οι κανόνες προστασίας δεδομένων καθυστερούν τα LLM στην Ευρώπη

Παγκόσμιες εταιρείες τεχνολογίας επικαλούνται όλο και συχνότερα το ρυθμιστικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως τον βασικό λόγο για τον οποίο οι πιο πρόσφατες υπηρεσίες και τα εργαλεία τους καθυστερούν ή δεν κυκλοφορούν καθόλου στην ΕΕ. Ανάλογα με το εργαλείο, ο νόμος για τις ψηφιακές αγορές (Digital Markets Act, DMA), ο νόμος για την τεχνητή νοημοσύνη (Artificial Intelligence Act, AI Act) και οι κανόνες προστασίας δεδομένων της ΕΕ είναι οι λόγοι που αναφέρονται συχνότερα για το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι καταναλωτές δοκιμάζουν και χρησιμοποιούν αυτές τις υπηρεσίες αργότερα από τους αντίστοιχους στις ΗΠΑ.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Η Governance.AI δημοσίευσε έκθεση για 375 μοντέλα μεγάλων γλωσσών (large language models, LLMs) που κυκλοφόρησαν τα τελευταία οκτώ χρόνια (Ιούνιος 2018 – Μάιος 2026), συγκρίνοντας τις καθυστερήσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένου Βασιλείου.

Η έκθεση διαπιστώνει ότι, σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, τουλάχιστον το 11% των κυκλοφοριών μοντέλων από εταιρείες όπως η Meta, η Google, η OpenAI και η Anthropic καθυστέρησαν ή δεν κυκλοφόρησαν καθόλου στην ΕΕ, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο καθυστέρησε ή δεν κυκλοφόρησε το 7%.

Από τα 68 παραδείγματα καθυστερήσεων και μη κυκλοφοριών στο σύνολο δεδομένων, οι κανονιστικοί παράγοντες αποτελούν την κύρια αιτία σε 56 περιπτώσεις.

Ενδεικτικά, η ΕΕ κατέγραψε καθυστέρηση 71 ημερών στην κυκλοφορία της διαδικτυακής εφαρμογής του Claude 3 Opus, ενώ η Meta είχε το υψηλότερο συνολικό ποσοστό καθυστερήσεων και μη κυκλοφοριών, με πάνω από το ένα τέταρτο (26%) των κυκλοφοριών της να καθυστερούν ή να μην διατίθενται στην ΕΕ και 15% στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Περιορισμοί στην προστασία δεδομένων: άκαμπτο πλαίσιο και έλλειψη σαφήνειας

Η έκθεση εντοπίζει τους κανονισμούς προστασίας δεδομένων ως το βασικό ρυθμιστικό εμπόδιο, με τα μη κειμενικά κανάλια (όπως εικόνες, ήχος και βίντεο σε πραγματικό χρόνο) να αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα εμπόδια σε σχέση με το κείμενο.

Δεδομένου ότι ο νόμος για τις ψηφιακές αγορές (DMA) άρχισε να εφαρμόζεται μόλις το 2023, ενώ ο νόμος για την τεχνητή νοημοσύνη (AI Act) εγκρίθηκε το 2024, οι ενδεχόμενες αρνητικές επιπτώσεις τους αναμένεται να φανούν τα επόμενα χρόνια.

Παρότι το Ηνωμένο Βασίλειο και η ΕΕ μοιράζονται παρόμοιους νόμους για την προστασία δεδομένων, όπως τον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων (GDPR), που εγκρίθηκε πριν από την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ, τα εμπόδια φαίνεται να είναι μεγαλύτερα στην ΕΕ σε σχέση με το Ηνωμένο Βασίλειο.

Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι οι λόγοι γι’ αυτό είναι η πιο «επιθετική» εφαρμογή των κανόνων στην ΕΕ και η αργή διευκρίνιση του πώς οι κανόνες προστασίας δεδομένων εφαρμόζονται στην εκπαίδευση και την ανάπτυξη των LLMs.

Η ΕΕ φαίνεται να αντιλαμβάνεται ότι οι άκαμπτοι κανόνες προστασίας δεδομένων περιορίζουν την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη, καθώς το Digital Omnibus, που επικεντρώνεται στο να καταστήσει τους κανόνες για τα δεδομένα πιο εφαρμόσιμους για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, βρίσκεται αυτή τη στιγμή υπό εξέταση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Την ίδια στιγμή, η ΕΕ επανεξετάζει επίσης την Οδηγία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τις διατάξεις περί πνευματικών δικαιωμάτων του νόμου για την τεχνητή νοημοσύνη, με στόχο την προστασία των δικαιωμάτων των δημιουργών.

Αν εφαρμοστούν υπερβολικά αυστηρά, αυτές οι αλλαγές θα μπορούσαν να δυσκολέψουν ακόμη περισσότερο τη διάθεση των πιο προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης στο μέλλον.

Ένας από τους συγγραφείς, ο ερευνητής πολιτικής τεχνητής νοημοσύνης στο Ηνωμένο Βασίλειο και μέλος του GovAI Τζον Λίντιαρντ, δήλωσε:

«Είναι σημαντικό οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο να λαμβάνουν σωστά υπόψη τον κίνδυνο οι ρυθμιστικοί φραγμοί να προκαλούν καθυστερήσεις για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις τους στην πρόσβαση στα πιο πρόσφατα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης».

«Η έκθεσή μας δείχνει ότι η ευρωπαϊκή ρύθμιση, κυρίως ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων (GDPR), οδήγησε σε ορισμένες περιπτώσεις τις εταιρείες αιχμής στην τεχνητή νοημοσύνη να καθυστερήσουν την κυκλοφορία μοντέλων ή, σε άλλες, να μην κυκλοφορήσουν καθόλου μοντέλα στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις καθυστερήσεις στην πρόσβαση σε μοντέλα ως παράγοντα όταν εφαρμόζουν και σχεδιάζουν ρυθμίσεις που αφορούν την τεχνητή νοημοσύνη».

Η ιστορία αυτή δημοσιεύθηκε αρχικά στο EU Tech Loop (πηγή στα Αγγλικά) και αναδημοσιεύεται στο Euronews στο πλαίσιο συμφωνίας.