Οι θέσεις της ΕΕ και οι εξαιρέσεις από την «αλληλεγγύη» για Πολωνία, Ουγγαρία και Αυστρία

Ο Επίτροπος Μετανάστευσης και Ασύλου, Μάγκνους Μπρούνερ, σε συνέντευξη Τύπου, σήμερα στις Βρυξέλλες, αναφέρθηκε στις προθέσεις κρατών-μελών για αλληλεγγύη στο πλαίσιο του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, απαντώντας σε ερωτήσεις για τις αντιδράσεις χωρών όπως η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Ιταλία, η Αυστρία και η Γερμανία.

Ανταπόκριση – Βρυξέλλες

Η αλληλεγγύη, σύμφωνα με τον Μπρούνερ, παραμένει «ευέλικτη» και προσαρμοσμένη στις πραγματικές πιέσεις που δέχεται κάθε χώρα, ενώ η ευθύνη για διαδικασίες ασύλου και επιστροφών προχωρά παράλληλα.

Πολωνία: εξαίρεση λόγω Ουκρανών προσφύγων

Η Πολωνία, που έχει φιλοξενήσει εκατομμύρια Ουκρανούς υπό το καθεστώς Προσωρινής Προστασίας, μπορεί να ζητήσει από το Συμβούλιο πλήρη ή μερική απαλλαγή από υποχρεώσεις μετεγκατάστασης ή άλλες μορφές αλληλεγγύης. «Η αλληλεγγύη στο Σύμφωνο είναι ευέλικτη: η μετεγκατάσταση είναι μόνο μία επιλογή και δεν είναι δεσμευτική», τόνισε ο Μπρούνερ. Παρά την απουσία επίσημου εθνικού σχεδίου εφαρμογής –το οποίο η Βαρσοβία δεν έχει ακόμη κοινοποιήσει–, οι τεχνικές επαφές με την Επιτροπή παραμένουν στενές και εποικοδομητικές.

Ουγγαρία: ακόμη χωρίς σχέδιο εφαρμογής

Παρόμοια με την Πολωνία, η Ουγγαρία δεν έχει υποβάλει εθνικό σχέδιο εφαρμογής του Συμφώνου. Ο Μάγκνους Μπρούνερ δεν προχώρησε σε περαιτέρω σχόλια, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η μη υποβολή δεν εμποδίζει τις τεχνικές συζητήσεις για την εφαρμογή των κανόνων.

Ιταλία: πρόσβαση σε αλληλεγγύη με παράλληλη ευθύνη

Η Ιταλία θα επωφεληθεί από το «Ταμείο Αλληλεγγύης» (μετεγκαταστάσεις, επιχειρησιακή στήριξη, οικονομική βοήθεια), αλλά πρέπει ταυτόχρονα να τηρήσει τις υποχρεώσεις ευθύνης της. Αυτό περιλαμβάνει μεταφορές βάσει Δουβλίνου, διαδικασίες στα σύνορα και επιστροφές. «Αλληλεγγύη και ευθύνη προχωρούν παράλληλα», δήλωσε κατηγορηματικά ο Επίτροπος, τονίζοντας ότι η Ρώμη δεν μπορεί να επιλέξει μόνο τα οφέλη χωρίς τις δεσμεύσεις.

Αυστρία: δυνατότητα απαλλαγής βάσει πραγματικής πίεσης

Η Αυστρία μπορεί να αιτηθεί εξαίρεση (derogation) από υποχρεώσεις αλληλεγγύης, καθώς η πρόταση της Επιτροπής βασίζεται αποκλειστικά στην «πραγματική πίεση» που δέχεται κάθε χώρα. Οι προηγούμενες προσπάθειες της Βιέννης για φιλοξενία και καταγραφή αφίξεων έχουν ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση, δίνοντας έδαφος για μειωμένες υποχρεώσεις.

Γερμανία: αναγνώριση προηγούμενων επιβαρύνσεων και νέα οφέλη

Η Γερμανία, που έχει σηκώσει σημαντικό βάρος τα προηγούμενα χρόνια, θα επωφεληθεί από τις νέες διατάξεις του Συμφώνου, με ταχύτερες διαδικασίες στα σύνορα, screening και ενισχυμένη επιχειρησιακή στήριξη από την ΕΕ. Παράλληλα, η αλληλεγγύη που έχει ήδη επιδείξει το Βερολίνο θα ληφθεί υπόψη στον καθορισμό του μεριδίου ευθύνης της στο νέο σύστημα.

Κρίσιμος διάλογος με τα κράτη-μέλη

Οι δηλώσεις Μπρούνερ εμφανίζουν προσέγγιση που επιδιώκει ισορροπία μεταξύ αλληλεγγύης και ευθύνης, με εξαιρέσεις για χώρες υπό υψηλή πίεση – ιδίως λόγω Ουκρανών προσφύγων – αλλά χωρίς να απεμπολεί τις βασικές υποχρεώσεις. 

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραμένει σε διάλογο με όλα τα κράτη-μέλη, ενόψει της πλήρους εφαρμογής του Συμφώνου για το Άσυλο και τη Μετανάστευση, το 2026. Η επόμενη κρίσιμη φάση θα είναι η υποβολή των εθνικών σχεδίων, που θα καθορίσει την πρακτική κατανομή βαρών.