Το μυστήριο με την ιρανική στρατηγική του χάους στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής

Η Τεχεράνη φαίνεται να ακολουθεί μια καλοσχεδιασμένη στρατηγική επιβίωσης, παρά την εικόνα χάους που εκπέμπει η δράση της στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με την Burcu Ozcelik του βρετανικού ινστιτούτου Rusi, το ιρανικό σύστημα παραμένει όρθιο παρά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα που εξόντωσαν την ηγεσία του, καθώς το καθεστώς είχε προετοιμαστεί εδώ και καιρό για αυτό το ενδεχόμενο. Κεντρικός πυλώνας αυτής της προσπάθειας είναι το δόγμα της ασυμμετρίας των προθέσεων: η Τεχεράνη παλεύει για την ίδια την ύπαρξή της, ενώ η Ουάσινγκτον υπερασπίζεται συμφέροντα σαφώς μικρότερης υπαρξιακής σημασίας.

Ο Ali Vaez του International Crisis Group συνόψισετην κατάσταση επισημαίνοντας ότι η Τεχεράνη επιδιώκει να ανεβάσει το κόστος της πολεμικής κλιμάκωσης σε τέτοιο βαθμό, ώστε η Ουάσινγκτον να αναγκαστεί να αναζητήσει μια «πόρτα εξόδου». Σε αυτό το πλαίσιο, η Agnès Levallois, πρόεδρος του iReMMo, εξηγεί ότι οι Ιρανοί χρησιμοποιούν τα περιορισμένα αποθέματα πυραύλων και drones με φειδώ, στοχεύοντας σε μια σύρραξη μακράς διάρκειας που θα εξαντλήσει την πολιτική βούληση του Ντόναλντ Τραμπ, οδηγώντας τον στην απόφαση να σταματήσει τις επιχειρήσεις.

Αυτή η προσέγγιση βασίζεται στην ιστορική θεωρία του ερευνητή Andrew Mack από το 1975, ο οποίος, αναλύοντας την ήττα στο Βιετνάμ, τόνισε ότι οι ασθενέστεροι αντίπαλοι ποντάρουν στη σταδιακή αποδυνάμωση της πολιτικής ικανότητας των ισχυρών κρατών να συνεχίζουν τον πόλεμο. Όπως υπογραμμίζει το αμερικανικό κέντρο Soufan, η Τεχεράνη, αναγνωρίζοντας την ανικανότητά της να κερδίσει έναν συμβατικό πόλεμο, καταφεύγει σε ασύμμετρες τακτικές για να παρατείνει τη σύρραξη και να μεταβάλει τη στρατηγική ισορροπία υπέρ της.

Ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα σημεία της ιρανικής τακτικής είναι οι επιθέσεις κατά τρίτων χωρών, όπως τα κράτη του Κόλπου, το Αζερμπαϊτζάν και η Τουρκία. Ενώ μια γαλλική διπλωματική πηγή διερωτάται αν υπάρχει πραγματική οργάνωση στην ιρανική απάντηση ή αν πρόκειται για αυθαίρετες πρωτοβουλίες διοικητών λόγω του «αποκεφαλισμού» της ηγεσίας, η Burcu Ozcelik εκτιμά ότι πρόκειται για υπολογισμένη πίεση. Στόχος είναι να προκληθεί η οργή των χωρών του Κόλπου και να εκτιναχθούν οι τιμές της ενέργειας, ώστε η συνδυασμένη πίεση των συμμάχων και του πληθωρισμού να αναγκάσει τις ΗΠΑ σε υποχώρηση.

Η Emily Stromquist της Teneo επιβεβαίωσε ότι οι αναταραχές στα Στενά του Χορμούζ και οι τιμές του πετρελαίου αποτελούν κρίσιμες μεταβλητές που θα βαρύνουν σημαντικά στους υπολογισμούς της Ουάσινγκτον. Ωστόσο, αυτή η στρατηγική ενέχει ρίσκα, καθώς προϋποθέτει ότι η επιρροή των χωρών του Κόλπου στον Τραμπ είναι ισχυρότερη από εκείνη του Ισραήλ. Επιπλέον, η Ozcelik προειδοποίησε ότι αν η Ισλαμική Δημοκρατία επιβιώσει, θα βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρές μακροχρόνιες επιπτώσεις, καθώς η αποκατάσταση των σχέσεων με τους γείτονές της θα είναι εξαιρετικά δύσκολη.

Σύμφωνα με τον Danny Citrinowicz του ισραηλινού INSS, η Τεχεράνη ίσως να μην ενδιαφέρεται άμεσα για αυτές τις διπλωματικές συνέπειες. Ο πρωταρχικός στόχος του καθεστώτος παραμένει η μεγιστοποίηση των κερδών του στην παρούσα φάση και η εγχάραξη στο μυαλό των αντιπάλων του ενός ξεκάθαρου μηνύματος: το κόστος μιας μελλοντικής πολεμικής αναμέτρησης με το Ιράν θα είναι πάντα απαγορευτικά υψηλό.