Xάος στη Ραφήνα: Γιατί τα πλοία διανυκτερεύουν σε Νέα Μάκρη, Μάτι και Μαραθώνα

Ένα πρωτόγνωρο σκηνικό διαμορφώνεται το φετινό καλοκαίρι στο λιμάνι της Ραφήνας, όπου η αυξημένη ακτοπλοϊκή κίνηση έχει δημιουργήσει ένα πρόβλημα που μέχρι σήμερα δεν είχε εμφανιστεί με τέτοια ένταση. Κάθε βράδυ επιβατηγά πλοία αναγκάζονται να διανυκτερεύουν εκτός λιμένα, καθώς οι διαθέσιμες θέσεις ελλιμενισμού δεν επαρκούν για να καλύψουν τον αριθμό των δρομολογημένων πλοίων. Η εικόνα πλοίων αγκυροβολημένων ανοιχτά της Ραφήνας, του Ματιού, της Νέας Μάκρης, του Μαραθώνα, αλλά και σε άλλες περιοχές του νότιου Ευβοϊκού, έχει πυροδοτήσει την αντίδραση τόσο των μόνιμων κατοίκων όσο και φορέων, καθώς υποστηρίζουν ότι το λιμάνι λειτουργεί πλέον πέρα από τις πραγματικές δυνατότητές του.

Διαβάστε: Aπεργία στο λιμάνι της Ραφήνας: Δεμένα όλα τα πλοία, οι ναυτεργάτες εξηγούν γιατί συνεχίζουν τις κινητοποιήσεις (Βίντεο)

Το ζήτημα, μάλιστα, δεν περιορίζεται μόνο στη διαχείριση των δρομολογίων. Η κατάσταση αναζωπύρωσε τη συζήτηση για το σχεδιαζόμενο Master Plan του λιμανιού, με τη δημοτική αρχή να υποστηρίζει ότι όσα συμβαίνουν σήμερα αποδεικνύουν πως οποιαδήποτε περαιτέρω επέκταση των λιμενικών δραστηριοτήτων δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς ουσιαστικές υποδομές και χωρίς να ληφθούν υπόψη οι αντοχές της πόλης.

Δήμαρχος Ραφήνας: Το πρόβλημα δεν είναι τα πλοία αλλά η διαχείριση

Μιλώντας στο parapolitika.gr, η δήμαρχος Ραφήνας-Πικερμίου Δήμητρα Τσεβά αναφέρει ότι το πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί αποτελεί συνέπεια ενός λανθασμένου σχεδιασμού, ο οποίος επιβαρύνει συνολικά την πόλη. «Δεν θέλω να σχολιάσω το πώς διαχειρίζεται το Υπουργείο Ναυτιλίας τα δρομολόγια, γιατί αυτό δεν είναι δική μας αρμοδιότητα. Το πρόβλημα όμως που γεννήθηκε με τα πλοία που μένουν αρόδο είναι η λανθασμένη διαχείριση του λιμένα Ραφήνας», τονίζει.

Σύμφωνα με τη δήμαρχο, το λιμάνι διαθέτει συγκεκριμένες επιχειρησιακές δυνατότητες, οι οποίες δεν μπορούν να ξεπεραστούν χωρίς σοβαρές συνέπειες. «Το λιμάνι της Ραφήνας είναι μικρό. Δεν χωράει τόσα πλοία. Παρόλα αυτά, φέτος εγκρίθηκαν δρομολόγια για έντεκα πλοία. Όταν γνωρίζεις ότι το λιμάνι δεν μπορεί να τα εξυπηρετήσει, είναι αναμενόμενο να δημιουργηθεί πρόβλημα», σημειώνει.

Τρία πλοία κάθε βράδυ εκτός λιμένα

Σύμφωνα με την κ. Τσεβά, αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι κάθε βράδυ τρία επιβατηγά πλοία να μην μπορούν να παραμείνουν μέσα στο λιμάνι. Άλλα καταφεύγουν στο Λαύριο -όταν υπάρχει διαθέσιμη θέση- ενώ άλλα αγκυροβολούν ανοιχτά της Νέας Μάκρης, του Μαραθώνα ή σε άλλα ασφαλή σημεία, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες και τις αποφάσεις των πλοιάρχων. Οι εικόνες αυτές έχουν ήδη προκαλέσει ανησυχία στους κατοίκους της ευρύτερης περιοχής, οι οποίοι βλέπουν για πρώτη φορά τόσα μεγάλα πλοία να παραμένουν καθημερινά ανοιχτά των ακτών.

“Η πόλη δεν αντέχει άλλο”

Για τη δημοτική αρχή, το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι η εικόνα των πλοίων στον Ευβοϊκό, αλλά η πίεση που δέχεται πλέον η ίδια η πόλη. Η δήμαρχος υποστηρίζει ότι η αύξηση των δρομολογίων έχει οδηγήσει σε εκρηκτική αύξηση της κυκλοφορίας, της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και του θορύβου. «Άλλο είναι να εξυπηρετείς πέντε πλοία και άλλο έντεκα. Περισσότερα πλοία σημαίνουν περισσότερους επιβάτες, περισσότερα αυτοκίνητα, περισσότερα λεωφορεία, περισσότερα καυσαέρια και μεγαλύτερη επιβάρυνση για τους κατοίκους».

Όπως επισημαίνει, η Ραφήνα δεν διαθέτει τις απαραίτητες υποδομές ώστε να απορροφήσει αυτόν τον κυκλοφοριακό φόρτο, ενώ οι δρόμοι της πόλης και οι χώροι στάθμευσης έχουν ήδη φτάσει στα όριά τους. «Όταν επιστρέφουν χιλιάδες επιβάτες από τα νησιά, όλοι πρέπει να κινηθούν προς το λεκανοπέδιο. Οι υποδομές της περιοχής δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν τόσο μεγάλο όγκο κυκλοφορίας».

“Σαν να γίνεται μια δοκιμή πριν από το Master Plan”

Η κ. Τσεβά συνδέει ευθέως τη σημερινή κατάσταση με το σχέδιο ανάπτυξης του λιμανιού. Όπως υποστηρίζει, η αύξηση της ακτοπλοϊκής δραστηριότητας δημιουργεί την αίσθηση ότι επιχειρείται μια άτυπη «δοκιμή» των ορίων της περιοχής, πριν ακόμη προχωρήσει η υλοποίηση του Master Plan. «Αναζωπυρώθηκε όλη αυτή η ιστορία μέσα από το Master Plan. Είναι σαν να γίνεται μια δοκιμή για να δούμε τι θα συμβεί αν αυξηθεί η κίνηση στο λιμάνι, χωρίς όμως να έχουν προηγηθεί τα απαραίτητα έργα υποδομής», λέει χαρακτηριστικά η δήμαρχος.

Η ίδια εκφράζει επίσης ανησυχία για τις παρεμβάσεις που προβλέπονται στον θαλάσσιο χώρο της Ραφήνας. «Εκεί είναι που αντιστεκόμαστε. Δεν μπορεί να σχεδιάζονται τόσο μεγάλες παρεμβάσεις χωρίς να έχουν εξεταστεί όλες οι επιπτώσεις για το περιβάλλον αλλά και για την καθημερινότητα των κατοίκων».

Η αντίδραση της δημοτικής αρχής δεν περιορίζεται πλέον στις δημόσιες τοποθετήσεις. Ο Δήμος Ραφήνας–Πικερμίου έχει ήδη ξεκινήσει συλλογή υπογραφών κατά του Master Plan, ζητώντας από τους πολίτες να στηρίξουν το ψήφισμα με το οποίο εκφράζεται η αντίθεση στον σχεδιασμό επέκτασης του λιμένα και ζητείται ουσιαστική συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας στις αποφάσεις που αφορούν το μέλλον της πόλης.

Η απάντηση του Οργανισμού Λιμένος Ραφήνας: Εμείς διαχειριζόμαστε τις υποδομές που έχουμε στη διάθεσή μας

Με τη σειρά του, ο Οργανισμός Λιμένος Ραφήνας (ΟΛΡ), αναφέρει ότι δεν έχει καμία ευθύνη για τον αριθμό των πλοίων που δραστηριοποιούνται φέτος στο λιμάνι, υποστηρίζοντας ότι η μοναδική του αρμοδιότητα είναι η διαχείριση των υποδομών και η ασφαλής λειτουργία του λιμένα. Μιλώντας στο parapolitika.gr, ο πρόεδρος του ΟΛΡ, Θεοφάνης Ματσόπουλος, ξεκαθαρίζει ότι ο Οργανισμός δεν αποφασίζει ούτε πόσα πλοία θα δρομολογηθούν ούτε τα ωράριά τους. «Τα δρομολόγια εγκρίνονται αποκλειστικά από το Συμβούλιο Ακτοπλοϊκών Συγκοινωνιών (ΣΑΣ), το οποίο υπάγεται στο Υπουργείο Ναυτιλίας. Οι οργανισμοί λιμένων δεν έχουν ούτε γνωμοδοτική ούτε εισηγητική αρμοδιότητα. Εμείς διαχειριζόμαστε τις υποδομές που έχουμε στη διάθεσή μας».

Όπως εξηγεί, κάθε χρόνο οι ακτοπλοϊκές εταιρείες καταθέτουν τα αιτήματά τους για τα δρομολόγια και το ΣΑΣ είναι εκείνο που αποφασίζει ποια θα εγκριθούν. Ο ΟΛΡ ενημερώνεται για τις αποφάσεις, χωρίς να έχει τη δυνατότητα να παρέμβει.

Τι άλλαξε φέτος

Σύμφωνα με τον κ. Ματσόπουλο, η φετινή χρονιά διαφοροποιείται σημαντικά από τις προηγούμενες. Όπως λέει, παρότι και τα προηγούμενα χρόνια εγκρίνονταν περισσότερα δρομολόγια, αρκετές εταιρείες τελικά δεν τα υλοποιούσαν, επιλέγοντας να αποσύρουν πλοία λίγο πριν από την έναρξη της τουριστικής περιόδου. «Μέχρι πέρυσι υπήρχαν αιτήματα για περισσότερα πλοία, όμως στην πράξη αρκετές εταιρείες δεν τα ενεργοποιούσαν. Έτσι καταλήγαμε να έχουμε πέντε πλοία που διανυκτέρευαν στη Ραφήνα και δεν δημιουργούνταν πρόβλημα». Φέτος, όμως, η εικόνα άλλαξε. «Εγκρίθηκαν επτά πλοία που διανυκτερεύουν στη Ραφήνα, ενώ μέσα στην ημέρα τα δρομολόγια φτάνουν ακόμη και τα έντεκα. Είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι τέτοιο», υπογραμμίζει.

“Το λιμάνι έχει συγκεκριμένα όρια”

«Το λιμάνι μπορεί να φιλοξενήσει με ασφάλεια πέντε πλοία. Δεν μπορεί να φιλοξενήσει έξι, επτά ή οκτώ. Αυτή είναι η πραγματικότητα», ξεκαθαρίζει ο πρόεδρος του ΟΛΡ. Όπως εξηγεί, στην πράξη χρησιμοποιούνται μόνο τέσσερις θέσεις ελλιμενισμού, καθώς μία παραμένει ελεύθερη για λόγους ασφαλείας. «Κρατάμε πάντα μία θέση διαθέσιμη, ώστε αν παρουσιαστεί οποιοδήποτε έκτακτο περιστατικό να μπορεί ένα πλοίο να προσδέσει άμεσα. Είναι απόφαση που λαμβάνεται αποκλειστικά με γνώμονα την ασφάλεια». Έτσι, από τα επτά πλοία που πρέπει να διανυκτερεύσουν, τέσσερα παραμένουν μέσα στο λιμάνι και τρία αναγκάζονται να μείνουν εκτός.

Πού διανυκτερεύουν τα πλοία – “Δεν υπάρχει θεσμοθετημένο αγκυροβόλιο”

Ο κ. Ματσόπουλος διευκρινίζει ακόμη ότι έξω από τη Ραφήνα δεν υπάρχει θεσμοθετημένο αγκυροβόλιο. Αυτό σημαίνει ότι ούτε ο Οργανισμός Λιμένος ούτε το Λιμεναρχείο υποδεικνύουν στα πλοία πού θα παραμείνουν κατά τη διάρκεια της νύχτας. «Η επιλογή γίνεται αποκλειστικά από τον πλοίαρχο και την εταιρεία. Ένα πλοίο μπορεί να πάει στο Λαύριο -αν υπάρχει θέση- ή να αγκυροβολήσει ανοιχτά της Νέας Μάκρης, του Μαραθώνα ή όπου αλλού κρίνει ο πλοίαρχος ότι είναι ασφαλές, τηρώντας φυσικά όλους τους κανόνες και αποφεύγοντας προστατευόμενες περιοχές», επισημαίνεται από τον κ. Ματσόπουλο.

Ο ίδιος χαρακτηρίζει την εικόνα αυτή πρωτόγνωρη για τη Ραφήνα, επισημαίνοντας ότι αντίστοιχες πρακτικές εφαρμόζονται και σε άλλα μεγάλα λιμάνια όταν δεν υπάρχουν διαθέσιμες θέσεις.

“Προτεραιότητα η ασφάλεια”

Παρά τις αντιδράσεις, ο πρόεδρος του ΟΛΡ υποστηρίζει ότι τόσο ο Οργανισμός όσο και το Κεντρικό Λιμεναρχείο Ραφήνας καταβάλλουν καθημερινά μεγάλη προσπάθεια ώστε να λειτουργήσει το λιμάνι χωρίς προβλήματα. «Εργαζόμαστε σε απόλυτη συνεργασία με το Λιμεναρχείο. Προτεραιότητά μας είναι αποκλειστικά η ασφάλεια των επιβατών, των πληρωμάτων και των πλοίων. Αυτός είναι ο βασικός γνώμονας κάθε απόφασης που λαμβάνεται», καταλήγει.

Η απάντηση του Υπουργείου στη Βουλή

Η αντιπαράθεση μεταφέρθηκε και στη Βουλή, μετά την επίκαιρη ερώτηση του βουλευτή Ανατολικής Αττικής της Νέας Δημοκρατίας, Γιώργου Βλάχου, προς το Υπουργείο Ναυτιλίας, με αντικείμενο το Master Plan και τις επιπτώσεις του στη λειτουργία του λιμανιού. Απαντώντας, ο υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Στέφανος Γκίκας υποστήριξε ότι το Master Plan του λιμανιού δεν έχει ακόμη εγκριθεί, καθώς βρίσκεται στο στάδιο της περιβαλλοντικής αξιολόγησης.

Όπως ανέφερε, έχει ολοκληρωθεί η δημόσια διαβούλευση και η διαδικασία εξετάζεται από τη Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης του Υπουργείου Περιβάλλοντος. Στη συνέχεια θα ακολουθήσει η περιβαλλοντική εισήγηση, η σύνταξη Προεδρικού Διατάγματος, νέα γνωμοδότηση της Επιτροπής Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Λιμένων (ΕΣΑΛ) και, τέλος, ο έλεγχος από το Συμβούλιο της Επικρατείας.

Ο υφυπουργός αναγνώρισε ότι τόσο ο Δήμος Ραφήνας-Πικερμίου όσο και η Περιφέρεια Αττικής έχουν γνωμοδοτήσει αρνητικά επί του σχεδίου, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι οι απόψεις αυτές έχουν ενσωματωθεί στη διαδικασία και θα συνεκτιμηθούν πριν από οποιαδήποτε τελική απόφαση.

ΠΕΝΕΝ: Την πληρώνουν οι ναυτεργάτες, οι επιβάτες και οι κάτοικοι

Μια ακόμη διάσταση στο ζήτημα δίνει η Πανελλήνια Ένωση Ναυτών Εμπορικού Ναυτικού (ΠΕΝΕΝ), η οποία εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις όχι μόνο για τη λειτουργία του λιμανιού αλλά και για τις συνθήκες εργασίας των ναυτεργατών και την ασφάλεια των επιβατών. Ο πρόεδρος της ΠΕΝΕΝ, Απόστολος Κυπραίος, μιλώντας στο parapolitika.gr, αποδίδει την κατάσταση στις αποφάσεις του Υπουργείου Ναυτιλίας και στον τρόπο με τον οποίο εγκρίθηκαν τα φετινά δρομολόγια.

«Η κατάσταση που έχει δημιουργηθεί στη Ραφήνα είναι αποτέλεσμα τόσο των ανταγωνισμών μεταξύ των ακτοπλοϊκών εταιρειών όσο και των αποφάσεων του Υπουργείου Ναυτιλίας για τις δρομολογήσεις. Ενώ ήταν γνωστό ότι υπάρχουν μόλις πέντε θέσεις ελλιμενισμού και διανυκτέρευσης, εγκρίθηκε η δραστηριοποίηση έντεκα πλοίων. Είναι αναμενόμενο να μην υπάρχει χώρος για να μείνουν όλα μέσα στο λιμάνι», υποστηρίζει. Σύμφωνα με τον ίδιο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην εικόνα των πλοίων που διανυκτερεύουν ανοιχτά της Ραφήνας, αλλά επηρεάζει συνολικά τη λειτουργία του λιμένα.

Οι κίνδυνοι που επισημαίνουν οι ναυτεργάτες

Ο πρόεδρος της ΠΕΝΕΝ εξηγεί ότι τα πλοία που παραμένουν εκτός λιμένα βρίσκονται σε συνεχή επιχειρησιακή ετοιμότητα, καθώς πρέπει ανά πάσα στιγμή να είναι έτοιμα να αποπλεύσουν σε περίπτωση αλλαγής των καιρικών συνθηκών ή έκτακτου περιστατικού. Παράλληλα, όπως αναφέρει, τα πλοία που βρίσκονται μέσα στο λιμάνι υποχρεώνονται σε συνεχείς μετακινήσεις, ώστε να εξυπηρετούνται οι αφίξεις και οι αναχωρήσεις των υπόλοιπων πλοίων.

«Τα πληρώματα εργάζονται συνεχώς, με πολύωρες βάρδιες και αυξημένη ένταση. Όταν ένας ναυτικός δεν έχει τον απαραίτητο χρόνο ξεκούρασης, αυξάνεται και η πιθανότητα ανθρώπινου λάθους. Αυτό αφορά πρωτίστως την ασφάλεια των ίδιων των επιβατών», σημειώνει.

Ο ίδιος υπενθυμίζει, μάλιστα, ότι το τελευταίο διάστημα έχουν σημειωθεί περιστατικά κατά τη λειτουργία του λιμανιού, επισημαίνοντας ότι η αυξημένη πίεση στα πληρώματα δεν μπορεί να αγνοείται.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και αυτός στο γεγονός ότι στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή της Ραφήνας δεν υπάρχει θεσμοθετημένο αγκυροβόλιο για τα επιβατηγά πλοία. Έτσι, όπως διευκρινίζει, κάθε πλοίαρχος επιλέγει το σημείο όπου θα αγκυροβολήσει με βάση τις καιρικές συνθήκες και την ασφάλεια του πλοίου.

Ο κ. Κυπραίος επισημαίνει ακόμη ότι σε περίπτωση σοβαρού προβλήματος υγείας μέλους του πληρώματος ή άλλου έκτακτου περιστατικού, η πρόσβαση στη στεριά δεν είναι άμεση, καθώς το πλοίο πρέπει πρώτα να σηκώσει άγκυρα, να προσεγγίσει το λιμάνι και να δέσει. Ακόμα, σημειώνει ότι στην περιοχή δεν υπάρχει μόνιμα διαθέσιμο ρυμουλκό, γεγονός που -κατά την εκτίμησή του- δυσχεραίνει την αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών.

Κλιμακώνει τις αντιδράσεις ο Δήμος

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Δήμος Ραφήνας–Πικερμίου αποφάσισε να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα, ξεκινώντας συλλογή υπογραφών για το Master Plan και καλώντας τους πολίτες να λάβουν μέρος στο σχετικό ψήφισμα.

Στο κείμενο, η δημοτική αρχή εκφράζει την αντίθεσή της στην επέκταση των λιμενικών εγκαταστάσεων, υποστηρίζοντας ότι ο σχεδιασμός δεν λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές αντοχές της πόλης και των περιοχών που επηρεάζονται από τη λειτουργία του λιμανιού.

Παράλληλα ζητά:

-την προσαρμογή της λειτουργίας του λιμένα στις δυνατότητες της πόλης,

-τη συμμετοχή του Δήμου και της τοπικής κοινωνίας σε κάθε στάδιο του σχεδιασμού,

-την εκπόνηση ολοκληρωμένου σχεδίου για την αντιμετώπιση των κυκλοφοριακών, περιβαλλοντικών και πολεοδομικών επιπτώσεων,

-καθώς και τη θεσμοθέτηση αντισταθμιστικών μέτρων υπέρ της τοπικής κοινωνίας.

«Η πόλη έχει όρια. Οι πολίτες έχουν δικαιώματα. Το περιβάλλον έχει αντοχές. Η ασφάλεια δεν επιδέχεται εκπτώσεις», αναφέρεται χαρακτηριστικά στο ψήφισμα.

Ένα λιμάνι στο επίκεντρο μιας ευρύτερης σύγκρουσης

Η υπόθεση του λιμανιού της Ραφήνας εξελίσσεται πλέον σε μια σύνθετη αντιπαράθεση, όπου συγκρούονται διαφορετικές προσεγγίσεις για το μέλλον του δεύτερου μεγαλύτερου επιβατικού λιμένα της Αττικής.

Από τη μία πλευρά, το Υπουργείο Ναυτιλίας υποστηρίζει ότι η διαδικασία για το Master Plan βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και ότι δεν έχει ληφθεί καμία οριστική απόφαση. Ο Οργανισμός Λιμένος Ραφήνας επιμένει ότι δεν αποφασίζει τα δρομολόγια, αλλά εφαρμόζει τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ακτοπλοϊκών Συγκοινωνιών, έχοντας ως μοναδικό γνώμονα την ασφαλή λειτουργία του λιμένα.

Από την άλλη, η δημοτική αρχή, οι κάτοικοι και οι ναυτεργάτες υποστηρίζουν ότι η φετινή κατάσταση αποδεικνύει πως το λιμάνι και η πόλη λειτουργούν ήδη στα όρια των δυνατοτήτων τους. Η αύξηση των δρομολογίων, η διανυκτέρευση πλοίων εκτός λιμένα, η επιβάρυνση του οδικού δικτύου, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις και οι ανησυχίες για την ασφάλεια συνθέτουν ένα σκηνικό που, όπως επισημαίνουν, δεν μπορεί να αγνοηθεί στον σχεδιασμό της επόμενης ημέρας.

Με το Master Plan να βρίσκεται ακόμη υπό περιβαλλοντική αξιολόγηση και την τοπική κοινωνία να κλιμακώνει τις κινητοποιήσεις της, όλα δείχνουν ότι η συζήτηση για το μέλλον του λιμανιού της Ραφήνας θα παραμείνει στο επίκεντρο το επόμενο διάστημα, καθώς καλούνται να ισορροπήσουν οι ανάγκες της ακτοπλοΐας, η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και η ποιότητα ζωής των κατοίκων.