ΟΗΕ: Η παγκόσμια αγορά ναρκωτικών δεν ήταν ποτέ τόσο μεγάλη και τόσο ποικιλόμορφη

Η Παγκόσμια Έκθεση του ΟΗΕ για τα Ναρκωτικά 2026, η οποία δημοσιεύθηκε στη Βιέννη με στοιχεία από το 2024, διαπιστώνει μια αύξηση της κατανάλωσης, η οποία αντανακλά τόσο την αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού όσο και τη μεγαλύτερη διαθεσιμότητα των εξαρτησιογόνων ουσιών.

Εντούτοις, εμπειρογνώμονες από το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα (UNODC) επισημαίνουν ότι σήμερα υπάρχει μια βελτιωμένη κατανόηση της κατάστασης χάρη στα δεδομένα που παρέχονται από έναν αυξανόμενο αριθμό αναπτυσσόμενων χωρών.

«Στις μέρες μας έχουμε στην αγορά μια άνευ προηγουμένου αύξηση νέων τύπων ναρκωτικών, με ορισμένα να είναι πιο ισχυρά ή επικίνδυνα από πριν», δήλωσε η Μόνικα Τζούμα, εκτελεστική διευθύντρια του UNODC.

Κάνναβη, το πιο δημοφιλές ναρκωτικό

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η κάνναβη εξακολουθεί να είναι το πιο δημοφιλές ναρκωτικό στον κόσμο, με 256 εκατομμύρια χρήστες το 2024, ακολουθούμενη από τα οπιοειδή, με 63 εκατομμύρια, τις αμφεταμίνες, με 32 εκατομμύρια, την κοκαΐνη, με 25 εκατομμύρια, και το ecstasy και άλλες παρόμοιες ουσίες, με 21 εκατομμύρια.

Συνολικά, ο αριθμός των καταναλωτών έφτασε τα 331 εκατομμύρια άτομα το 2024, 34% περισσότερο από ό,τι μια δεκαετία νωρίτερα.

Η Τζούμα προειδοποιεί ότι η ανάπτυξη της αγοράς ναρκωτικών συνοδεύεται από αύξηση της ισχύος και της επικινδυνότητας πολλών ουσιών, γεγονός που επιδεινώνει τον αντίκτυπο στην υγεία και την κοινωνία.

Όπως αναφέρεται στην έκθεση, η χρήση ναρκωτικών προκαλεί σχεδόν μισό εκατομμύριο θανάτους ετησίως, ενώ συνεχίζει να είναι προβληματική η πρόσβαση στη θεραπεία, καθώς μόνο 1 στα 12 άτομα με σοβαρά προβλήματα εθισμού λαμβάνει θεραπεία.

Σε ιστορικά επίπεδα η παραγωγή κοκαΐνης

Η ανάπτυξη της αγοράς ναρκωτικών προκαλεί και πολλά άλλα προβλήματα πέρα από την υγεία, όπως η αύξηση της βίας και η ενίσχυση των εγκληματικών δικτύων που διαβρώνουν τους θεσμούς και τροφοδοτούν τη διαφθορά.

Η έκθεση επισημαίνει ότι η παραγωγή κοκαΐνης έχει φτάσει σε ιστορικά επίπεδα, ξεπερνώντας τους 4.000 τόνους το 2024, τέσσερις φορές περισσότερο από ό,τι πριν από μια δεκαετία, λόγω της αύξησης της καλλιέργειας κόκας και των βελτιώσεων στην παραγωγική διαδικασία των εργαστηρίων κοκαΐνης.

Η επέκταση της αγοράς κοκαΐνης αντικατοπτρίζεται στην αύξηση κατά 38% του αριθμού των καταναλωτών, ο οποίος πλέον φτάνει τα 25 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, με επίκεντρο τις ΗΠΑ, τη Δυτική Ευρώπη και την Ωκεανία, αν και με ραγδαία ανάπτυξη στην Αφρική και την Ασία.

Τα δίκτυα διακίνησης ναρκωτικών επεκτείνουν τις διαδρομές τους προς νέους προορισμούς και χρησιμοποιούν συνεχώς νέες μεθόδους μεταφοράς, όπως «ναρκο-υποβρύχια» ικανά να διασχίσουν ακόμη και τον Ατλαντικό.

Εξάπλωση των συνθετικών ναρκωτικών

Ο ΟΗΕ προειδοποιεί για την ταχεία εξάπλωση των συνθετικών ναρκωτικών, ένα φαινόμενο που έχει μεταμορφώσει την παράνομη αγορά επειδή τα εγκληματικά δίκτυα μπορούν να τροποποιήσουν γρήγορα χημικούς τύπους για να παρακάμψουν τους ελέγχους, οδηγώντας στην εμφάνιση εκατοντάδων νέων ουσιών μέσα σε λίγα μόνο χρόνια.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, ο αριθμός των νέων ψυχοδραστικών ουσιών που εντοπίστηκαν έφτασε τις 755, εκ των οποίων οι 118 εντοπίστηκαν για πρώτη φορά το 2024.

Ο ΟΗΕ προειδοποιεί επίσης για την ανάπτυξη της αγοράς μεθαμφεταμίνης, η οποία αποτελεί πλέον ένα συνθετικό ναρκωτικό παγκόσμιας εμβέλειας χάρη στην επέκταση της παραγωγής της σε διαφορετικές ηπείρους, αν και η Ασία και η Βόρεια Αμερική είναι τα μέρη με την υψηλότερη κατανάλωση.

Θανατηφόρα κοκτέιλ ναρκωτικών

Η έκθεση εκφράζει ιδιαίτερη ανησυχία για τον πολλαπλασιασμό των μειγμάτων ναρκωτικών που, κάτω από παραπλανητικές και φαινομενικά ακίνδυνες ονομασίες, συνδυάζουν διεγερτικά, κατασταλτικά και παραισθησιογόνα χωρίς οι καταναλωτές να γνωρίζουν τι λαμβάνουν, αυξάνοντας τους κινδύνους και τους θανάτους από υπερβολική δόση.

«Πολλές φορές οι καταναλωτές δεν γνωρίζουν τι έχουν πάρει και κατά συνέπεια δεν το γνωρίζουν ούτε και το προσωπικό υγειονομικής περίθαλψης που τους φροντίζει σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης», εξηγεί η επικεφαλής συγγραφέας της έκθεσης, Κλόε Καρπεντιέ.

Αυτοί οι συνδυασμοί φαρμάκων θέτουν μια τεράστια ιατρική πρόκληση, σύμφωνα με το κείμενο, επειδή το προσωπικό υγειονομικής περίθαλψης αντιμετωπίζει υπερβολικές δόσεις άγνωστων ουσιών που δεν ανταποκρίνονται στα παραδοσιακά αντίδοτα, όπως η ναλοξόνη.

Στη Δυτική Αφρική, ένας πολύ φθηνός και εθιστικός συνδυασμός φαρμάκων γνωστός ως  «κους» – από συνθετικά κανναβινοειδή και πολύ ισχυρά οπιοειδή – οδήγησε τη Λιβερία και τη Σιέρα Λεόνε να κηρύξουν κατάσταση έκτακτης ανάγκης το 2024 λόγω της αύξησης των θανάτων μεταξύ των νέων.

Τέλος, η παγκόσμια αγορά οπιοειδών διέρχεται μια μεταβατική περίοδο μετά την κατάρρευση της παραγωγής οπίου στο Αφγανιστάν λόγω της απαγόρευσης της καλλιέργειας παπαρούνας από τους Ταλιμπάν το 2022.

Αυτό έχει μειώσει τη διαθεσιμότητα της ηρωίνης και έχει ευνοήσει πολύ πιο ισχυρές και επικίνδυνες συνθετικές εναλλακτικές ουσίες, όπως η φαιντανύλη και οι νιταζένες, προειδοποιεί το γραφείο του ΟΗΕ.

Πηγή: EFE