Λαγοκέφαλοι: Η αλήθεια πίσω από τον φόβο στις ελληνικές θάλασσες – Τι λένε οι ειδικοί για επιθέσεις και καρχαρίες

Τα τελευταία χρόνια, και ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες, οι αναφορές για λαγοκέφαλους και καρχαρίες στις ελληνικές θάλασσες προκαλούν συχνά ανησυχία στους λουόμενους. Βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα, αναρτήσεις και δημοσιεύματα δημιουργούν πολλές φορές την εντύπωση ότι οι ελληνικές ακτές αντιμετωπίζουν έναν αυξανόμενο κίνδυνο από θαλάσσια είδη που επιτίθενται σε ανθρώπους. Ωστόσο, σύμφωνα με την περιβαλλοντική οργάνωση iSea, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι μεγάλο μέρος του φόβου βασίζεται σε αδιασταύρωτες πληροφορίες και υπερβολές που δεν ανταποκρίνονται στα επιστημονικά δεδομένα. Όπως επισημαίνουν, η δημόσια συζήτηση απομακρύνεται από τα πραγματικά ζητήματα που αφορούν τη θαλάσσια βιοποικιλότητα και την προστασία των οικοσυστημάτων, εστιάζοντας σε σενάρια κινδύνου που δεν επιβεβαιώνονται από τα στοιχεία. 

Διαβάστε: Τι πρέπει να κάνουμε σε περίπτωση που μας τραυματίσει λαγοκέφαλος: Η Αθανασία Ζάγκα εξηγεί στα Παραπολιτικά 90,1 (Ηχητικό)

Λαγοκέφαλοι: Τι ισχύει πραγματικά για τις επιθέσεις σε λουόμενους

Η υπεύθυνη επικοινωνίας της iSea, Αναστασία Χαρίτου, χαρακτηρίζει αδικαιολόγητο τον πανικό που έχει αναπτυχθεί γύρω από τους λαγοκέφαλους. Όπως εξηγεί, δεν υπάρχουν καταγεγραμμένα περιστατικά απρόκλητων επιθέσεων σε λουόμενους.  «Δεν υπάρχουν καταγεγραμμένα περιστατικά επιθέσεων. Αυτά που υπάρχουν σε Κάλυμνο και Κύπρο έγιναν όταν το ψάρι έτυχε να βρεθεί στα ρηχά και το τάιζαν οι λουόμενοι ή το χάιδευαν», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Η ίδια ξεκαθαρίζει ότι ο λαγοκέφαλος δεν επιτίθεται σε ανθρώπους που κολυμπούν στη θάλασσα χωρίς να τον ενοχλούν. Όπως τονίζει: «Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να κολυμπάς και να σου επιτεθεί ο λαγοκέφαλος, εκτός ίσως στους ψαροντουφεκάδες που και πάλι, δεν θα επιτεθεί σ’ αυτούς, αλλά στα ψάρια που έχουν δεμένα στο πλάι. Δεν υπάρχει λόγος να είσαι λουόμενος και να πάρεις μέτρα προφύλαξης από επιθέσεις λαγοκέφαλων».

Στην ανακοίνωσή της, η iSea σημειώνει ότι δεν υπάρχουν τεκμηριωμένα στοιχεία που να δικαιολογούν την εικόνα ενός ψαριού που επιτίθεται απρόκλητα σε ανθρώπους. Αντίθετα, υπάρχουν πολυάριθμα βίντεο στα οποία λουόμενοι και παιδιά αγγίζουν ή χαϊδεύουν λαγοκέφαλους. Ακόμη και σε περιπτώσεις που υπήρξε δάγκωμα, η οργάνωση τονίζει ότι πρόκειται για αποτέλεσμα παρενόχλησης άγριων ζώων και όχι για επιθετική συμπεριφορά.

Λαγοκέφαλοι και καρχαρίες: Οι πραγματικές προκλήσεις για τις ελληνικές θάλασσες

Σύμφωνα με την περιβαλλοντική οργάνωση, το πρόβλημα δεν είναι ο φόβος των λουόμενων αλλά η απουσία ουσιαστικής συζήτησης για τα ξενικά είδη και τις επιπτώσεις τους στα θαλάσσια οικοσυστήματα. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Αντί να συζητάμε σοβαρά για την εξάπλωση των ξενικών ειδών, τις επιπτώσεις τους στα οικοσυστήματα και την ανάγκη μιας ενιαίας εθνικής στρατηγικής διαχείρισης, η δημόσια συζήτηση για ακόμα μια φορά εξαντλείται σε κραυγές, υπεραπλουστεύσεις κι επικοινωνιακά πυροτεχνήματα».

Η iSea καλεί τα μέσα ενημέρωσης και όσους τοποθετούνται δημόσια να επιδεικνύουν ψυχραιμία και να βασίζονται στην επιστημονική γνώση. Όπως υπογραμμίζει, η κινδυνολογία αποπροσανατολίζει την κοινωνία από τα πραγματικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι θάλασσες, όπως η κλιματική κρίση, η ρύπανση, η υπεραλίευση και η απώλεια βιοποικιλότητας.

Παρόμοια είναι η θέση της οργάνωσης και για τους καρχαρίες. Η iSea κάνει λόγο για δεκαετίες αδικαιολόγητου φόβου, υπενθυμίζοντας ότι ήδη από το 1949 δημοσιεύματα παρουσίαζαν τους καρχαρίες ως άμεση απειλή για τους λουόμενους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί δημοσίευμα της εφημερίδας «ΕΜΠΡΟΣ» που ανέφερε: «Εχθρός εν όψει. Οι καρχαρίαι παραμονεύουν-Τα θηρία γουστάρουν τις ξανθές».

Σήμερα, σύμφωνα με την οργάνωση, κυκλοφορούν στο διαδίκτυο ανυπόστατοι χάρτες που παρουσιάζουν δήθεν περιοχές αυξημένου κινδύνου από καρχαρίες, δημιουργώντας λανθασμένες εντυπώσεις στο κοινό. Την ίδια στιγμή, οι πληθυσμοί πολλών ειδών καρχαριών και σαλαχιών στη Μεσόγειο έχουν μειωθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες.

Το μπλε καβούρι στο προσκήνιο

Την ώρα που οι λαγοκέφαλοι προκαλούν ανησυχία, ένα άλλο ξενικό είδος βρίσκεται στο επίκεντρο μιας διαφορετικής πρωτοβουλίας. Πρόκειται για το μπλε καβούρι Ατλαντικού, το οποίο θεωρείται βρώσιμο και ιδιαίτερα γευστικό. Στο πλαίσιο του 5ου Φεστιβάλ Μπλε Καβουριού που πραγματοποιείται στη Θεσσαλονίκη, οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να δοκιμάσουν δωρεάν πιάτα βασισμένα στο συγκεκριμένο είδος. Σεφ και εκπρόσωποι της δράσης θα αξιοποιήσουν περίπου 30 κιλά καβουρόψιχας για την παρασκευή ειδικών street food συνταγών, όπως σαλάτες, τορτίγιες και τραγανές πίτες.

Παράλληλα, η iSea θα ενημερώνει το κοινό για την εξάπλωση των ξενικών ειδών και τη σημασία της υπεύθυνης κατανάλωσης θαλασσινών. Σύμφωνα με τους διοργανωτές, η διαχείριση των ξενικών ειδών απαιτεί ενημέρωση, επιστημονική γνώση και μακροχρόνιο σχεδιασμό, ώστε να προστατευθούν αποτελεσματικά τα θαλάσσια οικοσυστήματα της χώρας.