Τι χάνουν και τι κερδίζουν αδέλφια, σύζυγοι και σύντροφοι

Το κληρονομικό δίκαιο στην Ελλάδα αλλάζει για πρώτη φορά μετά από περίπου οκτώ δεκαετίες, φέρνοντας ριζικές ανατροπές στον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται η περιουσία μετά τον θάνατο ενός προσώπου. Κεντρική τομή της νέας ρύθμισης αποτελεί η κατάργηση των λεγόμενων «εξ αδιαιρέτου» κληρονομιών μεταξύ αδελφών, τα γνωστά «αδελφομοίρια», που επί χρόνια οδηγούσαν σε πολυδιάσπαση της ιδιοκτησίας και σε χιλιάδες ακίνητα εγκλωβισμένα σε καθεστώς συγκυριότητας. Η βασική φιλοσοφία των αλλαγών είναι η αποτροπή του κατακερματισμού της περιουσίας και η ενίσχυση της ορθολογικής αξιοποίησής της, ώστε να μην παραμένουν σπίτια και οικόπεδα αναξιοποίητα επειδή οι συγκληρονόμοι αδυνατούν να συμφωνήσουν.

Διαβάστε: Φλωρίδης για αλλαγές στο Κληρονομικό Δίκαιο: Bάζουμε έναν φραγμό και λέμε ”δεν κληρονομείς χρέη” – Τι δήλωσε στα Παραπολιτικά 90,1 (Ηχητικό)

Κληρονομιές: Τέλος στα «αδελφομοίρια»

Με τη νέα ρύθμιση, όταν υπάρχει ένα ακίνητο που κληρονομείται από περισσότερα πρόσωπα, δεν θα κατανέμεται πλέον ποσοστό συγκυριότητας σε καθέναν. Αντί αυτού, το ακίνητο θα μπορεί να αποδίδεται σε έναν από τους κληρονόμους, ενώ οι υπόλοιποι θα αποζημιώνονται χρηματικά ή με άλλο περιουσιακό στοιχείο αντίστοιχης αξίας. Για παράδειγμα, εάν ένας γονέας αφήνει ένα σπίτι σε ένα παιδί, το άλλο παιδί δεν θα καθίσταται αυτομάτως συγκύριος λόγω νόμιμης μοίρας. Θα δικαιούται αποζημίωση ίσης αξίας. Σε περίπτωση διαφωνίας ως προς την αποτίμηση ή τον τρόπο κατανομής, προβλέπεται προσφυγή στο δικαστήριο, το οποίο θα επιλύει τη διαφορά και θα καθορίζει το ύψος της αποζημίωσης. Στόχος είναι να σταματήσει το φαινόμενο των ακινήτων που μένουν κλειστά και αναξιοποίητα επειδή δύο ή τρία αδέλφια δεν συμφωνούν ούτε για πώληση ούτε για εκμετάλλευση.

Κληρονομίες: Αλλαγές για συζύγους και συντρόφους

Η μεταρρύθμιση δεν περιορίζεται στα αδέλφια. Όταν κληρονομούν από κοινού παιδιά και επιζών σύζυγος, το ποσοστό του συζύγου αυξάνεται από 25% σε 33%, εφόσον υπάρχει ένα παιδί. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά, διατηρείται η αναλογία 25% για τον σύζυγο και 75% για τα παιδιά. Παράλληλα, θεσπίζεται δικαίωμα παραμονής στην κοινή κατοικία για τον ή τη σύντροφο που επιζεί, ακόμη και αν δεν υπάρχει γάμος ή σύμφωνο συμβίωσης. Ο επιζών σύντροφος μπορεί να παραμείνει στο σπίτι για τουλάχιστον τρία χρόνια, εκτός εάν συμφωνηθεί διαφορετικά με τους λοιπούς κληρονόμους. Επιπλέον, για ζευγάρια χωρίς παιδιά ή άλλους συγγενείς, προβλέπεται ότι ο επιζών σύντροφος μπορεί να κληρονομεί το σύνολο της περιουσίας, αποτρέποντας τη μεταβίβασή της στο Δημόσιο. Τέλος, εισάγεται δυνατότητα για τον ιδιοκτήτη να μεταβιβάσει το ακίνητό του εν ζωή, εξασφαλίζοντας όμως δικαίωμα παραμονής σε αυτό μέχρι το τέλος της ζωής του, είτε χωρίς αντάλλαγμα είτε με συμφωνημένο μίσθωμα. Η ρύθμιση αυτή στοχεύει στην ευελιξία και στην προστασία της καθημερινότητας των ηλικιωμένων ιδιοκτητών.