιωματούχοι εξήγησαν ότι το Κίεβο έχει ήδη αποδεχτεί την ευρωπαϊκή προσφορά, ενώ οι λεπτομέρειες για τη σύνθεση της αποστολής, το χρονοδιάγραμμα και τον ακριβή καταμερισμό της χρηματοδότησης παραμένουν υπό διαμόρφωση.

Δημοσιογράφοι ζήτησαν διευκρινίσεις για το πότε θα πραγματοποιηθεί η αποστολή επιτόπιας αξιολόγησης και ενδεχόμενων επισκευών, ποιοι τεχνικοί φορείς της ΕΕ θα συμμετάσχουν και αν η αποστολή θα περιοριστεί σε καταγραφή των ζημιών ή θα περάσει απευθείας σε εργασίες αποκατάστασης και επανεκκίνησης της ροής.

Ανοιχτό παραμένει και το οικονομικό σκέλος, καθώς εκπρόσωποι της Επιτροπής απέφυγαν να προσδιορίσουν το ύψος της συνδρομής ή τις ακριβείς πηγές χρηματοδότησης, παραπέμποντας σε υφιστάμενα κονδύλια και σε εν εξελίξει τεχνικές συζητήσεις. Επίσης, τέθηκε το ερώτημα κατά πόσο η ΕΕ είναι διατεθειμένη να επαναλαμβάνει τη χρηματοδότηση, δεδομένου ότι ο αγωγός έχει δεχθεί επανειλημμένες ρωσικές επιθέσεις από την έναρξη του πολέμου.

Τη γραμμή αυτή αποτυπώνει και η κοινή δήλωση της προέδρου της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, σύμφωνα με την οποία, μετά τα νέα ρωσικά πλήγματα της 27ης Ιανουαρίου που διέκοψαν τις ροές προς Ουγγαρία και Σλοβακία, οι Βρυξέλλες «εμπλέκονται σε εντατικές συνομιλίες» με τα κράτη‑μέλη και την Ουκρανία για την αποκατάσταση της παροχής.

Στο ίδιο κείμενο υπογραμμίζεται ότι η ΕΕ έχει προσφέρει στην Ουκρανία τεχνική βοήθεια και χρηματοδότηση, πως οι ουκρανικές αρχές έχουν «καλωσορίσει και αποδεχθεί» την πρόταση και ότι Ευρωπαίοι εμπειρογνώμονες είναι διαθέσιμοι «άμεσα» για να συνδράμουν.

Η Κομισιόν υπενθύμισε ότι Ουγγαρία και Σλοβακία εξακολουθούν να καλύπτονται από προσωρινή εξαίρεση όσον αφορά τη χρήση ρωσικού πετρελαίου, λόγω της υψηλής εξάρτησής τους και του ότι είναι περίκλειστα κράτη, και ότι οποιαδήποτε πρόταση για οριστικό τερματισμό των εισαγωγών θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη δική τους ενεργειακή ασφάλεια και, κατ’ επέκταση, τη σταθερότητα της ενιαίας αγοράς ενέργειας της ΕΕ.

Στο παρασκήνιο, η ίδια αυτή εξαίρεση έχει βρεθεί στο επίκεντρο των σκληρών διαπραγματεύσεων για τη χρηματοδότηση της νέας μακροπρόθεσμης στήριξης προς την Ουκρανία, με τη Βουδαπέστη να αξιοποιεί επανειλημμένα το δικαίωμα βέτο σε ευρωπαϊκές αποφάσεις έως ότου διασφαλιστεί ότι οι δικές της ενεργειακές ανάγκες δεν θα θιγούν από το σχέδιο πλήρους απεξάρτησης από τα ρωσικά καύσιμα.

Η στρατηγική συνοχή με τον ευρωπαϊκό στόχο για τερματισμό των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου βρέθηκε στο επίκεντρο των ερωτήσεων, στο σημερινό briefing, με αρκετούς να αμφισβητούν το μήνυμα που στέλνει η χρηματοδότηση επισκευών σε έναν αγωγό που μεσοπρόθεσμα προορίζεται να τεθεί εκτός λειτουργίας.

Η Κομισιόν αντέτεινε πως η σταδιακή απεξάρτηση πρέπει να συνδυάζεται με τη διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας, ιδίως για χώρες όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία που παραμένουν προσωρινά σε καθεστώς εξαίρεσης λόγω γεωγραφικών ιδιαιτεροτήτων, ενώ δεσμεύτηκε να εργαστεί και για εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς μη ρωσικού πετρελαίου προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.

Επιπλέον, ερωτήματα διατυπώθηκαν για τον ρυθμό λήψης αποφάσεων, καθώς ορισμένοι μίλησαν για καθυστέρηση «πολλών εβδομάδων» μεταξύ των επιθέσεων του Ιανουαρίου και της επίσημης κοινοποίησης της ευρωπαϊκής προσφοράς.

Η Επιτροπή απάντησε ότι στο μεσοδιάστημα διεξάγονταν τεχνικές και πολιτικές διαβουλεύσεις και ότι οι όροι της βοήθειας οριστικοποιήθηκαν μόλις σήμερα, επαναλαμβάνοντας παράλληλα πως η υπό συζήτηση δανειακή στήριξη ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία έχει συμφωνηθεί κατ’ αρχήν από όλα τα κράτη‑μέλη χωρίς πρόσθετες πολιτικές «συνδέσεις» με το θέμα του αγωγού.

Σύμφωνα με τους κοινοτικούς εκπροσώπους, ο απώτερος στόχος της ευρωπαϊκής πολιτικής παραμένει η πλήρης κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου, ώστε να μην χρειάζονται στο μέλλον επαναλαμβανόμενες παρεμβάσεις σε υποδομές που αποτελούν διαρκή στόχο επιθέσεων, με ταυτόχρονη διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας «για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες», όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά και στην κοινή δήλωση.