Καταρρέει η δια βίου μάθηση στην Ελλάδα

Το ποσοστό συμμετοχής του ενήλικου πληθυσμού – ατόμων ηλικίας 25 έως 54 ετών – σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες στην Ελλάδα ήταν μόλις 4% το 2022, κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ των 27 (14%). Πολύ κάτω από αυτό των χωρών της Νότιας Ευρώπης –Πορτογαλίας (16%), Ιταλίας (11%) και Ισπανία (18%)– αλλά και της Γαλλίας (15%) και, κυρίως, της Γερμανίας (10%). Καμία σχέση με χώρες όπως η Σουηδία, όπου φτάνει το 39%

Αυτά είναι δεδομένα που αναλύει η Funcas στο τελευταίο Focus on Spanish Society, το οποίο υπογραμμίζει τη σημασία της εκπαίδευσης ενηλίκων καθώς παρέχει στο άτομο ένα εργαλείο κατά της ανεργίας, προσαρμόζει τα προσόντα εργασίας στις ανάγκες της αγοράς εργασίας και προάγει την ανάπτυξη και την προσωπική ευημερία.

Τα ποσοστά συμμετοχής στην εκπαίδευση ενηλίκων είναι υψηλότερα για τους ανέργους από ό,τι για τους εργαζόμενους

Σε ένα πλαίσιο στο οποίο η δια βίου μάθηση αποκτά μεγάλη σημασία λόγω της ταχείας εξέλιξης της παγκόσμιας αγοράς εργασίας και των δημογραφικών αλλαγών, το Σχέδιο Δράσης του Ευρωπαϊκού Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων θέτει ως στόχο για το 2030 να συμμετέχει τουλάχιστον το 60% των ενηλίκων σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες κάθε χρόνο.

Ωστόσο, τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απέχει πολύ από αυτόν τον στόχο, με σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών.

Τα υψηλότερα ποσοστά έχουν η Σουηδία (39%), η Δανία (30%), η Ολλανδία (29%) και η Φινλανδία (29%). Αντίθετα, σε ορισμένες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Βουλγαρία, η Κροατία, η Ρουμανία, η Πολωνία ή η Ουγγαρία, καθώς και η Ελλάδα, τα ποσοστά είναι κάτω του 9%.

Σημαντική η εκπαίδευση ενηλίκων

Η εκπαίδευση ενηλίκων είναι ιδιαίτερα σημαντική για τον άνεργο πληθυσμό, καθώς προσφέρει έναν δρόμο για την επανένταξη στο εργατικό δυναμικό.

Έτσι, στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, τα ποσοστά συμμετοχής στην εκπαίδευση ενηλίκων είναι υψηλότερα για τους ανέργους από ό,τι για τους εργαζόμενους. Η Σουηδία ηγείται τόσο για τους εργαζομένους όσο και για τους ανέργους, με ποσοστά 37% και 52%, αντίστοιχα, υπογραμμίζοντας τη δέσμευση της χώρας στη δια βίου μάθηση.

Η Ολλανδία, η Δανία και η Φινλανδία ακολουθούν στενά όσον αφορά τους απασχολούμενους, αλλά έχουν κάποιες αξιοσημείωτες διαφορές όσον αφορά τους ανέργους, υποδεικνύοντας διαφορετικές εθνικές στρατηγικές για αυτές τις ομάδες. Στην Ισπανία, η συμμετοχή σε δραστηριότητες κατάρτισης μεταξύ των ανέργων (20%) είναι υψηλότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ των 27 (14%), αν και σημαντικά χαμηλότερη από αυτή των σκανδιναβικών χωρών.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η εκπαίδευση ενηλίκων είναι πιο συχνή σε άτομα που έχουν ήδη υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης. Παρατηρείται μια σταθερή τάση σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες: άτομα με τριτοβάθμια εκπαίδευση συμμετέχουν σε μεγαλύτερο βαθμό σε πρωτοβουλίες δια βίου μάθησης.

Οι ανισότητες

Οι εκπαιδευτικές ανισότητες στην εκπαίδευση ενηλίκων είναι αξιοσημείωτες: το ποσοστό των ατόμων με πανεπιστημιακή εκπαίδευση που συμμετέχουν στην εκπαίδευση ενηλίκων είναι μεγαλύτερο από αυτό των ατόμων με επίπεδα υποχρεωτικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Δηλαδή, τα άτομα που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο ανεργίας σχεδόν δεν συμμετέχουν στη δια βίου μάθηση, γεγονός που υπογραμμίζει ένα πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί για να αποτραπεί η αύξηση των διαφορών εκπαίδευσης και προσόντων μεταξύ του εργατικού δυναμικού, με συνέπεια την αύξηση των κοινωνικών ανισοτήτων.

Η εκμάθηση γλωσσών θεωρείται παραδοσιακά ένα αδύναμο σημείο της επίσημης εκπαίδευσης. Ωστόσο, σήμερα όλοι οι μαθητές της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (υποχρεωτικού και γυμνασίου) σπουδάζουν μια ξένη γλώσσα, κυρίως αγγλικά.

Όχι σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, τα σχολεία περιλαμβάνουν υποχρεωτική εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας για μαθητές δημοτικού. Έτσι, στο Βέλγιο και την Ολλανδία λιγότεροι από τους μισούς από αυτούς μαθαίνουν μια ξένη γλώσσα σε αυτό το πρώτο επίπεδο εκπαίδευσης, ενώ στη Γερμανία το ποσοστό είναι επίσης μικρότερο από 60%.

Αν και η εκμάθηση ξένων γλωσσών έχει γίνει καθολική στη γενική σχολική εκπαίδευση, απουσιάζει σε πολλά προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης. Μαζί με την Πορτογαλία και την Ελλάδα, αλλά και τη Γερμανία, τη Δανία και την Ολλανδία, η Ισπανία συγκαταλέγεται στις χώρες στις οποίες το σύστημα επαγγελματικής κατάρτισης δίνει δευτερεύουσα σημασία στην εκμάθηση γλωσσών.

Π.χ. στην Ισπανία, λιγότεροι από τους μισούς μαθητές επαγγελματικής κατάρτισης (44%) μαθαίνουν μια ξένη γλώσσα. Από την άλλη πλευρά, σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες δεν υπάρχουν σημαντικές διαφορές στην παροχή διδασκαλίας ξένων γλωσσών μεταξύ φοιτητών μη επαγγελματικής κατάρτισης και φοιτητών επαγγελματικής κατάρτισης.

Η επικοινωνία σε μια ξένη γλώσσα είναι το κλειδί για την αντιμετώπιση της παγκοσμιοποίησης, των μεταναστευτικών κινήσεων μεταξύ των χωρών και του ψηφιακού μετασχηματισμού. Στην τελευταία περίπτωση, η γνώση της αγγλικής γλώσσας, της lingua franca του ψηφιακού κόσμου, επιτρέπει επίσης να εκμεταλλευτούμε καλύτερα το πλήρες δυναμικό των ψηφιακών εργαλείων.