Νέο νομοσχέδιο για φυσικές καταστροφές: Αλλαγές στην πρώτη αρωγή, ψηφιακές διαδικασίες και διεύρυνση δικαιούχων στεγαστικής στήριξης

Η δημιουργία ενός πιο σύγχρονου και αποτελεσματικού πλαισίου στήριξης για πολίτες που πλήττονται από φυσικές καταστροφές αποτελεί τον στόχο του νέου σχεδίου νόμου που προωθεί το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Το νομοσχέδιο, με τίτλο «Νέο πλαίσιο μέτρων Στεγαστικής Αρωγής και λοιπών ενισχύσεων μετά από φυσικές καταστροφές», προβλέπει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο χορήγησης οικονομικών ενισχύσεων, δίνοντας έμφαση στην ταχύτητα, τη διαφάνεια και τη διεύρυνση των δικαιούχων.

Μεταξύ των βασικών παρεμβάσεων περιλαμβάνονται ο περιορισμός της πρώτης αρωγής μόνο σε σοβαρές καταστροφές, η πλήρης ψηφιοποίηση της διαδικασίας στεγαστικής αποκατάστασης και η δυνατότητα στήριξης περισσότερων δικαιούχων, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις συνιδιοκτησίας ή πολυιδιοκτησίας ακινήτων.

Τι προβλέπει το νέο πλαίσιο κρατικής αρωγής

Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, το νομοσχέδιο εισάγει ένα ολοκληρωμένο σύστημα οικονομικών ενισχύσεων για την αντιμετώπιση των συνεπειών από φυσικές καταστροφές. Το πλαίσιο περιλαμβάνει:

• στεγαστική αρωγή για την αποκατάσταση κατοικιών
• πρώτη αρωγή έναντι στεγαστικής στήριξης
• προσωρινή στέγαση με επιδότηση ενοικίου ή συγκατοίκηση
• εφάπαξ οικονομικές ενισχύσεις
• παραχώρηση μεταφερόμενων οικίσκων προσωρινής διαμονής

Όπως επισημαίνουν κυβερνητικές πηγές, για πρώτη φορά επιχειρείται να οργανωθεί η κρατική στήριξη με σαφή κατηγοριοποίηση των παρεμβάσεων, ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στις πραγματικές ανάγκες των πληγέντων.

Περιορισμός της πρώτης αρωγής σε μεγάλες καταστροφές

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τη χορήγηση της πρώτης αρωγής. Στο νέο πλαίσιο, το μέτρο θα εφαρμόζεται μόνο σε περιπτώσεις μεγάλων φυσικών καταστροφών και αποκλειστικά για κτίρια που έχουν χαρακτηριστεί ακατάλληλα για χρήση.

Όπως εξηγούν αρμόδιες πηγές, το μέχρι σήμερα σύστημα θεωρήθηκε ανεπαρκές, καθώς η ευρεία εφαρμογή του οδήγησε σε καταχρήσεις, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις μικρότερων ζημιών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η καταβολή πρώτης αρωγής μετά τις πλημμύρες του φαινομένου Daniel, όπου ποσά έως 10.000 ευρώ δόθηκαν χωρίς την υποβολή επαρκών δικαιολογητικών.

Με τις νέες ρυθμίσεις επιδιώκεται να διασφαλιστεί ότι τα δημόσια κονδύλια θα κατευθύνονται μόνο σε περιπτώσεις πραγματικής ανάγκης.

Έκτακτοι έλεγχοι και επίδομα πρώτων βιοτικών αναγκών

Το σχέδιο νόμου προβλέπει επίσης τη δυνατότητα διενέργειας έκτακτων ελέγχων από τη Γενική Διεύθυνση Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών, η οποία αποκτά για πρώτη φορά σαφή θεσμική αρμοδιότητα ελέγχου των διαδικασιών χορήγησης ενισχύσεων.

Παράλληλα, θεσπίζεται ειδικό επίδομα για την κάλυψη άμεσων βιοτικών αναγκών μετά από μια καταστροφή. Δικαιούχοι θα είναι όσοι διαμένουν στην πληγείσα κατοικία, ανεξάρτητα από το αν είναι ιδιοκτήτες ή μισθωτές, καθώς το μέτρο στοχεύει στην υποστήριξη του πραγματικού κατοίκου που πλήττεται.

Ενισχύσεις για επισκευές χωρίς γραφειοκρατία

Σημαντική καινοτομία αποτελεί η δυνατότητα οικονομικής ενίσχυσης για βασικές επισκευαστικές εργασίες σε κρίσιμες εγκαταστάσεις κατοικιών – όπως μηχανοστάσια ανελκυστήρων, καυστήρες και λέβητες – χωρίς να απαιτείται έκδοση οικοδομικής άδειας.

Η ρύθμιση αυτή αποσκοπεί στην ταχύτερη αποκατάσταση βασικών λειτουργιών των κατοικιών και στη μείωση των γραφειοκρατικών καθυστερήσεων.

Νέο σύστημα διαχείρισης οικίσκων προσωρινής στέγασης

Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης νέο θεσμικό πλαίσιο για τη διαχείριση των οικίσκων προσωρινής στέγασης. Μέχρι σήμερα η αξιοποίησή τους δεν ήταν οργανωμένη, γεγονός που δυσκόλευε την αποτελεσματική κατανομή τους.

Στο εξής, οι οικίσκοι θα μπορούν να επαναχρησιμοποιούνται και να αξιοποιούνται από τους δήμους για κοινωφελείς σκοπούς μετά την ολοκλήρωση της αποκατάστασης των πληγέντων περιοχών.

Ψηφιοποίηση της στεγαστικής αρωγής μέσω «e-Άδειες»

Κεντρικός άξονας του νέου πλαισίου είναι η πλήρης ψηφιοποίηση της διαδικασίας στεγαστικής αρωγής. Για τον σκοπό αυτό θα αξιοποιηθεί το πληροφοριακό σύστημα e‑Άδειες.

Μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας θα πραγματοποιούνται:

• η υποβολή αιτήσεων
• ο έλεγχος δικαιολογητικών
• η παρακολούθηση των εργασιών
• η καταβολή των οικονομικών ενισχύσεων

Ο έλεγχος της προόδου των εργασιών θα πραγματοποιείται ψηφιακά από πιστοποιημένους ιδιώτες μηχανικούς, τους Ελεγκτές Δόμησης.

Διεύρυνση δικαιούχων και νέες ρυθμίσεις για συνιδιοκτησίες

Το νέο πλαίσιο επιχειρεί επίσης να αντιμετωπίσει προβλήματα που εμφανίζονταν σε περιπτώσεις συνιδιοκτησίας ακινήτων. Προβλέπεται πλέον η δυνατότητα χορήγησης στεγαστικής αρωγής χωρίς να απαιτείται συναίνεση του 100% των συνιδιοκτητών.

Επιπλέον, αντικαθίσταται η υποχρέωση προσκόμισης τίτλων ιδιοκτησίας με άλλα πιστοποιητικά που αποδεικνύουν την κυριότητα, ώστε να μην αποκλείονται δικαιούχοι για τυπικούς λόγους.

Παράλληλα, προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις για αυθαίρετα κτίσματα που βρίσκονται σε ρέματα ή αρχαιολογικές ζώνες, δίνοντας τη δυνατότητα κατεδάφισης και ανακατασκευής σε άλλο σημείο με στόχο την αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος.

Κατσαφάδος: Μεταρρύθμιση στον τρόπο στήριξης των πολιτών

Ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, αρμόδιος για την Κρατική Αρωγή, Κώστας Κατσαφάδος, τονίζει ότι το νέο νομοσχέδιο αποτελεί σημαντική μεταρρύθμιση.

Όπως σημειώνει, η πλήρης αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και η απλοποίηση των διαδικασιών θα μετατρέψουν το μέχρι σήμερα γραφειοκρατικό σύστημα σε ένα γρήγορο και διαφανές πλαίσιο στήριξης.

«Για πρώτη φορά, η κρατική στήριξη αποκτά σαφή δομή και κοινωνική στόχευση. Δεν αντιμετωπίζουμε πλέον τη στεγαστική αποκατάσταση ως μία ενιαία και δυσκίνητη διαδικασία, αλλά κατηγοριοποιούμε τις ανάγκες και ενεργοποιούμε στοχευμένα εργαλεία για τους πολίτες που πραγματικά πλήττονται», υπογραμμίζει.