Παγκόσμια ημέρα Ακτινολογίας 2025: Tι είναι η Παιδοακτινολογία

Γράφει η Γεωργία Παπαϊωάννου, Παιδοακτινολόγος, Διευθύντρια Τμήματος Παιδιατρικής Ακτινολογίας, ΜΗΤΕΡΑ.

Η Παγκόσμια Ημέρα Ακτινολογίας αποτελεί εορτασμό και αναγνώριση της προσφοράς της ιατρικής ειδικότητας της Ακτινοδιαγνωστικής στην εξέλιξη της διάγνωσης και της θεραπείας σε πολλαπλά νοσήματα και πολλαπλά συστήματα του ανθρώπινου οργανισμού σε όλες τις ηλικίες, από την εμβρυική ζωή μέχρι τα βαθιά γήρατα.

Σε κάθε εορτασμό παγκόσμιας μέρας προκύπτουν ερωτήματα:

Tι προσφέρει αυτό που γιορτάζουμε;

Η Ακτινολογία είναι μια από τις πιο καίριες ειδικότητες της Ιατρικής που τα τελευταία χρόνια, λόγω της εξέλιξης της τεχνολογίας που τη συνοδεύει, έχει αποκτήσει ανεκτίμητη αξία και αποτελεί ουσιαστικό συνδετικό κρίκο στη διάγνωση και διαχείριση των ασθενών. Συνοδεύεται και ενισχύεται από πληθώρα τεχνολογικών εξελίξεων, που είναι εντυπωσιακές αν θυμηθούμε την εποχή που ο κύριος Röntgen απεικόνισε την παλάμη της συζύγου του, με τη βοήθεια των «αόρατων» ακτίνων Χ, 130 χρόνια πριν στις 8/11/1895. Όλα αυτά τα χρόνια, έχουν σημειωθεί άλματα στη δυνατότητα της απεικόνισης πολλαπλών σημείων και συστημάτων του οργανισμού, σε όλες τις ηλικίες με λεπτομέρειες που συχνά θυμίζουν ανατομικό ή χειρουργικό παρασκεύασμα. Με αυτόν τον τρόπο, η Ακτινολογία έχει βοηθήσει στη διάγνωση πολλαπλών παθήσεων, συχνά σε πρώιμο στάδιο και έχει συνεισφέρει ουσιαστικά στην αποτελεσματικότερη θεραπεία και παρακολούθηση πολλαπλών ασθενειών, δίνοντας ώθηση στην πρόοδο και την εξέλιξη της Ιατρικής.

Tι είναι η Παιδοακτινολογία και σε τι χρειάζεται;

Η Παιδοακτινολογία είναι η ξεχωριστή υποειδικότητα της Ακτινοδιαγνωστικής – Ακτινολογίας που αφορά στην απεικόνιση και διερεύνηση των εμβρύων, των παιδιών και των εφήβων. Ξεκινά από την απεικόνιση στην εμβρυική ζωή με τη Μαγνητική Τομογραφία εμβρύων και συνεχίζει με πολλές και διαφορετικές τεχνικές απεικόνισης των διαφορετικών συστημάτων των μικρών ασθενών μέχρι και την ενηλικίωση. Έτσι τα παιδιά εξετάζονται, προληπτικά ή λόγω συμπτωμάτων και γνωστών νοσημάτων, είτε με υπερηχογραφήματα ή με ακτινογραφίες, αξονικές τομογραφίες και μαγνητικές τομογραφίες. Τα υπερηχογραφήματα και οι μαγνητικές τομογραφίες δεν έχουν καθόλου ακτινοβολία και δεν επιβαρύνουν το παιδί, ώστε να μπορούν να εφαρμοστούν από την εμβρυϊκή ζωή.

Πώς συνεργάζεται ένα μικρό παιδάκι στις εξετάσεις που γίνονται στο Τμήμα Παιδιατρικής Ακτινολογίας;

Ένα μεγάλο στοίχημα για όλες τις ειδικότητες που ασχολούνται με παιδιά και προφανώς για τους Παιδοακτινολόγους είναι να εξασφαλίσουν την εμπιστοσύνη του παιδιού και των κηδεμόνων του ώστε να πραγματοποιηθεί η εξέταση με τις καλύτερες προϋποθέσεις και στις πιο ομαλές συνθήκες. Όταν ένα παιδί πονάει ή είναι άρρωστο, φοβάται περισσότερο και δυσκολεύεται να εμπιστευτεί όποιον το πλησιάζει, περισσότερο όσους βρίσκονται σε περιβάλλον νοσοκομείου ή ιατρείου. Για να εξασφαλίσουμε την εμπιστοσύνη του και τη συνεργασία απαιτείται φιλική προσέγγιση, εξοικείωση και γνώση, μέσα από τη διαδικασία του παιχνιδιού και της επεξήγησης, όχι μόνο από τους ιατρούς παιδοακτινολόγους αλλά και από όλη την ομάδα που ασχολείται με την απεικόνιση των παιδιών, τους τεχνολόγους, τις νοσηλεύτριες και τις γραμματείς, αφού τα παιδιά δεν είναι μικρογραφίες ενηλίκων. Όταν οι συνθήκες της εξέτασης είναι απαιτητικές ή η διάρκεια μεγάλη, όπως πχ στις μαγνητικές τομογραφίες, στα μικρά παιδιά η συνεργασία εξασφαλίζεται με χορήγηση μέθης από παιδοαναισθησιολόγους.

Πρέπει να προσέχουμε κάτι όταν τα παιδιά υποβάλλονται σε απεικονιστικές εξετάσεις;

Για όλους τους λόγους που προαναφέρθηκαν αλλά και για την προστασία του παιδιατρικού πληθυσμού, οι απεικονιστικές εξετάσεις στα παιδιά πρέπει ιδανικά να διενεργούνται από εξειδικευμένους παιδοακτινολόγους σε φιλικό και εξοικειωμένο περιβάλλον και ειδικό ιατρικό χώρο. Είναι σημαντικό να εφαρμόζονται παιδιατρικά πρωτόκολλα, με χρήση ειδικού για παιδιά εξοπλισμού – μηχανημάτων, ώστε η διάγνωση να είναι ακριβής και στοχευμένη. Στις απεικονιστικές εξετάσεις που έχουν επιβάρυνση από ακτινοβολία, όπως οι ακτινογραφίες, οι ειδικές ακτινολογικές εξετάσεις (κυστεογραφία, απεικόνιση εντέρου) και οι αξονικές τομογραφίες, είναι σημαντικό να εφαρμόζονται ειδικά παιδιατρικά πρωτόκολλα χαμηλής δόσης, προσαρμοσμένα στα σωματομετρικά χαρακτηριστικά του παιδιού, με σύγχρονα μηχανήματα, που δεν επιβαρύνουν το παιδί με άσκοπη δόση ακτινοβολίας.