Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή: Ενημέρωση, διαφάνεια και προστασία δικαιωμάτων στο επίκεντρο

Η ανάγκη προστασίας των δικαιωμάτων των πολιτών στις συναλλαγές και η ενίσχυση της ενημέρωσης των καταναλωτών αναδεικνύονται με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή, η οποία τιμάται κάθε χρόνο στις 15 Μαρτίου. Οργανώσεις καταναλωτών επισημαίνουν ότι η συγκεκριμένη ημέρα δεν αποτελεί μόνο μια συμβολική επέτειο, αλλά μια υπενθύμιση ότι η αγορά πρέπει να λειτουργεί με διαφάνεια, δικαιοσύνη και υγιή ανταγωνισμό.

ΕΚΠΟΙΖΩ: Οι πολίτες να γνωρίζουν και να διεκδικούν τα δικαιώματά τους

Η Ένωση Καταναλωτών Ποιότητα Ζωής (ΕΚΠΟΙΖΩ) τονίζει ότι οι καταναλωτές διαθέτουν κατοχυρωμένα δικαιώματα, τα οποία είναι απαραίτητο να γνωρίζουν και να διεκδικούν όταν παραβιάζονται.

Όπως αναφέρει η οργάνωση, καθημερινά δέχεται καταγγελίες που αφορούν:

• ελαττωματικά προϊόντα
• παραπλανητικές ή αθέμιτες εμπορικές πρακτικές
• τραπεζικές χρεώσεις και προμήθειες
• καταχρηστικούς όρους σε συμβάσεις
• υπηρεσίες που δεν ανταποκρίνονται στις υποσχέσεις των επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με την ΕΚΠΟΙΖΩ, πολλοί καταναλωτές δεν προχωρούν σε καταγγελίες είτε επειδή αγνοούν τα δικαιώματά τους είτε επειδή θεωρούν ότι η προσπάθεια δεν θα αποδώσει.

Με αφορμή τη φετινή Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή, η οργάνωση πραγματοποιεί ενημερωτική καμπάνια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μέσα από σύντομα βίντεο που παρουσιάζουν παραδείγματα παραβίασης δικαιωμάτων και πρακτικούς τρόπους αντιμετώπισής τους. Στόχος είναι η ευαισθητοποίηση των πολιτών και η ενθάρρυνσή τους να αντιδρούν σε αθέμιτες πρακτικές.

ΕΕΚΕ: Οικονομικές πιέσεις για τα ελληνικά νοικοκυριά

Η Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας (ΕΕΚΕ) εστιάζει στις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν σήμερα τα ελληνικά νοικοκυριά.

Όπως επισημαίνει, η ακρίβεια, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, η στεγαστική κρίση και διάφορες αθέμιτες εμπορικές πρακτικές δημιουργούν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον για τους καταναλωτές.

Με βάση στοιχεία της ΕΕΚΕ για το 2025, ο τραπεζικός τομέας συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό καταγγελιών, που φτάνει το 59,27%. Ακολουθούν:

• οι καταγγελίες για προϊόντα και υπηρεσίες με 17,45%
• οι υπηρεσίες κοινής ωφέλειας με 6,55%.

Μικρότερα ποσοστά καταγράφονται σε τομείς όπως ο τουρισμός, οι τηλεπικοινωνίες, τα ακίνητα, τα ασφαλιστικά συμβόλαια και οι ηλεκτρονικές συναλλαγές.

Παράλληλα, η ΕΕΚΕ αναφέρει ότι το σύνολο των οφειλών καταναλωτών που ζήτησαν βοήθεια από την οργάνωση το 2025 ξεπέρασε τα 24,2 εκατομμύρια ευρώ. Από τις διαπραγματεύσεις που έγιναν για ποσό άνω των 3,25 εκατ. ευρώ, το 70,83% των οφειλών ρυθμίστηκε και αποπληρώνεται, ενώ το 29,17% διαγράφηκε.

Η στεγαστική κρίση και οι προτάσεις αντιμετώπισης

Η ΕΕΚΕ αναδεικνύει επίσης το ζήτημα της στεγαστικής κρίσης, σημειώνοντας ότι η αύξηση των ενοικίων και η περιορισμένη διαθεσιμότητα προσιτής κατοικίας επιβαρύνουν ιδιαίτερα νέους, οικογένειες και ευάλωτα νοικοκυριά.

Μεταξύ των προτάσεων που καταθέτει περιλαμβάνονται:

• φορολογικά κίνητρα για αύξηση των κατοικιών που διατίθενται για μακροχρόνια μίσθωση
• αξιοποίηση ακινήτων του Δημοσίου και των ΟΤΑ για κοινωνική κατοικία
• ενίσχυση της κατασκευής προσιτών κατοικιών
• εξισορρόπηση μεταξύ βραχυχρόνιων και μακροχρόνιων μισθώσεων.

ΙΝΚΑ: Ο καταναλωτής ως ενεργός πολίτης

Η Γενική Ομοσπονδία Καταναλωτών Ελλάδος (ΙΝΚΑ) υπογραμμίζει ότι ο καταναλωτής δεν είναι απλώς αγοραστής προϊόντων και υπηρεσιών, αλλά ένας ενεργός πολίτης που επηρεάζει και επηρεάζεται από τις οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις.

Σύμφωνα με την ομοσπονδία, η σημερινή περίοδος χαρακτηρίζεται από γεωπολιτικές εντάσεις, ενεργειακή κρίση και αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες, γεγονός που οδηγεί σε υψηλότερο κόστος ζωής, ακριβότερες υπηρεσίες και συχνά παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές, ιδιαίτερα στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου.

Η ιστορία της Παγκόσμιας Ημέρας Καταναλωτή

Η 15η Μαρτίου καθιερώθηκε ως Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή το 1983, μετά την αναγνώριση των βασικών δικαιωμάτων των καταναλωτών από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Τζον Φ. Κένεντι το 1962.

Οι οργανώσεις καταναλωτών επισημαίνουν ότι η προστασία των πολιτών στις συναλλαγές συνδέεται άμεσα με τη δημοκρατία, την κοινωνική δικαιοσύνη και τη διαφάνεια στην αγορά. Παράλληλα καλούν τους πολίτες να ενημερώνονται για τα δικαιώματά τους, να ζητούν καθαρές συναλλαγές και να καταγγέλλουν αθέμιτες πρακτικές, ενισχύοντας έτσι τη συλλογική δύναμη των καταναλωτών.