«Ο Παγωμένος δρόμος του Μεταξιού»: Μπορεί η νέα θαλάσσια διαδρομή που πρότεινε η Κίνα να παρακάμψει Ορμούζ και Σουέζ;

Η Κίνα ανακοίνωσε μια νέα θαλάσσια εμπορική διαδρομή μέσω της Αρκτικής, η οποία θα μπορούσε να προσφέρει μια εναλλακτική λύση στις παραδοσιακές θαλάσσιες οδούς, καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Ο νέος «Παγωμένος δρόμος του Μεταξιού» (Ice Silk Road) ξεκινά από το Νίνγκμπο, στις ανατολικές ακτές της Κίνας, διασχίζει τον Αρκτικό Κύκλο μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής της Ρωσίας και στη συνέχεια κατευθύνεται προς τα νότια, καταλήγοντας στο Φέλιξστοου της ανατολικής Αγγλίας.

Η ανακοίνωση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία σημαντικές θαλάσσιες αρτηρίες έχουν περιοριστεί λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, με το Στενό του Ορμούζ και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ να βρίσκονται στο επίκεντρο της κρίσης.

Διαδρομή 20 ημερών αντί για 40 μέσω Σουέζ

Η κινεζική ναυτιλιακή εταιρεία Sea Legend, η οποία ειδικεύεται στο διεθνές εμπόριο με τη Βόρεια Αφρική και την Τουρκία, ανακοίνωσε επίσημα τη νέα διαδρομή την περασμένη εβδομάδα.

Η εταιρεία είχε πραγματοποιήσει δοκιμαστικό ταξίδι τον Οκτώβριο του 2025. Σύμφωνα με το κινεζικό πρακτορείο «Σινχουά», το ταξίδι ολοκληρώθηκε σε 20 ημέρες, όταν η αντίστοιχη διαδρομή μέσω της Διώρυγας του Σουέζ απαιτεί περίπου 40 ημέρες.

Η διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας στη νότια Αφρική μπορεί να χρειαστεί περίπου 50 ημέρες.

Η Sea Legend υποστηρίζει ότι η νέα διαδρομή μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για φορτία που είναι ευαίσθητα στη θερμότητα ή απαιτούν γρήγορη μεταφορά, όπως μπαταρίες ιόντων λιθίου και φωτοβολταϊκά προϊόντα, λόγω των χαμηλών θερμοκρασιών και της μικρότερης απόστασης.

Το λιώσιμο των πάγων ανοίγει νέες θαλάσσιες οδούς

Η κλιματική αλλαγή και η συρρίκνωση των θαλάσσιων πάγων στην Αρκτική έχουν καταστήσει ορισμένες περιοχές πιο προσβάσιμες στη ναυσιπλοΐα.

Μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου του Σαουθάμπτον, που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο, διαπίστωσε ότι μεταξύ 2024 και 2025 η έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική κατά την κορύφωση της χειμερινής περιόδου, από τον Φεβρουάριο έως τον Μάρτιο, μειώθηκε κατά 5,8%, τη μεγαλύτερη πτώση που έχει καταγραφεί.

Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει ότι η Αρκτική μπορεί άμεσα να μετατραπεί σε μόνιμη εναλλακτική λύση για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Η μεγάλη αδυναμία: Ο χειμερινός πάγος

Ο νέος «Παγωμένος δρόμος του Μεταξιού» δεν μπορεί να λειτουργεί απρόσκοπτα όλο τον χρόνο.

Η διαδρομή είναι κυρίως προσβάσιμη κατά τους θερμότερους μήνες του βόρειου ημισφαιρίου, όταν η έκταση των πάγων περιορίζεται.

Ο Ντίλαν Λο, αναπληρωτής καθηγητής στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Νανγιάνγκ της Σιγκαπούρης, εκτιμά ότι η διαδρομή μπορεί να λειτουργήσει ως εποχικό συμπλήρωμα στις υπόλοιπες μεγάλες εμπορικές οδούς.

Όπως επισημαίνει, η εξάρτηση από την εποχική τήξη των πάγων δημιουργεί αβεβαιότητα, ενώ περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι η αυξημένη ναυσιπλοΐα στην Αρκτική θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω ένα ήδη ευάλωτο οικοσύστημα.

Η Ρωσία έχει τον έλεγχο της διαδρομής

Ένα ακόμη σημαντικό εμπόδιο είναι γεωπολιτικό.

Ο κινεζικός «Δρόμος του Πάγου» διέρχεται από τη Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή, η οποία βρίσκεται υπό ρωσικό έλεγχο.

Οι άδειες διέλευσης εκδίδονται από τη διοίκηση της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής, έναν οργανισμό που λειτουργεί υπό τη ρωσική κρατική πυρηνική εταιρεία Rosatom.

Το 2025 μόλις 23 πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων διέσχισαν τη συγκεκριμένη διαδρομή, έναντι 15 το 2024.

Ο Γουίλιαμ Γιανγκ, ανώτερος αναλυτής για τη Βορειοανατολική Ασία στη Διεθνή Ομάδα Κρίσεων, επισημαίνει ότι επειδή η Ρωσία ελέγχει τη ναυσιπλοΐα στη Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή, η Κίνα είναι προς το παρόν η χώρα που μπορεί ρεαλιστικότερα να την αξιοποιήσει ως εναλλακτική του Ορμούζ ή του Σουέζ.

Παράλληλα, όμως, η χρήση της διαδρομής ενδέχεται να δημιουργεί πολιτικούς κινδύνους για άλλες χώρες, ιδιαίτερα λόγω της παρουσίας ρωσικών πλοίων που αντιμετωπίζουν διεθνείς κυρώσεις.

Τι κερδίζει η Κίνα

Η αξιοποίηση της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής θα μπορούσε να προσφέρει στην Κίνα σημαντικό οικονομικό και στρατηγικό πλεονέκτημα, εφόσον καταστεί αξιόπιστη εναλλακτική στις διαδρομές μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και του Σουέζ.

Παράλληλα, θα ενίσχυε την κινεζική παρουσία στην Αρκτική, έναν στόχο που το Πεκίνο επιδιώκει εδώ και χρόνια.

Η συνεργασία με τη Ρωσία απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία το 2022, όταν οι δυτικές κυρώσεις περιόρισαν σημαντικά τις ρωσικές εμπορικές σχέσεις με την Ευρώπη και ενίσχυσαν τη στροφή της Μόσχας προς την Ασία.

Για το Πεκίνο, η Αρκτική προσφέρει επίσης τη δυνατότητα μείωσης της εξάρτησής του από το Στενό της Μάλακα και τις παραδοσιακές διαδρομές μέσω της Βόρειας Αφρικής και της Δυτικής Ασίας.

Η Αρκτική γίνεται νέο πεδίο ανταγωνισμού

Η αυξανόμενη προσβασιμότητα της Αρκτικής έχει μετατρέψει την περιοχή σε νέο πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού.

Η Κίνα, η Ρωσία, οι ΗΠΑ και ο Καναδάς ενδιαφέρονται τόσο για τους φυσικούς πόρους της περιοχής όσο και για τις νέες εμπορικές οδούς.

Η Κίνα είναι παρατηρητής στο Αρκτικό Συμβούλιο από το 2013, ενώ η συστηματικότερη εμπορική παρουσία της στην περιοχή δίνει πλέον πιο πρακτική διάσταση στο ενδιαφέρον της.

Την ίδια στιγμή, η Ρωσία επιδιώκει να αυξήσει το εμπόριο μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής, κυρίως προς την Ασία.

Στον αντίποδα, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους παρακολουθούν στενά την ενίσχυση του άξονα Κίνας-Ρωσίας στην Αρκτική.

Η εξέλιξη έχει και ευρωπαϊκή και νατοϊκή διάσταση, καθώς επτά από τα οκτώ κράτη του Αρκτικού Συμβουλίου είναι μέλη του ΝΑΤΟ.

Δεν αντικαθιστά ακόμη το Σουέζ

Παρά τη σημαντική μείωση του χρόνου μεταφοράς, οι αναλυτές δεν θεωρούν ότι ο νέος κινεζικός διάδρομος μπορεί άμεσα να αντικαταστήσει τη Διώρυγα του Σουέζ.

Ο Λο χαρακτηρίζει τη νέα διαδρομή περισσότερο ως «ασφάλεια» απέναντι στους κινδύνους των παραδοσιακών εμπορικών οδών και όχι ως πλήρη στροφή της παγκόσμιας ναυτιλίας.

Η εποχικότητα, οι περιβαλλοντικοί περιορισμοί, το κόστος και κυρίως η εξάρτηση από τη Ρωσία καθιστούν δύσκολη την άμεση μετατροπή της σε αξιόπιστη παγκόσμια εναλλακτική.

Ωστόσο, η νέα διαδρομή μπορεί να αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία εάν οι κρίσεις στη Μέση Ανατολή, το Στενό του Ορμούζ, το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και την Ερυθρά Θάλασσα συνεχιστούν.

Το πιθανότερο σενάριο, σύμφωνα με τους αναλυτές, δεν είναι η αντικατάσταση του Σουέζ, αλλά η δημιουργία ενός ακόμη εμπορικού διαδρόμου μεταξύ Ασίας και Ευρώπης και ενός νέου πεδίου αντιπαράθεσης μεταξύ Κίνας και Ρωσίας από τη μία πλευρά και ΗΠΑ και συμμάχων τους από την άλλη.

Πηγή Αljazeera.com