Βασικός προμηθευτής ενέργειας για τη ΝΑ Ευρώπη, η Ελλάδα – Ποιοι είναι οι τομείς που πλεονεκτεί

Προφίλ βασικού προμηθευτή όλων των κύριων μορφών ενέργειας (πετρελαιοειδή, ηλεκτρική ενέργεια, φυσικό αέριο) των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης «χτίζουν» οι ελληνικές ενεργειακές επιχειρήσεις. Αξιοποιώντας τη γεωγραφική θέση, τη γεωπολιτική συγκυρία, τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα της εγχώριας παραγωγής και μεταποίησης αλλά και την στρατηγική που χαράσσεται σε πολιτικό επίπεδο για την ενεργειακή διπλωματία, παραγωγοί, έμποροι και διαχειριστές δικτύων στρέφουν το ενδιαφέρον τους στην αξιοποίηση εξαγωγικών ευκαιριών στην ευρύτερη περιοχή.

Στον κλάδο των διυλιστηρίων, που είναι παραδοσιακά εξαγωγικός, οι ισχυρές επιδόσεις συνεχίστηκαν και το 2025. Η Helleniq Energy, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη γενική συνέλευση των μετόχων, εξήγαγε την τελευταία τριετία κατά μέσο όρο 8 εκατ. τόνους ετησίως. Ειδικά στη ΝΑ Ευρώπη οι εξαγωγές ξεπερνούν τα 2 εκατ. τόνους ετησίως (Μαυροβούνιο: 288 εκατ., Σερβία: 123 εκατ., Βουλγαρία: 245 εκατ., Κύπρος: 449 εκατ. και Βόρεια Μακεδονία 953 εκατ., όπου εξέλιξη αποφασιστικής σημασίας ήταν η επανέναρξη λειτουργίας του αγωγού Θεσσαλονίκης – Σκοπίων VARDAX για την μεταφορά ντίζελ κίνησης με προορισμό την τοπική αλλά και την ευρύτερη αγορά της περιοχής.

H Motor Oil εξήγαγε το 2025 8,8 εκατ. μετρικούς τόνους καυσίμων ενώ οι πωλήσεις στην εσωτερική αγορά πλησίασαν τα 4 εκατ. μτ. Όπως σημειώνεται στην ετήσια οικονομική έκθεση, από την ανάλυση των στοιχείων όγκου των πωλήσεων της Εταιρείας διαφαίνεται ο έντονα εξαγωγικός χαρακτήρας της καθώς οι πωλήσεις εξωτερικού συμπεριλαμβανομένης και της ναυτιλίας ανήλθαν για το 2025 στο 74,17% επί του συνολικού όγκου των πωλήσεων έναντι 80,58% το 2024. Ο όμιλος εξάγει σε περισσότερες από 65 χώρες ενώ έχει παρουσία στη λιανική αγορά μεταξύ άλλων σε Κύπρο, Σερβία, Βόρεια Μακεδονία, Μαυροβούνιο, Αλβανία και Κροατία.

Στην ηλεκτρική ενέργεια καταγράφεται εντυπωσιακή μεταστροφή του συστήματος από εισαγωγικό σε εξαγωγικό με επιδόσεις που συγκαταλέγονται στις κορυφαίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ακόμα και σε απόλυτες τιμές. Σύμφωνα με τα δεδομένα που έχει παρουσιάσει ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος, το 2019 η χώρα εισήγαγε περίπου 10 TWh (18% των αναγκών της). Το 2024 η Ελλάδα έγινε οριακά καθαρός εξαγωγέας, το 2025 οι εξαγωγές έφθασαν σε 3 TWh και το 2026 η χώρα μας είναι σε απόλυτους αριθμούς, ο 5ος μεγαλύτερος καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη.

Σε χρηματικούς όρους το 2014-2019, η Ελλάδα ξόδευε περίπου 300 εκατ. Ευρώ το χρόνο για να εισάγει ηλεκτρική ενέργεια. Το 2025 το έλλειμμα μετατράπηκε σε εμπορικό πλεόνασμα ύψους 262 εκατ. ευρώ και στο πρώτο τετράμηνο του 2026 το πλεόνασμα έφθασε στα 341 εκατ., δηλαδή έχει ήδη ξεπεράσει την επίδοση όλης της προηγούμενης χρονιάς.

Στο φυσικό αέριο οι εξαγωγές μέσω του ελληνικού συστήματος το 2025 τριπλασιάστηκαν σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, φθάνοντας στις 8,6 τεραβατώρες. Προηγήθηκε το ρεκόρ του 2023 με 16,7 τεραβατώρες (αλλά και σημαντική κάμψη το 2024 στις 2,9 τεραβατώρες). Σημαντική είναι και η ανάπτυξη το 2026 καθώς στο πρώτο εξάμηνο οι εξαγωγές τριπλασιάστηκαν , φθάνοντας τις 8,72 TWh έναντι 2,86 TWh την αντίστοιχη περσινή περίοδο.

Η εξαγωγική δραστηριότητα στον τομέα του φυσικού αερίου υποστηρίζεται από την στρατηγική ανάπτυξης του «κάθετου διαδρόμου» εφοδιασμού της περιοχής με φυσικό αέριο που εισάγεται στη χώρα μας σε υγροποιημένη μορφή, αεριοποιείται και εξάγεται στις χώρες της περιοχής. Εξέλιξη κομβικής σημασίας ήταν η συμφωνία που επιτεύχθηκε το Μάρτιο μεταξύ των Διαχειριστών των συστημάτων μεταφοράς Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συμφωνία που οδήγησε σε μείωση του κόστους μεταφοράς και βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του διαδρόμου. Ήδη στις δημοπρασίες που πραγματοποιήθηκαν την περασμένη εβδομάδα για τη δέσμευση δυναμικότητας εξαγωγών τα επόμενα χρόνια, οι ενδιαφερόμενες εταιρίες δέσμευσαν σχεδόν τη μισή δυναμικότητα μέχρι το 2030.