Γερμανία: Η κυβέρνηση Μερτς σχεδιάζει την κατάργηση του οκταώρου – Έως και 73,5 ώρες εργασίας την εβδομάδα

Η κυβέρνηση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς προωθεί σαρωτικές αλλαγές στο εργασιακό καθεστώς της Γερμανίας, ανοίγοντας τον δρόμο για την ουσιαστική κατάργηση του παραδοσιακού οκταώρου. Η υπουργός Εργασίας, Μπέρμπελ Μπας, ανακοίνωσε στο ομοσπονδιακό κοινοβούλιο ότι ήδη από τον Ιούνιο θα παρουσιαστεί νομοσχέδιο που θα αλλάζει ριζικά το ισχύον σύστημα καταγραφής και οριοθέτησης του χρόνου εργασίας.

Η βασική αλλαγή αφορά την αντικατάσταση του ημερήσιου ορίου εργασίας από ένα αποκλειστικά εβδομαδιαίο πλαίσιο, όπως προβλέπεται και στη συμφωνία κυβερνητικού συνασπισμού μεταξύ CDU/CSU και SPD. Μέχρι σήμερα, η γερμανική νομοθεσία προβλέπει μέγιστη εργασία οκτώ ωρών ημερησίως, με δυνατότητα επέκτασης στις δέκα ώρες μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και υπό την προϋπόθεση ότι ο μέσος όρος εξαμήνου δεν θα ξεπερνά το οκτάωρο. Παράλληλα, ισχύει ανώτατο εβδομαδιαίο όριο 48 ωρών.

Η σχεδιαζόμενη μεταρρύθμιση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς νομικοί ειδικευμένοι στο εργατικό δίκαιο εκτιμούν ότι, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, οι εργαζόμενοι θα μπορούσαν να απασχολούνται έως και 12 ώρες και 15 λεπτά ημερησίως. Σε εξαήμερη εργασία, αυτό μεταφράζεται θεωρητικά σε 73,5 ώρες την εβδομάδα, αρκεί ο μέσος όρος μεγαλύτερης χρονικής περιόδου να παραμένει εντός του ευρωπαϊκού ορίου των 48 ωρών, σύμφωνα με δημοσίευμα της Frankfurter Rundschau.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η μεταρρύθμιση βασίζεται στην ευρωπαϊκή οδηγία για τον χρόνο εργασίας και σε απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου του 2019, η οποία υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να επιβάλουν συστηματική καταγραφή των ωρών εργασίας. Η Μπας τόνισε ότι παράλληλα με την «ευελιξία» θα θεσπιστεί και ηλεκτρονική καταγραφή του χρόνου εργασίας, επισημαίνοντας ότι «δεν πρέπει να υπάρξει εκμετάλλευση».

Ωστόσο, τα γερμανικά συνδικάτα προειδοποιούν ότι η αλλαγή μπορεί να οδηγήσει σε εξαντλητικές συνθήκες εργασίας. Η επικεφαλής της Συνομοσπονδίας Γερμανικών Συνδικάτων (DGB), Γιασμίν Φαχίμι, δήλωσε στη Süddeutsche Zeitung ότι οι εργαζόμενοι ενδέχεται να εξαναγκάζονται σε πολύωρες βάρδιες χωρίς ουσιαστική δυνατότητα αντίδρασης. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «οι εργαζόμενοι θα μπορούσαν να υποχρεωθούν να εργάζονται έως και 13 ώρες ημερησίως».

Ανάλογες ανησυχίες εκφράζει και το συνδικάτο Ver.di, το οποίο προειδοποιεί ότι η νέα ρύθμιση μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για υπερβολικά μεγάλα ωράρια, αρκεί να τηρείται ο εβδομαδιαίος μέσος όρος. Η DGB υπογραμμίζει ότι το ισχύον εργασιακό πλαίσιο έχει διαμορφωθεί με γνώμονα την προστασία της υγείας των εργαζομένων, σημειώνοντας ότι οι παρατεταμένες ώρες εργασίας συνδέονται άμεσα με αυξημένες ασθένειες και σοβαρές επιβαρύνσεις για το σύστημα υγείας και την οικονομία.

Ιδιαίτερα εκτεθειμένοι θεωρούνται οι εργαζόμενοι σε κλάδους όπως η βιομηχανία τροφίμων, τα αρτοποιεία και η εστίαση, όπου ήδη καταγράφονται ελλείψεις προσωπικού και υψηλή εντατικοποίηση της εργασίας. Ο επικεφαλής του συνδικάτου NGG, Γκίντο Τσάιτλερ, προειδοποίησε ότι η επέκταση του χρόνου εργασίας θα λειτουργήσει ως «επιταχυντής» για την εμφάνιση προβλημάτων υγείας και την περαιτέρω έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού.

Τις ανησυχίες αυτές ενισχύουν και επιστημονικά δεδομένα. Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (BAuA) έχει επισημάνει ότι η εργασία άνω των 40 ωρών εβδομαδιαίως συνδέεται με αυξημένους κινδύνους για τη σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων. Σύμφωνα με την υπηρεσία, οι επιπτώσεις περιλαμβάνουν καρδιαγγειακές παθήσεις, μεταβολικές διαταραχές, ψυχικά προβλήματα, αλλά και αυξημένο κίνδυνο εργατικών ατυχημάτων λόγω μειωμένης συγκέντρωσης και κόπωσης.