Eρωτήσεις και απαντήσεις για τους γονείς

Γράφει η Λεμονιά Τσαρτσάλη, Παιδίατρος, Αναπλ. Διευθύντρια Παιδιατρικής Κλινικής ΥΓΕΙΑ.

Κάθε χρόνο με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Άσθματος, αναδεικνύεται η σημασία της σωστής ενημέρωσης και διαχείρισης μίας από τις πιο συχνές χρόνιες παθήσεις της παιδικής ηλικίας. Το άσθμα επηρεάζει εκατομμύρια παιδιά παγκοσμίως, όμως με την κατάλληλη φροντίδα μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά.

Τι είναι το παιδικό άσθμα;

Το παιδικό άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης πάθηση των αεραγωγών, δηλαδή των «σωλήνων» που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Στα παιδιά με άσθμα οι αεραγωγοί είναι πιο «ευαίσθητοι» και μπορεί να «ερεθίζονται» εύκολα, με αποτέλεσμα να στενεύουν και να δυσκολεύουν την αναπνοή. Το σημαντικό είναι ότι πρόκειται για μία πάθηση που μπορεί να ελεγχθεί με την κατάλληλη αγωγή.

Ποια είναι τα πιο συχνά συμπτώματα;

Τα συμπτώματα του άσθματος δεν είναι ίδια σε όλα τα παιδιά. Τα πιο συχνά είναι τα ακόλουθα:

• Επίμονος βήχας, ιδιαίτερα νυχτερινός
• «Σφύριγμα» στην αναπνοή (συριγμός)
• Αίσθημα έλλειψης αέρα (δύσπνοια)
• Εύκολη κόπωση στο παιχνίδι ή την άσκηση

Σε ορισμένα παιδιά το μόνο σύμπτωμα μπορεί να είναι επίμονος βήχας, γεγονός που καθυστερεί τη διάγνωση.

Πότε πρέπει να ανησυχήσουν οι γονείς;

Οι γονείς θα πρέπει να συμβουλευτούν παιδοπνευμονολόγο όταν:

• Το παιδί βήχει συχνά τη νύχτα
• Εμφανίζει επαναλαμβανόμενα επεισόδια συριγμού
• Δυσκολεύεται στην άσκηση σε σχέση με τους συνομηλίκους του
• Έχει συχνά επεισόδια βρογχίτιδας
• Η έγκαιρη διάγνωση βοηθά στον καλύτερο έλεγχο της νόσου.

Τι προκαλεί τις κρίσεις άσθματος;

Οι κρίσεις άσθματος μπορεί να πυροδοτούνται από διάφορους παράγοντες όπως:

• Ιώσεις
• Αλλεργιογόνα (γύρη, ακάρεα οικιακής σκόνης, μύκητες υγρασίας, επιθήλια οικιακών ζώων κ.α.)
  Καπνός τσιγάρου
• Ατμοσφαιρική ρύπανση
• Έντονη άσκηση
• Απότομες αλλαγές στη θερμοκρασίας

Κάθε παιδί έχει διαφορετικούς «εκλυτικούς παράγοντες», γι’ αυτό και χρειάζεται εξατομικευμένη προσέγγιση.

Είναι το άσθμα κληρονομικό;

Υπάρχει μία γενετική προδιάθεση για το άσθμα. Παιδιά που έχουν γονείς με άσθμα η αλλεργίες έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν και τα ίδια άσθμα. Ωστόσο, δε σημαίνει ότι κάθε παιδί με οικογενειακό ιστορικό θα αναπτύξει απαραίτητα τη νόσο.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση βασίζεται κυρίως:

• Στο ιστορικό του παιδιού
• Στην κλινική εξέταση
• Σε ειδικές εξετάσεις, όπως η σπιρομέτρηση (σε μεγαλύτερα παιδιά) που μετρά τη λειτουργία των πνευμόνων και οι δοκιμασίες βρογχοδιαστολής

Πώς αντιμετωπίζεται το παιδικό άσθμα;

Η θεραπεία έχει ως στόχο να μην έχει παιδί συμπτώματα και να ζει φυσιολογικά.

Περιλαμβάνει: Καθημερινή αγωγή (όταν χρειάζεται) με φάρμακα που μειώνουν τη φλεγμονή των αεραγωγών
Ανακουφιστική αγωγή με φάρμακα που χρησιμοποιούνται όταν εμφανίζονται συμπτώματα. Σωστή χρήση των συσκευών χορήγησης των εισπνεόμενων φαρμάκων που είναι καθοριστική για την αποτελεσματικότητα της θεραπείας

Αποφυγή εκλυτικών παραγόντων

Η συνέπεια στη θεραπεία είναι το «κλειδί» για τον έλεγχο της νόσου.

Είναι ασφαλή τα φάρμακα για το άσθμα;

Ναι τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται σήμερα είναι καλά μελετημένα και ασφαλή όταν χορηγούνται σωστά.
Ιδιαίτερα τα εισπνεόμενα φάρμακα δρουν τοπικά στους πνεύμονες, με ελάχιστες παρενέργειες. Ο φόβος για τη θεραπεία συχνά οδηγεί σε κακό έλεγχο του νοσήματος και συχνές κρίσεις.

Μπορεί ένα παιδί με άσθμα να αθλείται;

Φυσικά! Τα παιδιά με καλά ελεγχόμενο άσθμα μπορούν να συμμετέχουν σε όλες τις δραστηριότητες, ακόμη και σε αθλητισμό υψηλού επιπέδου. Φαίνεται μάλιστα ότι η άσκηση είναι ωφέλιμη, αρκεί να υπάρχει σωστή προετοιμασία και καθοδήγηση.

Υπάρχει περίπτωση να «περάσει» το άσθμα;

Σε ορισμένα παιδιά τα συμπτώματα μειώνονται ή και εξαφανίζονται με την ηλικία. Σε άλλα, το άσθμα μπορεί να επιμείνει και στην ενήλικη ζωή. Δεν μπορούμε να προβλέψουμε με βεβαιότητα την πορεία, αλλά μπορούμε να εξασφαλίσουμε άριστο έλεγχο.

Ποιο είναι το πιο σημαντικό μήνυμα για τους γονείς;

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Άσθματος, το βασικό μήνυμα είναι σαφές.
Το άσθμα είναι μία χρόνια αλλά ελέγξιμη νόσος. Με:

• Σωστή παρακολούθηση
• Κατάλληλη θεραπεία
• Καλή συνεργασία γονέων-παιδιού- γιατρού

Το παιδί με άσθμα μπορεί να έχει μία απολύτως φυσιολογική και δραστήρια ζωή. Η ενημέρωση είναι το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα.