Κρήτη: Οι προκλήσεις πίσω από την ανάπτυξη

Η Κρήτη βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, όπου η τουριστική άνοδος και τα μεγάλα υπό κατασκευή έργα έρχονται αντιμέτωπα με δομικές αδυναμίες και καθημερινές πιέσεις που δέχονται οι υποδομές και η τοπική κοινωνία, επισήμανε ο κ. Κυριάκος Κώτσογλου, Αντιπεριφερειάρχης Τουρισμού & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης της Περιφέρειας Κρήτης, μιλώντας στο ertnews.gr.

Ρεπορτάζ Ρεγγίνα Σαβούρδου

Πίσω από τους αριθμούς, ο κ. Κώτσογλου ανέδειξε συγκεκριμένα ζητήματα σχεδιασμού που, όπως υπογραμμίζει ο ίδιος, χρήζουν άμεσης και ορθολογικής διαχείρισης.

Υποδομές: Η ανάγκη για σωστή ιεράρχηση έργων στον ΒΟΑΚ

Η κατάσταση στο οδικό δίκτυο του νησιού παραμένει, σύμφωνα με τον Αντιπεριφερειάρχη, ένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα, καθώς ο Βόρειος Οδικός Άξονας (ΒΟΑΚ) που βρίσκεται υπό κατασκευή, με τη διαδρομή από τα Χανιά προς το Ηράκλειο να ξεπερνά τις 2,5 με 3 ώρες. Ο κ. Κώτσογλου προσδιορίζει το βασικότερο στρατηγικό ζήτημα στη σειρά των προτεραιοτήτων, εξηγώντας ότι η κατασκευή του οδικού άξονα θα έπρεπε να είχε προηγηθεί του νέου αεροδρομίου, ώστε οι υποδομές να είναι έτοιμες να απορροφήσουν την αυξημένη κίνηση. Αυτή η αντίστροφη πορεία, όπως σημειώνει ο ίδιος, αναμένεται να μεταφέρει σημαντικές πιέσεις στην επόμενη κυβέρνηση.

Παράλληλα, ο κ. Κώτσογλου εκφράζει τον έντονο προβληματισμό του για την ανάγκη καλύτερης διασύνδεσης περιοχών, εστιάζοντας στην ανάγκη για την ένταξη της Σητείας στον άξονα, καθώς και για τη σύνδεση της πόλης των Χανίων με τις πύλες εισόδου του αεροδρομίου και του λιμανιού.

Τουριστικό μοντέλο: Η αναντιστοιχία αφίξεων και εσόδων

Αναλύοντας τα οικονομικά δεδομένα, ο κ. Κώτσογλου αναφέρει ότι η Κρήτη καταγράφει μια αξιοσημείωτη αύξηση των αφίξεων της τάξης του 11% μέχρι το τέλος Μαΐου, ωστόσο επισημαίνει ότι η τοπική αγορά δεν εισπράττει τα αναμενόμενα οφέλη. Η αιτία, βάσει των στοιχείων που παραθέτει, κρύβεται στην κατακόρυφη πτώση της μέσης κατά κεφαλήν δαπάνης, η οποία υποχώρησε από τα 980 € το 2023 στα 690 € το 2025. Αυτό, όπως υπολογίζει ο ίδιος, μεταφράζεται σε μια συσσώρευση απωλειών ύψους 1 δισ. € για την αγορά, καθώς οι συνολικές εισπράξεις υποχώρησαν από τα 4,7–5 δισ. € στα 3,7–4 δισ. €.

Ο κ. Κώτσογλου τονίζει ότι η κάμψη αυτή πλήττει κυρίως την εστίαση. Κατά την εκτίμησή του, το υφιστάμενο μοντέλο, λόγω της έλλειψης ισορροπημένης κατανομής μεταξύ ξενοδοχείων και βραχυχρόνιας μίσθωσης, προσελκύει επισκέπτες χαμηλότερου οικονομικού προφίλ, οι οποίοι στρέφονται περισσότερο στα supermarket και τους φούρνους παρά στις παραδοσιακές ταβέρνες. Υπό αυτές τις συνθήκες, ο Αντιπεριφερειάρχης προειδοποιεί ότι οι δείκτες της περιβαλλοντικής και κοινωνικής διακυβέρνησης (ESG) δέχονται πιέσεις, καθώς το περιβάλλον επιβαρύνεται, η τοπική κοινωνία αισθάνεται να περιθωριοποιείται και ο προσδοκώμενος υψηλός τζίρος δεν επιβεβαιώνεται.

Χωροταξικές ασυμβατότητες και περιορισμοί στην εκτός σχεδίου δόμηση

Οι μεγαλύτεροι προβληματισμοί του κ. Κώτσογλου εστιάζουν στο Ειδικό Χωροταξικό για τον Τουρισμό. Όπως σημειώνει, προκειμένου να εκταμιευθούν έγκαιρα τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης (RRF), οι διαδικασίες επισπεύδονται με βάση έναν παλαιότερο, «Καποδιστριακό» δείκτη για τον υπολογισμό των κλινών ανά στρέμμα. Ο ίδιος εξηγεί ότι αυτή η οριζόντια γενίκευση δημιουργεί σημαντικές ανισότητες.

Σύμφωνα με τον κ. Κώτσογλου, περιοχές όπως ο Δήμος Πλατανιά χαρακτηρίζονται συλλήβδην ως «κόκκινες» (κορεσμένες) λόγω των κλινών στα αστικά τους κέντρα, συμπαρασύροντας ορεινούς όγκους ή ευαίσθητα οικοσυστήματα, όπως η είσοδος του Φαραγγιού της Σαμαριάς.

Ο Αντιπεριφερειάρχης επισημαίνει ότι αντί ο δείκτης να υπολογίζεται ανά Τοπική Κοινότητα, ώστε να αποτυπώνει την πραγματική πίεση και να δίνει ήπιες αναπτυξιακές διεξόδους στην ενδοχώρα, υιοθετείται τελικά μια βιαστική και λιγότερο αντιπροσωπευτική φόρμουλα.