Λίβανος: Το μακρινό μέτωπο που αποτελεί θανάσιμη απειλή για μια συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν

Μια στενή λωρίδα στην ανατολική ακτή της Μεσογείου, περίπου 2.000 χλμ. βορειοδυτικά του Ορμούζ, απειλεί ανά πάσα στιγμή να τινάξει στον αέρα την όποια ειρηνευτική προσπάθεια καταβάλλεται μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.

Η κυβέρνηση Τραμπ επιμένει ότι οι εντάσεις στον Λίβανο είναι διαφορετικές από την αντιπαράθεση που υπάρχει με το ισλαμικό καθεστώς και δεν θα πρέπει να επηρεάζουν την πρόοδο στις διμερείς συνομιλίες.

Όμως το Ιράν δεν το βλέπει έτσι. Ο Λίβανος βρίσκεται βόρεια του Ισραήλ και ως εκ τούτου αποτελεί εδώ και καιρό για το Ιράν μια προωθημένη επιχειρησιακή βάση, από την οποία η φιλοϊρανική Χεζμπολάχ μπορεί να απειλεί το εβραϊκό κράτος. Η Τεχεράνη θέλει να διατηρήσει τη σιιτική οργάνωση ως βιώσιμη δύναμη, αφού άλλωστε επί χρόνια το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης της διοχετεύει οικονομική και στρατιωτική βοήθεια.

Αν και έχει αποδυναμωθεί λόγω των αδιάκοπων ισραηλινών επιθέσεων τα τελευταία χρόνια, τα ένοπλα τμήματα της Χεζμπολάχ, αλλά και το πολιτικό της δίκτυο – που είναι βαθιά ριζωμένο στον Λίβανο – παραμένουν ένας κρίσιμος κόμβος στις ευρύτερες περιφερειακές φιλοδοξίες της Τεχεράνης και τις ελπίδες της να διατηρήσει μια ζωντανή απειλή για το Ισραήλ μετά τον πόλεμο. Το Ιράν, σε αντίθεση με την Ουάσινγκτον, δεν κάνει διάκριση μεταξύ των αμερικανικών και ισραηλινών συμφερόντων.

«Το Ιράν θέλει απεγνωσμένα να διατηρήσει ό,τι έχτισε στον Λίβανο τα τελευταία τεσσεράμισι δεκαετίες», δήλωσε στο CNN International ο περιφερειακός αναλυτής Ρόνι Τσατάχ.

Μπορεί ο Τραμπ να απέτρεψε μια κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Χεζμπολάχ και Ισραήλ στον Λίβανο τη Δευτέρα (1/6), είναι όμως απίθανο να μπορέσει να αναδιαμορφώσει τις πάγιες στρατηγικές εκτιμήσεις του Ισραήλ.

Το Ισραήλ θεωρεί τη Χεζμπολάχ τρομοκρατική ομάδα και απειλή για την ασφάλειά του. Απαιτεί τον πλήρη αφοπλισμό της οργάνωσης και επιρρίπτει ευθύνες στον Λίβανο για αυτό. Ωστόσο, πολλοί αναλυτές διαβεβαιώνουν ότι η αδύναμη λιβανέζικη κυβέρνηση – η οποία κυβερνά ένα κατακερματισμένο κράτος με Μαρωνίτες Χριστιανούς, Σιίτες και Σουνίτες – δεν έχει την ικανότητα να ικανοποιήσει τα αιτήματα του Ισραήλ. Οι Λιβανέζοι ηγέτες επιθυμούν τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, όμως υποστηρίζουν ότι πρέπει να υπάρξει μια συνολική πολιτική διευθέτηση που πιθανότατα θα περιλαμβάνει μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις με τις περιφερειακές δυνάμεις.

Εν τω μεταξύ, το Ισραήλ είναι πιθανό ότι θα συνεχίσει να επιδιώκει να εξολοθρεύσει τη δύναμη της Χεζμπολάχ. Αυτό σημαίνει ότι η σύγκρουση στον Λίβανο θα αποτελεί μια συνεχή απειλή που θα διαταράσσει τη διαπραγματευτική διαδικασία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Είναι ένα ακόμη παράδειγμα διαφοράς στις απόψεις μεταξύ των συμμάχων που ξεκίνησαν τον πόλεμο στο Ιράν. Το Ισραήλ θεωρεί την προστασία της ασφάλειάς του ως μια ατελείωτη αποστολή που μπορεί να συνεπάγεται περιοδικούς πολέμους. Ο Τραμπ αναζητά μια οριστική λύση και στη συνέχεια να αποχωρήσει από την περιοχή.

Η αμερικανική κυβέρνηση κατανοεί πώς ο Λίβανος απειλεί αυτόν τον στόχο. Πρόσφατα πραγματοποιήθηκανε ειρηνευτικές συνομιλίες στην Ουάσινγκτον μεταξύ Λιβανέζων και Ισραηλινών αξιωματούχων. Η συνάντηση σημείωσε μόνο στοιχειώδη πρόοδο για την επέκταση της εκεχειρίας στα σύνορα Ισραήλ – Λιβάνου και μοιάζει ότι ήδη έχει ξεπεραστεί από τα γεγονότα.

Αυτό αφήνει τον Λίβανο στο σημείο που βρισκόταν για μισό αιώνα: ένα θύμα που ωθείται συνεχώς προς την πολιτική κατάρρευση και τις ανθρωπιστικές κρίσεις. Βρίσκεται στο στόχαστρο συγκρούσεων δι’ αντιπροσώπων στις οποίες εμπλέκονται περιφερειακοί αντίπαλοι όπως το Ισραήλ, το Ιράν, η Συρία και διάφορες παλαιστινιακές ομάδες. Παράλληλα, ακόμη ανακάμπτει από έναν 15ετή εμφύλιο πόλεμο και μια ισραηλινή εισβολή το 1982 που τον διέλυσε.

Παρά το γεγονός ότι έκανε την παρέμβαση τη Δευτέρα μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ, υπάρχουν λίγα σημάδια ότι ο Τραμπ έχει την όρεξη ή το πολιτικό κεφάλαιο για να οικοδομήσει μια πιο μόνιμη ειρήνη στον Λίβανο. Αυτό θα απαιτούσε ένα περιφερειακό σύμφωνο. Ένα τέτοιο πλαίσιο θα μπορούσε να είναι η έκκλησή του να επεκτείνει τις Συμφωνίες του Αβραάμ ώστε να συμπεριλάβει όλες τις περιφερειακές αραβικές και μουσουλμανικές δυνάμεις σε αναγνώριση του Ισραήλ, όμως άλλα ζητήματα, όπως το παλαιστινιακό, καθιστούν αυτόν τον στόχο άπιαστο.

Ο Λίβανος, παρότι παραμένει μια μόνιμη πληγή που θα μπορούσε να υπονομεύσει την πολεμική διπλωματία του στο Ιράν, δεν αποτελεί τη μόνη απειλή για αυτή τη διπλωματία.

Η αδιαλλαξία του Ιράν υπονόμευσε περαιτέρω την αξιοπιστία του Τραμπ στο εσωτερικό της χώρας του και τους ισχυρισμούς του για τον πόλεμο, όπως για παράδειγμα η ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την περασμένη Δευτέρα λέγοντας ότι «το Ιράν θέλει πραγματικά να κάνει μια συμφωνία».

Η συμπεριφορά της Τεχεράνης φαίνεται να υποδηλώνει ότι πιστεύει ότι μπορεί να πιέσει τον Αμερικανό πρόεδρο και ότι αυτός είναι που πραγματικά θέλει μια συμφωνία.

Η ελπίδα για μια θετική εξέλιξη δεν έχει εξαλείψει, αφού επί της ουσίας, τόσο το Ιράν, όσο και οι ΗΠΑ έχουν συμφέρον να τερματίσουν επίσημα τις μάχες.

Όμως αυτή τη στιγμή το αδιέξοδο παραμένει. Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να επιμένουν ότι το Ιράν δεν μπορεί ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, αλλά η Τεχεράνη επιμένει στο δικαίωμά της να εμπλουτίζει ουράνιο. Ενώ οι βομβαρδισμοί των ΗΠΑ μπορεί να κατέστρεψαν τα πυρηνικά εργοστάσια της Τεχεράνης πέρυσι, εντούτοις τα αποθέματά της σε ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού εξακολουθούν να βρίσκονται στη χώρα.

Η εκεχειρία κατ’ όνομα ισχύει, αλλά δοκιμάζεται και από τις δύο πλευρές. Αμερικανικές δυνάμεις επιτέθηκαν σε ιρανικά ραντάρ και μη επανδρωμένα αεροσκάφη το Σαββατοκύριακο, ενώ οι ιρανικές δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι έπληξαν μια αμερικανική αεροπορική βάση.

Αυτή η κατάσταση είναι αρκετά εύθραυστη από μόνη της, χωρίς ο πρόσθετος κίνδυνος ενός μετώπου στον πόλεμο δι’ αντιπροσώπων στον Λίβανο να μπορεί να την αποσταθεροποιήσει ακόμη περισσότερο.

Πηγή: CNN