Connect with us

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Υποκλοπές: Η κυβέρνηση ομολογεί πως έδωσε άδεια στην Intellexa για εξαγωγή του Predator

Published

on

Μοιράσου το αρθρο!

Το άρθρο των NYT έβαλε βόμβα στην συζήτηση για τις υποκλοπές στη Βουλή, αποκαλύπτοντας πως η κυβέρνηση Μητσοτάκη, που αρνείται κάθε σχέση με το Predator και όσους το διακινούν, αδειοδότησε την εταιρεία Intellexa για πώληση του παράνομου κατασκοπευτικού λογισμικού σε ξένες χώρες.

Whats App

Μπείτε στην ομάδα μας στο WhatsUP και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Η ελληνική κυβέρνηση ρωτήθηκε από τους έγκριτους δημοσιογράφους που υπογράφουν το άρθρο στους NYT και παραδέχθηκε ότι αδειοδότησε την Intellexa να πουλήσει το Predator σε τουλάχιστον μία χώρα με ιστορικό καταπίεσης των πολιτών της, την Μαδαγασκάρη. Μάλιστα, η εταιρεία προσπάθησε να κάνει το ίδιο για την Ουκρανία. Οι άδειες εξαγωγής του κακόβουλου λογισμικού εκδόθηκαν στις 15 Νοεμβρίου 2021.

Viber

Μπείτε στην ομάδα μας στο Viber και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Οι αναφορές του αρχηγού της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, Αλέξη Τσίπρα, στο δημοσίευμα, έφερε σε δύσκολη θέση τον Κυριάκο Μητσοτάκη, που αν και σε συνέντευξή του (ANT1) τον περασμένο μήνα παραδέχθηκε, αλλάζοντας την μέχρι εκείνη τη στιγμή ακολουθούμενη κυβερνητική γραμμή, ότι το Predator υπάρχει στην Ελλάδα, επέμεινε ότι δεν γνωρίζει ποιος το διακινεί και ποιος το χρησιμοποιεί.

Την απάντηση αυτή θυμήθηκε φυσικά και ανέφερε ο κ. Τσίπρας: «Δηλώσατε σε συνέντευξή σας επί λέξη: ‘’Ουδέποτε ισχυρίστηκα ότι δεν υπάρχει κέντρο που χειρίζεται το λογισμικό Predator’’, και όταν σας ρώτησε ο δημοσιογράφος ποιο θα μπορούσε να είναι αυτό το κέντρο, απαντήσατε ότι δεν γνωρίζετε. Δεν γνωρίζατε αλλά δώσατε άδεια στην Intellexa που είχε το Predator να το εξάγει».

Οι εξαγωγές της Intellexa με άδεια από την κυβέρνηση

Με την απάντηση αυτή του κ. Μητσοτάκη καταλήγει, αφήνοντας σαφείς αιχμές, και το άρθρο των NYT, το οποίο προηγουμένως έχει μιλήσει για το «ελληνικό δράμα» με τις υποκλοπές, και κυρίως έχει εξασφαλίσει την επιβεβαίωση από κυβερνητικό αξιωματούχο για την αδειοδότηση εξαγωγών από την Intellexa.

«Η ελληνική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει το κατασκοπευτικό λογισμικό παράνομο, δηλώνοντας ότι δεν είχε καμία σχέση με αυτό. Παρά τις δηλώσεις αποποίησης, η Ελλάδα παραδέχτηκε ότι υποστήριξε την Intellexa και το κατασκοπευτικό λογισμικό της με έναν καίριο τρόπο: δίνοντας άδεια στην εταιρεία να εξάγει το Predator στη Μαδαγασκάρη, η κυβέρνηση της οποίας έχει ιστορικό καταστολής των αντιφρονούντων» αναφέρεται στο άρθρο που υπογράφουν η Ματίνα Στέβις Γκρίντνεφ (επικεφαλής του γραφείου των Βρυξελλών για την ΕΕ), ο Ρόνεν Μπέργκμαν, συντάκτης με έδρα στο Ισραήλ και ο ρεπόρτερ Μαρκ Μαζέτι, δύο φορές βραβευμένος με Πούλιτζερ.

«Ο Αλέξανδρος Παπαϊωάννου, εκπρόσωπος του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, επιβεβαίωσε ότι ένα τμήμα του υπουργείου εξέδωσε δύο άδειες εξαγωγής για την Intellexa στις 15 Νοεμβρίου 2021. Ενδεικτική της πίεσης υπό την οποία βρίσκεται η δήλωσή του κ. Παπαϊωάννου ότι ο γενικός επιθεωρητής του υπουργείου ξεκίνησε εσωτερική έρευνα μετά από δημοσιεύματα στον εγχώριο Τύπο σχετικά με την εταιρεία» προστίθεται στο άρθρο.

Στο μακροσκελές και εμπεριστατωμένο άρθρο των NYT με χαρακτηριστικό τίτλο «Πώς η παγκόσμια βιομηχανία κακόβουλων λογισμικών βγήκε εκτός ελέγχου» γίνεται εκτενής αναφορά στον ιδρυτή της Intellexa Ταλ Ντιλιαν στη δράση του και την απομάκρυνσή του από την Κύπρο, στην μετέπειτα δραστηριότητά του στην Αθήνα με γραφεία στη Αθηναϊκή Ριβιέρα και στις χρυσές δουλειές που έκανε εξάγοντας το κακόβουλο λογισμικό.

Ενδιαφέρον έχει η παρατήρηση για τις δυνατότητες που του προσφέρει η Ελλάδα «απαλλαγμένη από τις αυστηρές ρυθμίσεις της ισραηλινής κυβέρνησης και λειτουργώντας ουσιαστικά χωρίς καμία εποπτεία στην Αθήνα, η εταιρεία διεύρυνε το πελατολόγιό της».

» Η Meta, καθώς και το Citizen Lab του Πανεπιστημίου του Τορόντο, ένας οργανισμός παρακολούθησης της κυβερνοασφάλειας, εντόπισαν το Predator στην Αρμενία, την Αίγυπτο, την Ελλάδα, την Ινδονησία, τη Μαδαγασκάρη, το Ομάν, τη Σαουδική Αραβία, τη Σερβία, την Κολομβία, την Ακτή Ελεφαντοστού, το Βιετνάμ, τις Φιλιππίνες και τη Γερμανία».

Σημείο που εστιάζει ο αναγνώστης είναι και αυτό που αφορά τα ποσά και το αντίτιμο για την απόκτηση του Predator.

«Για 13,6 εκατομμύρια ευρώ (14,3 εκατομμύρια δολάρια) για το πρώτο έτος, η Intellexa προσέφερε στην Ουκρανία ένα βασικό πακέτο 20 ταυτόχρονων μολύνσεων με το Predator και 400 παραβιάσεις εγχώριων αριθμών, καθώς επίσης εκπαίδευση και κέντρο βοήθειας όλο το εικοσιτετράωρο. Εάν η Ουκρανία ήθελε να χρησιμοποιήσει το Predator σε μη ουκρανικούς αριθμούς, η τιμή θα ανέβαινε κατά επιπλέον 3,5 εκατομμύρια ευρώ». Αυτή ήταν η εμπορική πρόταση του Ντίλιαν στην Ουκρανία.

Το αποκαλυπτικό άρθρο

Πώς η παγκόσμια βιομηχανία spyware ξέφυγε από κάθε έλεγχο

Η αγορά του εμπορικού κατασκοπευτικού λογισμικού – το οποίο επιτρέπει στις κυβερνήσεις να εισβάλλουν στα κινητά τηλέφωνα και να συλλέγουν δεδομένα – γνωρίζει άνθηση. Ακόμη και η κυβέρνηση των ΗΠΑ το χρησιμοποιεί.

Η κυβέρνηση Μπάιντεν πήρε δημόσια θέση πέρυσι κατά της κατάχρησης κατασκοπευτικού λογισμικού για τη στοχοποίηση ακτιβιστών για τα ανθρώπινα δικαιώματα, αντιφρονούντων και δημοσιογράφων: Έβαλε στη μαύρη λίστα τον περιβόητο κατασκευαστή των εργαλείων hacking, την ισραηλινή εταιρεία NSO Group.

Ωστόσο, η παγκόσμια βιομηχανία εμπορικού κατασκοπευτικού λογισμικού – που επιτρέπει στις κυβερνήσεις να εισβάλλουν στα κινητά τηλέφωνα και να συλλέγουν δεδομένα – συνεχίζει να αναπτύσσεται. Ακόμη και η κυβέρνηση των ΗΠΑ τη χρησιμοποιεί.

Η Υπηρεσία Καταπολέμησης Ναρκωτικών (Drug Enforcement Administration –  DEA) αναπτύσσει κρυφά λογισμικό κατασκοπείας από διαφορετική ισραηλινή εταιρεία, σύμφωνα με πέντε άτομα που γνωρίζουν τις επιχειρήσεις της υπηρεσίας, στην πρώτη επιβεβαιωμένη χρήση εμπορικού λογισμικού κατασκοπείας από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.

Την ίδια στιγμή, η χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού συνεχίζει να πολλαπλασιάζεται σε όλο τον κόσμο, με νέες εταιρείες – οι οποίες απασχολούν πρώην βετεράνους της ισραηλινής κυβερνοκατασκοπείας, ορισμένοι από τους οποίους εργάζονταν για την NSO – να αναλαμβάνουν να καλύψουν το κενό που άφησε. Με αυτή την επόμενη γενιά εταιρειών, η τεχνολογία που κάποτε βρισκόταν στα χέρια ενός μικρού αριθμού εθνών είναι πλέον πανταχού παρούσα – μεταμορφώνοντας το τοπίο της κυβερνητικής κατασκοπείας.

Μια εταιρεία, η οποία πωλεί ένα εργαλείο hacking που ονομάζεται Predator και διοικείται από έναν πρώην ισραηλινό στρατηγό από γραφεία στην Ελλάδα, βρίσκεται στο επίκεντρο ενός πολιτικού σκανδάλου στην Αθήνα σχετικά με τη χρήση του κατασκοπευτικού λογισμικού εναντίον πολιτικών και δημοσιογράφων.

Μετά από ερωτήσεις των New York Times, η ελληνική κυβέρνηση παραδέχτηκε ότι έδωσε στην εταιρεία Intellexa άδειες για την πώληση του Predator σε τουλάχιστον μία χώρα με ιστορικό καταστολής, τη Μαδαγασκάρη. Οι Times απέκτησαν επίσης μια επιχειρηματική πρόταση που έκανε η Intellexa για να πουλήσει τα προϊόντα της στην Ουκρανία, η οποία απέρριψε την πρόταση πώλησης.

Διαπιστώθηκε ότι το Predator έχει χρησιμοποιηθεί σε άλλες δώδεκα χώρες από το 2021, γεγονός που καταδεικνύει τη συνεχιζόμενη ζήτηση μεταξύ των κυβερνήσεων και την έλλειψη ισχυρής βούλησης και προσπαθειών διεθνώς για τον περιορισμό της χρήσης τέτοιων εργαλείων.

Η έρευνα των Times βασίζεται στην εξέταση χιλιάδων σελίδων εγγράφων -συμπεριλαμβανομένων σφραγισμένων δικαστικών εγγράφων στην Κύπρο, απόρρητων κοινοβουλευτικών καταθέσεων στην Ελλάδα και μυστικής έρευνας της ισραηλινής στρατιωτικής αστυνομίας- καθώς και συνεντεύξεων με περισσότερους από δύο δωδεκάδες κυβερνητικούς και δικαστικούς αξιωματούχους, πράκτορες, στελέχη επιχειρήσεων και θύματα hacking σε πέντε χώρες.

Τα πιο εξελιγμένα εργαλεία κατασκοπευτικού λογισμικού – όπως το Pegasus της NSO – διαθέτουν τεχνολογία «μηδενικού κλικ», που σημαίνει ότι μπορούν να αποσπάσουν κρυφά και εξ αποστάσεως τα πάντα από το κινητό τηλέφωνο ενός στόχου, χωρίς ο χρήστης να χρειάζεται να κάνει κλικ σε έναν κακόβουλο σύνδεσμο για να δώσει στο Pegasus απομακρυσμένη πρόσβαση. Μπορούν επίσης να μετατρέψουν το κινητό τηλέφωνο σε συσκευή εντοπισμού και μυστικής καταγραφής, επιτρέποντας στο τηλέφωνο να κατασκοπεύει τον ιδιοκτήτη του. Αλλά και τα εργαλεία hacking χωρίς τη δυνατότητα μηδενικού κλικ, τα οποία είναι σημαντικά φθηνότερα, έχουν επίσης σημαντική αγορά.

Το εμπορικό κατασκοπευτικό λογισμικό έχει χρησιμοποιηθεί από τις υπηρεσίες πληροφοριών και τις αστυνομικές δυνάμεις για την παραβίαση τηλεφώνων που χρησιμοποιούνται από δίκτυα ναρκωτικών και τρομοκρατικές ομάδες. Αλλά έχει επίσης χρησιμοποιηθεί από πολλά αυταρχικά καθεστώτα και δημοκρατίες για την κατασκοπεία πολιτικών αντιπάλων και δημοσιογράφων. Αυτό έχει οδηγήσει τις κυβερνήσεις σε μια ενίοτε βασανιστική διαδικασία για την αιτιολόγηση της χρήσης τους – συμπεριλαμβανομένης μιας αναδυόμενης θέσης του Λευκού Οίκου ότι η αιτιολόγηση της χρήσης αυτών των ισχυρών όπλων εξαρτάται εν μέρει από το ποιος τα χρησιμοποιεί και εναντίον ποιου.

Η κυβέρνηση Μπάιντεν προσπαθεί να επιβάλει κάποιο βαθμό τάξης στο παγκόσμιο χάος, αλλά σε αυτό το περιβάλλον, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν παίξει και τους δύο ρόλους: και τον εμπρηστή και τον πυροσβέστη. Εκτός από τη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού από την D.E.A. -στην προκειμένη περίπτωση, ενός εργαλείου που ονομάζεται Graphite, το οποίο κατασκευάστηκε από την ισραηλινή εταιρεία Paragon- η C.I.A. κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Τραμπ αγόρασε το Pegasus για την κυβέρνηση του Τζιμπουτί, η οποία χρησιμοποίησε το εργαλείο hacking για τουλάχιστον ένα χρόνο. Και οι αξιωματούχοι του F.B.I. έκαναν μια προσπάθεια στα τέλη του 2020 και το πρώτο μισό του 2021 να χρησιμοποιήσουν το Pegasus στις δικές τους ποινικές έρευνες, προτού το γραφείο εγκαταλείψει τελικά την ιδέα.

Σε δήλωσή της προς τους Times, η Drug Enforcement Administration δήλωσε ότι «οι άνδρες και οι γυναίκες της D.E.A. χρησιμοποιούν κάθε νόμιμο ερευνητικό εργαλείο που είναι διαθέσιμο για να καταδιώξουν τα καρτέλ και τα άτομα που δρουν σε όλο τον κόσμο και είναι υπεύθυνα για τους θανάτους 107.622 Αμερικανών από ναρκωτικά πέρυσι».

Ο Steven Feldstein, εμπειρογνώμονας στο Carnegie Endowment for International Peace στην Ουάσιγκτον, έχει τεκμηριώσει τη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού από τουλάχιστον 73 χώρες.

«Οι κυρώσεις κατά της NSO και των ομοίων της είναι σημαντικές», είπε. «Αλλά στην πραγματικότητα, άλλοι προμηθευτές παρεμβαίνουν. Και δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι θα εξαφανιστεί».

Εμπρηστής και πυροσβέστης

Για περισσότερο από μια δεκαετία, η NSO πουλούσε το Pegasus σε υπηρεσίες κατασκοπείας και υπηρεσίες επιβολής του νόμου σε όλο τον κόσμο. Η ισραηλινή κυβέρνηση απαιτούσε από την εταιρεία να εξασφαλίζει άδειες πριν εξάγει το κατασκοπευτικό λογισμικό της σε συγκεκριμένη υπηρεσία.

Αυτό επέτρεψε στην ισραηλινή κυβέρνηση να αποκτήσει διπλωματική επιρροή σε χώρες που ήταν πρόθυμες να αγοράσουν το Pegasus, όπως το Μεξικό, η Ινδία και η Σαουδική Αραβία. Όμως ένα βουνό από στοιχεία σχετικά με την κατάχρηση του Pegasus συσσωρεύτηκε.

Η κυβέρνηση Μπάιντεν ανέλαβε δράση: Η NSO και μια άλλη ισραηλινή εταιρεία, η Candiru, μπήκαν σε μια «μαύρη λίστα» του Υπουργείου Εμπορίου – απαγορεύοντας στις αμερικανικές εταιρείες να συνεργάζονται με τις εταιρείες hacking. Τον Οκτώβριο, ο Λευκός Οίκος προειδοποίησε για τους κινδύνους του κατασκοπευτικού λογισμικού στο περίγραμμα της στρατηγικής εθνικής ασφάλειας, το οποίο ανέφερε ότι η κυβέρνηση θα καταπολεμήσει την «παράνομη χρήση της τεχνολογίας, συμπεριλαμβανομένου του εμπορικού κατασκοπευτικού λογισμικού και της τεχνολογίας παρακολούθησης, και θα σταθούμε ενάντια στον ψηφιακό αυταρχισμό».

Η κυβέρνηση συντονίζει έρευνα για το ποιες χώρες έχουν χρησιμοποιήσει το Pegasus ή άλλα εργαλεία κατασκοπευτικού λογισμικού εναντίον Αμερικανών αξιωματούχων στο εξωτερικό.

Το Κογκρέσο επεξεργάζεται ένα διακομματικό νομοσχέδιο που απαιτεί από τον διευθυντή των εθνικών μυστικών υπηρεσιών να εκπονήσει αξιολόγηση των κινδύνων αντικατασκοπείας για τις Ηνωμένες Πολιτείες που ενέχει το ξένο εμπορικό λογισμικό κατασκοπείας. Το νομοσχέδιο θα παρέχει επίσης στον διευθυντή των εθνικών μυστικών υπηρεσιών την εξουσία να απαγορεύει τη χρήση του spyware από οποιαδήποτε υπηρεσία πληροφοριών. Ο Λευκός Οίκος επεξεργάζεται εκτελεστικό διάταγμα με άλλους περιορισμούς στη χρήση του spyware.

Υπάρχουν όμως και εξαιρέσεις. Ο Λευκός Οίκος επιτρέπει στην D.E.A. να συνεχίσει να χρησιμοποιεί το Graphite, το εργαλείο hacking που κατασκευάζεται από την Paragon με έδρα το Ισραήλ, για τις επιχειρήσεις της κατά των καρτέλ ναρκωτικών.

Ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο να μην κατονομαστεί, δήλωσε ότι το εκτελεστικό διάταγμα του Λευκού Οίκου που ετοιμάζεται θα στοχεύει στο spyware που ενέχει «κινδύνους αντικατασκοπείας και ασφάλειας» ή έχει χρησιμοποιηθεί αθέμιτα από ξένες κυβερνήσεις. Εάν προκύψουν τέτοια στοιχεία εναντίον της Paragon, δήλωσε ο αξιωματούχος, ο Λευκός Οίκος αναμένει ότι η κυβέρνηση θα καταγγείλει τη σύμβασή της με την εταιρεία.

«Η κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα χρησιμοποιήσει ερευνητικά εργαλεία που έχουν χρησιμοποιηθεί από ξένες κυβερνήσεις ή πρόσωπα για να στοχοποιήσουν την κυβέρνηση των ΗΠΑ και το προσωπικό μας, ή για να στοχοποιήσουν την κοινωνία των πολιτών, να καταστείλουν τη διαφωνία ή να επιτρέψουν παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», δήλωσε ο αξιωματούχος. «Αναμένουμε από όλα τα τμήματα και τις υπηρεσίες να ενεργούν σύμφωνα με αυτή την πολιτική».

Παρόμοια με το Pegasus, το εργαλείο NSO, το λογισμικό κατασκοπείας Graphite μπορεί να εισβάλει στο κινητό τηλέφωνο του στόχου του και να αποσπάσει το περιεχόμενό του. Αλλά σε αντίθεση με το Pegasus, το οποίο συλλέγει δεδομένα που είναι αποθηκευμένα μέσα στο ίδιο το τηλέφωνο, το Graphite συλλέγει δεδομένα κυρίως από το cloud, αφού πρώτα δημιουργηθεί αντίγραφο ασφαλείας των δεδομένων από το τηλέφωνο. Αυτό μπορεί να καταστήσει πιο δύσκολη την ανακάλυψη της παραβίασης και της κλοπής πληροφοριών, σύμφωνα με τους ειδικούς σε θέματα ασφάλειας στον κυβερνοχώρο.

Αξιωματούχος της Υπηρεσίας Καταπολέμησης Ναρκωτικών δήλωσε ότι το Graphite είχε χρησιμοποιηθεί μόνο εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών, για τις επιχειρήσεις της υπηρεσίας κατά των εμπόρων ναρκωτικών. Η υπηρεσία δεν απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με το αν το Graphite είχε χρησιμοποιηθεί εναντίον Αμερικανών που ζουν στο εξωτερικό ή σε ερωτήσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η υπηρεσία χειρίστηκε πληροφορίες σχετικά με Αμερικανούς πολίτες – μηνύματα, τηλεφωνικές επαφές ή άλλες πληροφορίες – που απέκτησε η υπηρεσία όταν χρησιμοποίησε το Graphite εναντίον των στόχων της.

Αξιωματούχοι της D.E.A. συναντήθηκαν το 2014 με την NSO σχετικά με την αγορά του Pegasus για τις δραστηριότητές της, μια συνάντηση που αναφέρθηκε νωρίτερα από το Vice News, αλλά η υπηρεσία αποφάσισε να μην αγοράσει το κατασκοπευτικό λογισμικό.

Οι πωλήσεις της Paragon ρυθμίζονται από την ισραηλινή κυβέρνηση, η οποία ενέκρινε την πώληση του Graphite στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με αξιωματούχο που γνωρίζει τις συμφωνίες αμυντικών εξαγωγών του Ισραήλ.

Η εταιρεία ιδρύθηκε μόλις πριν από τρία χρόνια από τον Ehud Schneorson, πρώην διοικητή της Μονάδας 8200, του ισραηλινού ισοδύναμου της Εθνικής Υπηρεσίας Ασφαλείας. Λίγες δημόσιες πληροφορίες είναι διαθέσιμες για την εταιρεία- δεν έχει ιστοσελίδα. Τα περισσότερα από τα στελέχη της εταιρείας είναι βετεράνοι των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών, ορισμένοι από τους οποίους εργάστηκαν για την NSO, σύμφωνα με δύο πρώην αξιωματικούς της Μονάδας 8200 και έναν υψηλόβαθμο ισραηλινό αξιωματούχο.

Ο Ehud Barak, ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ, συμμετέχει στο διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας και τα αμερικανικά χρήματα συμβάλλουν στη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων της. Η Battery Ventures, fund με έδρα τη Βοστώνη, αναφέρει την Paragon ως μία από τις εταιρείες στις οποίες επενδύει. Εκπρόσωπος της Paragon αρνήθηκε να σχολιάσει.

Ακόμη και αν η κυβέρνηση των ΗΠΑ αγοράζει και αναπτύσσει κατασκοπευτικό λογισμικό ισραηλινής κατασκευής, η κίνηση της κυβέρνησης Μπάιντεν να περιορίσει την εμπορική βιομηχανία κατασκοπευτικού λογισμικού έχει φθείρει τις σχέσεις με το Ισραήλ.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι πίεσαν να αφαιρεθούν η NSO και η Candiru από τη μαύρη λίστα του Υπουργείου Εμπορίου, χωρίς αποτέλεσμα.

Ο Amir Eshel, γενικός γραμματέας του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας, δήλωσε ότι οι ισραηλινοί αξιωματούχοι προσπαθούσαν να μάθουν τις κόκκινες γραμμές της αμερικανικής κυβέρνησης σχετικά με το εμπορικό κατασκοπευτικό λογισμικό.

Παρά τις προσπάθειες αυτές, είπε ο κ. Eshel, «οι ανώτεροι κυβερνητικοί αξιωματούχοι δεν είναι έτοιμοι να μας απαντήσουν, να ασχοληθούν με το θέμα ή να εξηγήσουν την άποψή τους».

Η κίνηση της κυβέρνησης Μπάιντεν να βάλει στη μαύρη λίστα την NSO και την Candiru είχε οικονομικό αντίκτυπο. Για να αποτρέψει την εισαγωγή στη «μαύρη λίστα» και άλλων εταιρειών, το υπουργείο Άμυνας του Ισραήλ έχει επιβάλει αυστηρότερους περιορισμούς στην τοπική βιομηχανία κυβερνοασφάλειας.

Σε αυτούς περιλαμβάνεται η μείωση του αριθμού των χωρών στις οποίες οι εταιρείες αυτές θα μπορούσαν να πουλήσουν τα προϊόντα τους σε 37 από 110, σύμφωνα με δύο ανώτερους ισραηλινούς αξιωματούχους και ένα στέλεχος ισραηλινής εταιρείας τεχνολογίας. Με λιγότερες χώρες – δυνητικούς αγοραστές, πολλές ισραηλινές εταιρείες κατασκοπευτικού λογισμικού, με πιο γνωστή την NSO, έχουν δεχθεί σοβαρό οικονομικό πλήγμα, ενώ τρεις χρεοκόπησαν.

Αυτό το νέο τοπίο, ωστόσο, άνοιξε για άλλους νέες ευκαιρίες.

Η εμφάνιση του Predator

Ο Tal Dilian έκανε ακριβώς αυτό, εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία

Πρώην στρατηγός της ισραηλινής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, ο κ. Dilian αναγκάστηκε να συνταξιοδοτηθεί από τις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις το 2003, αφού μια εσωτερική έρευνα έθεσε υποψίες ότι είχε εμπλακεί σε κακοδιαχείριση κεφαλαίων, σύμφωνα με τρία άτομα που ήταν ανώτεροι αξιωματικοί της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών.

Τελικά μετακόμισε στην Κύπρο, ένα νησιωτικό κράτος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχει γίνει αγαπημένος προορισμός τα τελευταία χρόνια για εταιρείες παρακολούθησης και εμπειρογνώμονες κυβερνοκατασκοπείας.

Το 2008, στην Κύπρο, ο κ. Dilian συνίδρυσε την Circles, μια εταιρεία που χρησιμοποιούσε μια τεχνολογία κατασκοπείας που είχε τελειοποιηθεί από το Ισραήλ και ήταν γνωστή ως Signaling System 7. Την πούλησε και συνέχισε να ιδρύει άλλες εταιρείες που πωλούν προϊόντα παρακολούθησης. Ήταν υπερήφανος για την πρόσληψη των καλύτερων χάκερ, συμπεριλαμβανομένων πρώην ειδικών σε κατασκοπευτικά προγράμματα από την πιο επίλεκτη μονάδα κυβερνοκατασκοπείας του ισραηλινού στρατού.

Ο κ. Dilian δεν απάντησε σε αιτήματα για συνέντευξη ή σε γραπτές ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν απευθείας και μέσω των δικηγόρων του στην Κύπρο και το Ισραήλ.

Για αρκετά χρόνια μετά την πώληση των Circles, η Κύπρος συμπεριφερόταν καλά στον κ. Dilian. Το 2019, έδωσε συνέντευξη στο Forbes από ένα βαν παρακολούθησης που οδηγούσε μέσα στην Λάρνακα. Έκανε μια εικονική επίδειξη της ικανότητας του βαν να χακάρει οποιοδήποτε κοντινό τηλέφωνο και να κλέβει μηνύματα WhatsApp και SMS από ανυποψίαστους στόχους.

Ερωτηθείς για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που διαπράττονται κατά τη χρήση των προϊόντων του, ο κ. Dilian δήλωσε στο Forbes ότι «συνεργαζόμαστε με τους καλούς».

Οι κυπριακές αρχές εξέδωσαν σύντομα αίτημα για τη σύλληψή του μέσω της Ιντερπόλ για παράνομη παρακολούθηση. Ο δικηγόρος του κατάφερε τελικά να διευθετήσει το ζήτημα με επιβολή προστίμου 1 εκατομμυρίου ευρώ (1 εκατομμύριο δολάρια) που καταβλήθηκε μέσω της εταιρείας του κ. Dilian. Ωστόσο ο τελευταίος δεν ήταν πλέον ευπρόσδεκτος να δραστηριοποιείται επιχειρηματικά στην Κύπρο, δήλωσαν αρκετοί Κύπριοι αξιωματούχοι που εμπλέκονται στην υπόθεση.

Ο κ. Dilian δεν το έβαλε κάτω. Μετακόμισε στην Αθήνα και εγκατέστησε την Intellexa το 2020, οπότε και άρχισε να προωθεί δυναμικά στην αγορά το νέο του προϊόν κατασκοπευτικού λογισμικού, το Predator.

Το Predator απαιτεί από τον χρήστη-στόχο να κάνει κλικ σε έναν σύνδεσμο για να καταστεί δυνατή η «μόλυνση» του τηλεφώνου του, ενώ το Pegasus μολύνει το τηλέφωνο χωρίς καμία ενέργεια από τον στόχο. Αυτό σημαίνει ότι το Predator απαιτεί περισσότερη δημιουργικότητα για να δελεάσει τους ήδη επιφυλακτικούς «στόχους», ώστε να κάνουν κλικ.

Η «μόλυνση» από το Predator γίνεται μέσω προσεκτικά διαμορφωμένων, εξατομικευμένων άμεσων μηνυμάτων και μολυσμένων συνδέσμων που μιμούνται καθιερωμένους ιστότοπους.  Μόλις «μολυνθεί» το τηλέφωνο, το λογισμικό κατασκοπείας έχει πολλές από τις ίδιες δυνατότητες κατασκοπείας του Pegasus, σύμφωνα με τους ειδικούς. Μια έρευνα για το Predator από τη Meta απαρίθμησε περίπου 300 τέτοιους ιστότοπους που οι ειδικοί είχαν διαπιστώσει ότι χρησιμοποιούνταν για μολύνσεις με το Predator.

Από την άνοιξη του 2020, η Intellexa λειτούργησε έχοντας τα γραφεία της στην Αθηναϊκή Ριβιέρα. Σύμφωνα με απόρρητα αρχεία που εξέτασαν οι Times, καθώς και από τα προφίλ του προσωπικού στο LinkedIn, προκύπτει ότι η εταιρεία προσέλαβε τουλάχιστον οκτώ Ισραηλινούς, αρκετοί από τους οποίους είχαν προϋπηρεσία στις υπηρεσίες πληροφοριών της χώρας.

Ο κ. Eshel, το υπουργείο του οποίου εποπτεύει τις άδειες εξαγωγής κατασκοπευτικού λογισμικού, δήλωσε ότι είχε περιορισμένη δύναμη για να ελέγξει τι έκαναν ο κ. Dilian ή άλλοι πρώην πράκτορες των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών μόλις ίδρυσαν επιχειρήσεις εκτός Ισραήλ.

«Σίγουρα με ενοχλεί το γεγονός ότι ένας βετεράνος των υπηρεσιών πληροφοριών, ο οποίος απασχολεί άλλους πρώην ανώτερους αξιωματούχους, δραστηριοποιείται σε όλο τον κόσμο χωρίς καμία επίβλεψη», δήλωσε.

Η Intellexa αναζήτησε επίσης ευκαιρίες που ανήκαν στον τομέα της NSO. Η Ουκρανία είχε προηγουμένως προσπαθήσει να αποκτήσει την Pegasus, αλλά η προσπάθεια απέτυχε αφού η ισραηλινή κυβέρνηση εμπόδισε την NSO να πουλήσει στην Ουκρανία, επειδή ανησυχούσε ότι κάτι τέτοιο θα έβλαπτε τις σχέσεις του Ισραήλ με τη Ρωσία.

Η Intellexa ανέλαβε δράση. Οι Times απέκτησαν αντίγραφο μιας εννιασέλιδης πρότασης της Intellexa για το Predator προς μια ουκρανική υπηρεσία πληροφοριών πέρυσι, την πρώτη πλήρη εμπορική πρόταση κατασκοπευτικού λογισμικού που δημοσιοποιήθηκε. Το έγγραφο, με ημερομηνία Φεβρουάριος 2021, επαινεί τις δυνατότητες του Predator και προσφέρει ακόμη και 24ωρη γραμμή βοήθειας.

Για 13,6 εκατομμύρια ευρώ (14,3 εκατομμύρια δολάρια) για το πρώτο έτος, η Intellexa προσέφερε στην Ουκρανία ένα βασικό πακέτο 20 ταυτόχρονων μολύνσεων με το Predator και 400 παραβιάσεις εγχώριων αριθμών, καθώς επίσης εκπαίδευση και κέντρο βοήθειας όλο το εικοσιτετράωρο. Εάν η Ουκρανία ήθελε να χρησιμοποιήσει το Predator σε μη ουκρανικούς αριθμούς, η τιμή θα ανέβαινε κατά επιπλέον 3,5 εκατομμύρια ευρώ.

Η Ουκρανία απέρριψε την προσφορά, δήλωσε άτομο που γνωρίζει το θέμα. Οι λόγοι για τους οποίους η Ουκρανία αρνήθηκε το Predator είναι ασαφείς, αλλά αυτό δεν φαίνεται να πτόησε την Intellexa ή τον κ. Dilian. Απαλλαγμένη από τις αυστηρές ρυθμίσεις της ισραηλινής κυβέρνησης και λειτουργώντας ουσιαστικά χωρίς καμία εποπτεία στην Αθήνα, η εταιρεία διεύρυνε το πελατολόγιό της.

Η Meta, καθώς και το Citizen Lab του Πανεπιστημίου του Τορόντο, ένας οργανισμός παρακολούθησης της κυβερνοασφάλειας, εντόπισαν το Predator στην Αρμενία, την Αίγυπτο, την Ελλάδα, την Ινδονησία, τη Μαδαγασκάρη, το Ομάν, τη Σαουδική Αραβία, τη Σερβία, την Κολομβία, την Ακτή Ελεφαντοστού, το Βιετνάμ, τις Φιλιππίνες και τη Γερμανία. Οι τοποθεσίες αυτές προσδιορίστηκαν μέσω σαρώσεων στο διαδίκτυο σε διακομιστές που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με το spyware.

Το ελληνικό δράμα

Τους τελευταίους μήνες, το Predator αναστάτωσε και τη δημόσια ζωή στην Ελλάδα, όταν διαπιστώθηκε ότι χρησιμοποιήθηκε εναντίον δημοσιογράφων και στελεχών της αντιπολίτευσης. Η ελληνική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει το κατασκοπευτικό λογισμικό παράνομο, δηλώνοντας ότι δεν είχε καμία σχέση με αυτό.

Παρά τις δηλώσεις αποποίησης, η Ελλάδα παραδέχτηκε ότι υποστήριξε την Intellexa και το κατασκοπευτικό λογισμικό της με έναν καίριο τρόπο: δίνοντας άδεια στην εταιρεία να εξάγει το Predator στη Μαδαγασκάρη, η κυβέρνηση της οποίας έχει ιστορικό καταστολής των αντιφρονούντων.

Ο Αλέξανδρος Παπαϊωάννου, εκπρόσωπος του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, επιβεβαίωσε ότι ένα τμήμα του υπουργείου εξέδωσε δύο άδειες εξαγωγής για την Intellexa στις 15 Νοεμβρίου 2021. Ενδεικτική της πίεσης υπό την οποία βρίσκεται η δήλωσή του κ. Παπαϊωάννου ότι ο γενικός επιθεωρητής του υπουργείου ξεκίνησε εσωτερική έρευνα μετά από δημοσιεύματα στον εγχώριο Τύπο σχετικά με την εταιρεία.

Η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιμετωπίζει το κατασκοπευτικό λογισμικό ως δυνητικό όπλο και ζητεί από τις Αρχές να χορηγούν άδειες εξαγωγής δείχνοντας τη δέουσα προσοχή για την αποτροπή της κατάχρησής του.

Ακριβώς στα ανοικτά των ακτών της Ανατολικής Αφρικής, η Μαδαγασκάρη είναι το τέταρτο φτωχότερο έθνος στον κόσμο. Παλεύει με τη διαφθορά, ιδίως στους κλάδους των ορυχείων και της εξόρυξης πετρελαίου που αποφέρουν δισεκατομμύρια ετησίως στις εταιρείες. Οι αξιωματούχοι της Μαδαγασκάρης δεν σχολίασαν.

Στην Ελλάδα, το Predator βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο πολιτικής σύγκρουσης.

Η ιστορία ξεκίνησε τον Απρίλιο, όταν το ελληνικό περιοδικό Inside Story ανέφερε ότι το Predator είχε χρησιμοποιηθεί για να μολύνει το τηλέφωνο ενός δημοσιογράφου ερευνητή. Το Citizen Lab του Πανεπιστημίου του Τορόντο εντόπισε τη μόλυνση. Δύο πολιτικοί της αντιπολίτευσης επιβεβαίωσαν ότι και οι ίδιοι είχαν στοχοποιηθεί, διαθέτοντας αποδείξεις για τους ισχυρισμούς τους.

Και οι τρεις υποψιάζονται ότι το ελληνικό κράτος διέταξε την παρακολούθησή τους και έχουν καταθέσει αγωγές. Ο Θανάσης Κουκάκης, δημοσιογράφος, έχει μηνύσει τον κ. Dilian και τους συνεργάτες του στην Intellexa.

Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, αρνήθηκε ότι διέταξε την παρακολούθηση με τη χρήση του Predator και υποστηρίζει ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν κατέχει το κατασκοπευτικό λογισμικό.

Οι νομοθέτες συζητούν – και αναμένεται να εγκρίνουν – νομοθεσία που θα επιβάλλει ελάχιστη ποινή φυλάκισης δύο ετών για την πώληση, χρήση ή διανομή εμπορικού κατασκοπευτικού λογισμικού.

Οι επιπτώσεις από το σκάνδαλο των υποκλοπών, ανάγκασαν τον ανιψιό του κ. Μητσοτάκη, ο οποίος είχε την πολιτική εποπτεία της ΕΥΠ, να παραιτηθεί τον Αύγουστο, αν και αρνείται οποιονδήποτε ρόλο σε αυτό. Περίπου την ίδια εποχή, ο πρωθυπουργός απέλυσε τον επικεφαλής της ΕΥΠ.

Τον ίδιο μήνα, η Intellexa απέλυσε το μεγαλύτερο μέρος του προσωπικού της στην Αθήνα.

Τον Νοέμβριο, ο κ. Μητσοτάκης παραδέχθηκε ότι κάποιος διεξάγει μυστικές επιχειρήσεις με τη χρήση Predator εντός της Ελλάδας – απλώς δεν γνωρίζει ποιος.

»Για να είμαι ξεκάθαρος, ποτέ δεν ισχυρίστηκα – και η κυβέρνηση δεν ισχυρίστηκε ποτέ – ότι δεν υπάρχουν χάκερς και δυνάμεις που χρησιμοποιούν το λογισμικό Predator», είπε και πρόσθεσε: «Υπάρχει παράνομο λογισμικό κατασκοπείας σε όλη την Ευρώπη»».

Περισσότερα Εδω

Facebook

Μπείτε στην ομάδα μας στο Facebook και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Google News

Ακολουθήστε το astratv.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Πότε έγινε της μόδας ο Γεώργιος Παπανδρέου;

Published

on

Μοιράσου το αρθρο!

Μερικές φορές η επικαιρότητα βοηθάει τις ρετρό αναφορές -και ίσως η πιο χαρακτηριστική στιγμή που ήρθε στο μυαλό όλων με τον θάνατο του τέως βασιλιά Κωνσταντίνου ήταν ο Ιούλιος του 1965, όταν επί της ουσίας σφράγισε το μέλλον του. Το άλλο πρόσωπο εκείνης της αντιπαράθεσης, ο άλλος πόλος μιας σύγκρουσης τόσο μακρινής που οι περισσότεροι γνωρίζουμε μόνο μέσα από βιβλία, είναι εξίσου αναγνωρίσιμο: ένας γιος παπά, πρωθυπουργός ο ίδιος, πατέρας και παππούς δύο ακόμα πρωθυπουργών, επικεφαλής μιας πολιτικής οικογένειας που συνεχίζει να δηλώνει παρούσα στα πολιτικά πράγματα.

Whats App

Μπείτε στην ομάδα μας στο WhatsUP και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Ο αντιφατικός Γεώργιος Παπανδρέου, ο Γέρος της Δημοκρατίας, ο δεινός ρήτορας, ο εκφωνητής του λόγου της Απελευθέρωσης, ο εύπλαστος πολιτικός, ο επικεφαλής της Δημοκρατικής Παράταξης που τρεις δεκαετίες μετά τον Ελευθέριο Βενιζέλο την έφερε ξανά στην εξουσία. Στην θρυλική κηδεία του, εν μέσω δικτατορίας, κανείς δεν νοιαζόταν για την στάση που είχε κρατήσει στον Εμφύλιο, όλοι όμως θυμόντουσαν τον Ανένδοτο Αγώνα.

Viber

Μπείτε στην ομάδα μας στο Viber και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Δεν είναι μόνο πολιτικοί οι λόγοι που ξανάγινε ενδιαφέρουσα φιγούρα ο Γεώργιος Παπανδρέου, που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο επανέρχεται αθόρυβα: έχει προηγηθεί μια σειρά στην ΕΡΤ, που ολοκληρώθηκε πριν από λίγους μήνες, για την σχέση του με την Κυβέλη. Και περίπου ένα χρόνο πριν, στο βιβλίο της «Ζευγάρια που άφησαν ιστορία», η Λένα Διβάνη είχε αφηγηθεί επίσης την ίδια σχέση, βάζοντάς την και στο πολιτικό και κοινωνικό κλίμα της εποχής που την καθόρισε. Οπως και τα υπόλοιπα γνωστά μέλη της οικογένειάς του, ο Παπανδρέου ο παλαιότερος είχε καταφέρει η ιδιωτική του ζωή να γίνεται κι αυτή σημείο αναφοράς για τα κρατούντα ήθη και έθιμα.

Η «Δημοκρατική Παράταξη»

Σε πολιτικό επίπεδο, το προσωνύμιο «Δημοκρατική Παράταξη» επανήλθε τα τελευταία χρόνια: την πρώτη φορά το 2014, από τον Ευάγγελο Βενιζέλο, ο οποίος στην αρχική απόπειρα μετασχηματισμού του ΠΑΣΟΚ και της ένωσής του με ευρύτερες δυνάμεις της Κεντροαριστεράς αξιοποίησε στον τίτλο του σχήματος που κατέβηκε στις ευρωεκλογές το «Ελιά-Δημοκρατική Παράταξη». Μερικούς μήνες πριν, όταν στο ΚΙΝΑΛ συζητιόταν ο τρόπος επαναφοράς του ονόματος ΠΑΣΟΚ στην βιτρίνα, ένα από τα διπλά ονόματα που είχαν πέσει στο τραπέζι του Νίκου Ανδρουλάκη ήταν και το «ΠΑΣΟΚ-Δημοκρατική Παράταξη», ωστόσο τελικά δεν ήταν στα ονόματα που τέθηκαν προς ψήφιση στο εσωτερικό δημοψήφισμα –χωρίς αυτό να σταματά τον πρόεδρο του κόμματος από να χρησιμοποιεί την έκφραση που, εκτός του Παπανδρέου, έχουν ταυτιστεί και με τον (επίσης) Κρητικό Ελευθέριο Βενιζέλο.

Ο Γέρος της Δημοκρατίας φημιζόταν για τα ρητορικά του σχήματα, για την ευκολία με την οποία μπορούσε να μιλήσει στις συγκεντρώσεις –δυνατότητα που κληρονόμησε και στον γιο του. Για πρώτη ίσως φορά, σχήματα που ο Γεώργιος Παπανδρέου εισήγαγε στην ελληνική πολιτική ιστορία επανέρχονται όχι από τους πολιτικούς του απογόνους στο ΠΑΣΟΚ, αλλά από τον ΣΥΡΙΖΑ του Αλέξη Τσίπρα. «Βλέποντας το πλήθος και το πάθος στα πρόσωπά σας, είμαι βέβαιος: ο εφιάλτης τελειώνει», ανέφερε στην αρχή του λόγου του στο Περιστέρι. Εθεσε δίλημμα περί δημοκρατίας, κήρυξε τον «Ανένδοτο Αγώνα», μίλησε για «καθεστώς», προανήγγειλε «πορεία προς τον λαό» και η επόμενη ομιλία του προγραμματίστηκε για την Πάτρα.

«Μένουμε Ευρώπη;»

Στην θεωρία, οι έμμεσες αναφορές στον Γεώργιο Παπανδρέου και ο τρόπος προσέγγισης του αφηγήματος περί εκτροπής συνδέεται με τον κίνδυνο της  «καχεκτικής δημοκρατίας» για την Ελλάδα, καμπανάκι που έκρουσαν και ορισμένοι ομιλητές στην πρόσφατη συζήτηση «Μένουμε Ευρώπη;», προκαλώντας την αντίδραση κυρίως του συνταγματολόγου Νίκου Αλιβιζάτου, ο οποίος επέμεινε να χαρακτηρίζει την Ελλάδα «φιλελεύθερη δημοκρατία», με εμπεδωμένα χαρακτηριστικά.

Με αυτόν τον όρο «Καχεκτική Δημοκρατία» είχε αναφερθεί για την περίοδο 1946-1967 (περίοδο στην οποία συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο μέρος της ενεργού πολιτικής δράσης του Γεώργιου Παπανδρέου) στο τελευταίο του βιβλίου ο πολιτικός επιστήμονας Ηλίας Νικολακόπουλος. Μπορούν οι δύο εποχές να συγκριθούν;

Πουθενά δεν φαίνεται κάτι τέτοιο, καθώς τα βήματα που έχουν γίνει μπροστά από την Μεταπολίτευση και έπειτα είναι μεγάλα και δεν αμφισβητούνται. Αυτό όμως δεν εμποδίζει τις προεκλογικές καμπάνιες. Στην πράξη, η συσπείρωση του ευρύτερου προοδευτικού χώρου περνάει μέσα από την πασοκική παράδοση για τον ΣΥΡΙΖΑ –και η οικογένεια Παπανδρέου είναι και γνώριμη και επικοινωνιακά αναγνωρίσιμη.

Περισσότερα Εδω

Facebook

Μπείτε στην ομάδα μας στο Facebook και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Google News

Ακολουθήστε το astratv.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Continue Reading

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Αρχαιολόγοι εναντίον Μενδώνη για το νομοσχέδιο για τα 5 Μουσεία

Published

on

Μοιράσου το αρθρο!

Άλλο ένα μέτωπο έχει ανοίξει στο χώρο του πολιτισμού. Αυτή τη φορά το επίδικο είναι το καθεστώς πέντε μεγάλων μουσείων της χώρας: του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου, του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού (επίσης στη Θεσσαλονίκη) και του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου.

Whats App

Μπείτε στην ομάδα μας στο WhatsUP και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Με σχέδιο νόμου που κατέθεσε η αρμόδια υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, τα μουσεία αυτά παύουν να είναι ειδικές περιφερειακές υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού και γίνονται πλέον αυτόνομα ΝΠΔΔ.

Viber

Μπείτε στην ομάδα μας στο Viber και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Το νομοσχέδιο αυτό θα συζητηθεί και θα ψηφιστεί στη Βουλή τη Δευτέρα 13 Φεβρουαρίου 2023 όπως αποφάσισε η Διάσκεψη των Προέδρων.

Πώς δικαιολογεί το υπουργείο την ανάγκη αλλαγής του καθεστώτος

Στη σχετική «Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης» που συνοδεύει το νομοσχέδιο, το υπουργείο εξηγεί τους λόγους που κάνει αυτή την επιλογή. Εκεί, μεταξύ άλλων, υποστηρίζεται ότι «λειτουργώντας εντός αυτού του πλαισίου, οι εν λόγω υπηρεσίες δεν έχουν δυνατότητα να αναπτύξουν καμία διοικητική ή διαχειριστική πρωτοβουλία, καθώς η κάθε τους δράση πρέπει να διέλθει μέσα από την έγκριση των άλλων υπηρεσιών του ΥΠΠΟΑ τόσο για να αποφασιστεί αρχικά όσο και για να υλοποιηθεί στη συνέχεια».

Επιπλέον, επιμένει το υπουργείο ότι η μουσειακή λειτουργία και η διοικητική λειτουργία είναι διαφέρουν ουσιωδώς και ότι πλέον το μουσείο αποτελεί «έναν σύνθετο και πολυδύναμο θεσμό με εξωστρέφεια και δυνατότητα επικοινωνίας τόσο του γενικού πολιτιστικού μηνύματος όσο και της ειδικότερης μαρτυρίας που απορρέει από τις συλλογές του κάθε μουσείου ξεχωριστά». Για το υπουργείο πλέον τα μουσεία θα μπορούν να «επιτύχουν τους επιστημονικούς και εκπαιδευτικούς τους σκοπούς απαλλαγμένα από τις αναπόφευκτες γραφειοκρατικές διαδικασίες».

Διοίκηση και από μη αρχαιολόγους

Βασική καινοτομία είναι ότι πλέον τα Μουσεία δεν θα διοικούνται υποχρεωτικά από αρχαιολόγους, αλλά από τα ΔΣ που θα διορίζει ο/η εκάστοτε υπουργός. Μάλιστα, για τον πρόεδρο και τον αντιπρόεδρο το μόνο κριτήριο είναι σύμφωνα με το άρθρο 8 να αποτελούν προσωπικότητες με συμβολή στον αντίστοιχο επαγγελματικό ή κοινωνικό τους. Τρία μέλη του ΔΣ θα είναι προσωπικότητες αναγνωρισμένου κύρους στον χώρο των τεχνών, των γραμμάτων και των επιστημών και σε αυτά θα προστίθενται δύο μέλη προερχόμενα από το δυναμικό του υπουργείου Πολιτισμού.

Στα ΝΠΔΔ αυτά συστήνονται οργανικές θέσεις προσωπικού που αντίστοιχα καταργούνται από τις οργανικές θέσεις του ΥΠΠΟΑ. Σε πρώτη φάση θα δοθεί η δυνατότητα σε ήδη υπηρετούντες υπαλλήλους να συνεχίσουν να εργάζονται ως αποσπασμένοι από το υπουργείο.

Νέο στοιχείο και η δυνατότητα των μουσείων αυτών να ιδρύουν παραρτήματα στο εσωτερικό και εξωτερικό.

Από εκεί και πέρα ως αυτοτελή ΝΠΔΔ τα μουσεία αυτά θα διαχειρίζονται τα ίδια τους πόρους που θα έχουν από τα αντίτιμα επίσκεψης, τα πωλητήρια, τα αντίγραφα κλπ.

Αρχαιολόγοι: υπονόμευση της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας – μετατροπή των μουσείων σε κυβερνητικά υποχείρια

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων έχει αντιδράσει με ιδιαίτερα έντονο τρόπο σε αυτό το νομοσχέδιο. Ειδικότερα, οι αρχαιολόγοι υποστηρίζουν ότι το νομοσχέδιο «υπονομεύει τον ενιαίο χαρακτήρα της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και οδηγεί στη διάλυσή της, αποκόπτοντας τα πέντε μεγαλύτερα αρχαιολογικά Μουσεία από την ΓΔΑΠΚ και την Διεύθυνση Μουσείων».

Ακόμη επιμένουν ότι τα δημόσια μουσεία μετατρέπονται σε «κυβερνητικά υποχείρια», αφού όπως αναφέρουν «η Υπουργός θα επιλέξει και θα διορίσει τα Διοικητικά Συμβούλια και τους Γενικούς Διευθυντές. Χαρακτηριστικό είναι ότι δεν τίθενται ούτε οι ελάχιστες προϋποθέσεις για να διοριστεί κάποιος/α μέλος στο Δ.Σ. μεγάλου αρχαιολογικού Μουσείου της χώρας. Τα διορισμένα μέλη του Δ.Σ. θα διαχειρίζονται το μουσειακό απόθεμα της χώρας, την εθνική κληρονομιά, πρακτικά ανέλεγκτοι, και ακολουθώντας τις «οδηγίες» της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας».

Υποστηρίζουν ακόμη ότι το νομοσχέδιο «υπονομεύει τον δημόσιο χαρακτήρα των Μουσείων, ανοίγοντας το δρόμο για την άμεση και έμμεση ιδιωτικοποίηση των λειτουργιών τους: για την ανάθεση κρίσιμων τομέων λειτουργίας τους, που σήμερα εκτελούνται από το προσωπικό των Μουσείων, σε ιδιωτικές εταιρείες, με άμεσα αποτελέσματα τόσο στην ασφάλεια των αρχαιοτήτων όσο και στους εργαζόμενους (λ.χ. τη φύλαξη, την καθαριότητα, την οργάνωση εκθέσεων, την επικοινωνία)».

Υπογραμμίζουν ταυτόχρονα ότι «η υπαγωγή των δημόσιων Μουσείων στην απαράδεκτη διάταξη που επιτρέπει την εξαγωγή αρχαιοτήτων στο εξωτερικό για 25+25 χρόνια, καθώς και η ίδρυση παραρτημάτων στο εξωτερικό, ανοίγει τον δρόμο για νέες επαίσχυντες συμφωνίες τύπου Συλλογής Στερν και ανταλλαγές “ένα προς ένα” εκθεμάτων από τα ελληνικά Μουσεία με αρχαιοκαπηλικά ευρήματα Μουσείων του εξωτερικού».

Το γεγονός ότι πλέον τους πόρους των Μουσείων θα τα διαχειρίζονται τα ΝΠΔΔ (πέραν ενός ποσοστού που θα πάει στον ΟΠΑΔ), επίσης δέχεται τα βέλη των αρχαιολόγων που επισημαίνουν ότι έτσι υπονομεύεται ο «αναδιανεμητικός χαρακτήρας του συστήματος» (το γεγονός, δηλαδή, ότι μέχρι τώρα τα μεγάλα έσοδα των μουσείων υψηλής επισκεψιμότητας αξιοποιούνται συνολικά για την ανάδειξη, προβολή και προστασία των αρχαιοτήτων σε όλη τη χώρα).

Οι αρχαιολόγοι διαμαρτύρονται ακόμη γιατί με ένα άρθρο του νομοσχεδίου καταργούνται 735 κενές οργανικές, συμπεριλαμβανομένων 75 θέσεων αρχαιολόγων και 279 θέσεων φυλακτικού προσωπικού. Υποστηρίζουν ότι πρόκειται «για πρωτοφανή ενέργεια, που αποστερεί από το Υπουργείο Πολιτισμού την δυνατότητα να προχωρήσει σε προσλήψεις για την κάλυψη των χιλιάδων πραγματικών κενών, τη στιγμή που υπάρχουν Εφορείες Αρχαιοτήτων με ελάχιστο προσωπικό, ενώ το φυλακτικό προσωπικό δεν επαρκεί για να κρατηθούν ανοιχτές καν όλες οι αίθουσες των κεντρικών Μουσείων».

Η στάση των κομμάτων της αντιπολίτευσης

Σε εκδήλωση που πραγματοποίησαν πέντε σωματεία εργαζομένων του Υπουργείου Πολιτισμού εκφράστηκε, όπως αναφέρει σχετική ανακοίνωση, η «ομόθυμη βούληση των εργαζομένων του ΥΠΠΟΑ να αποτραπεί η αποκοπή των πέντε μεγάλων δημόσιων αρχαιολογικών Μουσείων από τον κορμό της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας».

Στην εκδήλωση αποτυπώθηκε και η ρητή και σαφής αντίθεση των κομμάτων της Αντιπολίτευσης στο Σχέδιο Νόμου.

Η βουλευτής Αχαΐας και τομεάρχης πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ Σία Αναγνωστοπούλου τόνισε ότι «Ήδη από την πρώτη στιγμή που η κυβέρνηση κατέθεσε στις προγραμματικές της δηλώσεις την πρόθεση της μετατροπής των 10 μουσείων αρχικά και στη συνέχεια των 5 μεγαλύτερων αρχαιολογικών Μουσείων σε ΝΠΔΔ, είχαμε δηλώσει ως ΣΥΡΙΖΑ όχι μόνο είμαστε αντίθετοι, αλλά και τη δέσμευσή μας με τον πλέον επίσημο τρόπο ότι αυτό το νομοσχέδιο ακόμα κι αν γίνει νόμος του κράτους θα καταργηθεί με κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ ή κυβέρνηση με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ, ό, τι αποφασίσει ο ελληνικός λαός. Η δέσμευση λοιπόν είναι ρητή και κατηγορηματική».

Εκ μέρους του ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής, ο αναπληρωτής τομεάρχης πολιτισμού και υποψήφιος βουλευτής Μεσσηνίας Σπύρος Πώρος, τόνισε ότι «το ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΗΜΑ ΑΛΛΑΓΗΣ είναι αντίθετο στην μετατροπή σε ΝΠΔΔ πέντε εμβληματικών μουσείων που μέχρι σήμερα λειτουργούν ως ειδικές περιφερειακές υπηρεσίες του ΥΠΠΟΑ. Το νομοσχέδιο πρόχειρα, χωρίς καμία μελέτη σκοπιμότητας που να οδηγεί στην εν λόγω ενέργεια, αλλάζει το διοικητικό καθεστώς ως προς τη λειτουργία των μόνιμων συλλογών των πέντε δημοφιλέστερων αρχαιολογικών μουσείων».

Εκ μέρους του ΚΚΕ, η Ελένη Μηλιαρονικολάκη, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής και υπεύθυνη πολιτιστικού, υπογράμμισε ότι «συμπαρατασσόμαστε στον δίκαιο αγώνα σας ενάντια στην απαράδεκτη κυβερνητική απόφαση να μετατρέψει τις ναυαρχίδες των μουσείων μας σε ΝΠΔΔ. Συμπαρατασσόμαστε ακόμα στον αγώνα σας για την υπεράσπιση των εργασιακών δικαιωμάτων σας, σε ένα Υπουργείο Πολιτισμού που οι σχέσεις εργασίας είναι ήδη κατακερματισμένες και οι ελλείψεις σε επιστημονικό και βοηθητικό προσωπικό εκρηκτικές»

Εκ μέρους του ΜέΡΑ25, η Εύη Γάτου, μέλος της ΚΕ και του πολιτισμού σχεδιασμού τόνισε ότι: «Το ΜέΡΑ25 καταγγέλλει την ιδιωτικοποίηση της πολιτισμικής μας κληρονομιάς, την εκχώρηση του αγαθού του Πολιτισμού στα συμφέροντα της ελίτ των ολιγαρχών και την υπονόμευση της ασφάλειας των αρχαιοτήτων. Το σχέδιο νόμου υπονομεύει τη δομική και λειτουργική ενότητα του υπουργείου Πολιτισμού, καθώς και την προστασία και διαχείριση της αρχαιολογικής μας κληρονομιάς ως ενιαίου συνόλου».

Το επίδικο της σύγκρουσης

Γύρω από το συγκεκριμένο ζήτημα είναι προφανές ότι έχουν μια αντιπαράθεση ανάμεσα σε δύο διαφορετικές λογικές για τα Μουσεία. Η κυβέρνηση θέλει να μεταφέρει και στο χώρο των Μουσείων την αντίληψη που υποστηρίζει ότι το δημόσιο χρειάζεται να αποκτήσει αυτόνομες μονάδες που να λειτουργούν με την ευελιξία που χαρακτηρίζει τον ιδιωτικό τομέα, τόσο ως προς τη διοίκηση, όσο και ως προς τις εργασιακές σχέσεις, ενώ προφανώς και θέλει να τα δει να προχωρούν σε πρακτικές που θα αυξάνουν τα εισοδήματά τους από την προσφορά διαφόρων υπηρεσιών.

Ταυτόχρονα, προωθεί το υπουργείο και μια ορισμένη αντίληψη για τη «διεθνοποίηση» των Μουσείων, γύρω από το μοντέλο των παραρτημάτων και των «ειδικών συμφωνιών» για την αντιμετώπιση του ζητήματος με τις κλεμμένες αρχαιότητες, όπως αυτή για τη «Συλλογή Στερν».

Ωστόσο, θα πρέπει να δούμε και τον αντίλογο ο οποίος δεν αφορά μόνο τον δημόσιο χαρακτήρα των Μουσείων. Και αυτό γιατί τα αρχαιολογικά μουσεία στη χώρα μας δεν είναι απλά «εκθετήρια». Δεν είναι απλώς κάποιες συλλογές αρχαιοτήτων που χρειάζεται μια «φρέσκια» ματιά για να προβληθούν καλύτερα. Δεν είναι απλώς «πολιτιστικοί φορείς».

Τα αρχαιολογικά μουσεία είναι ταυτόχρονα φορείς επιστημονικής έρευνας και μελέτης, συντήρησης και προστασίας και συνδέονται άρρηκτα με όλο το πλέγμα των δραστηριοτήτων της αρχαιολογικής υπηρεσίας. Το γεγονός ότι τα μεγάλα μουσεία ανήκαν στην Αρχαιολογική Υπηρεσία σήμαινε ότι οι αρχαιολόγοι που τα στελέχωναν είχαν πλήρη εικόνα της  αρχαιολογικής έρευνας, συντήρησης και ανάδειξης. Ένα αρχαιολογικό εύρημα, ας μην το ξεχνάμε, δεν είναι ποτέ απλώς ένα «έκθεμα». Είναι ένα υλικό χνάρι του παρελθόντος που διαρκώς μας προκαλεί να το αποκρυπτογραφήσουμε. Από το σκάμμα της ανασκαφής, στη μελέτη, στη συντήρηση και τελικά στην έκθεση, η διαδικασία έρευνας είναι αδιάκοπη και το κυριότερο αποτελεί μια συνέχεια. Το να διακοπεί η συνέχεια με την απόσπαση των Μουσείων από την υπόλοιπη Αρχαιολογική Υπηρεσία, δημιουργεί σοβαρά προβλήματα.

Επιπλέον δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Αρχαιολογική Υπηρεσία δεν είναι απλώς μια διοικητική υπηρεσία και ας περιλαμβάνει πολλά διοικητικά καθήκοντα. Είναι μια δημόσια ερευνητική υπηρεσία επιφορτισμένη με την προστασία αλλά και τη μελέτη και την ανάδειξη των υλικών ιχνών του παρελθόντος. Τα Μουσεία ήταν εξαρχής οργανικό τμήμα της ίδιας της υπόστασής της.

Επιπλέον, δεν θα πρέπει να υποτιμήσουμε το τεράστιο έργο που έχουν κάνει τα πέντε Μουσεία με το σημερινό τους καθεστώς. Αρκεί να αναλογιστούμε ότι το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο είναι το σημαντικότερο μουσείο παγκοσμίως για την ελληνική αρχαιότητα. Το Μουσείο Ηρακλείου, ανακαινισμένο πρόσφατα, με το σημερινό του καθεστώς είναι ένα εκπληκτικό πανόραμα της κρητικής αρχαιότητας και του Μινωικού πολιτισμού. Το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο υπήρξε, με το σημερινό του καθεστώς, πρωτοπόρο στην ανανέωση της ίδιας της μουσειακής πολιτικής και πρακτικής. Και αυτά είναι μερικά μόνο παραδείγματα για τη δουλειά που έχει γίνει στα μουσεία με το σημερινό τους καθεστώς.

Ούτε είναι χωρίς σημασία ότι η Αρχαιολογική Υπηρεσία είναι ο κλάδος του δημοσίου που έχει σχεδόν μηδαμινό ποσοστό κρουσμάτων διαφθοράς, στοιχείο ενδεικτικό και αυτό μιας Υπηρεσίες που καλλιέργησε στη μακρά διαδρομή της ένα συγκεκριμένο ήθος. Ας μην ξεχνάμε ότι και οι όποιες παραδοσιακές «ενστάσεις» για την «Αρχαιολογία», που ενίοτε διατυπώνονται και από χείλη πολιτικών, στην πραγματικότητα αποδεικνύουν ότι μάλλον η Αρχαιολογική Υπηρεσία «κάνει τη δουλειά της», δηλαδή προστατεύει την πολιτιστική κληρονομιά απέναντι σε όλες τις παραλλαγές αυθαιρεσίας και ασυδοσίας. Ποιος ο λόγος επομένως να αποδυναμωθεί;

Περισσότερα Εδω

Facebook

Μπείτε στην ομάδα μας στο Facebook και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Google News

Ακολουθήστε το astratv.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Continue Reading
Advertisement
Advertisement
ΜΑΓΝΗΣΙΑ7 ημέρες ago

Έφυγε από τη ζωή η Χρυσούλα Καρμπά- Κάϊρα από Βόλο

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ7 ημέρες ago

Η Βελανιδιά του Tim Crouch στο Bios: Μία τολμηρή θεατρική πρόκληση με εκλεκτούς καλεσμένους

ΜΑΓΝΗΣΙΑ2 ημέρες ago

Πέθανε οδηγός ταξί στον Βόλο

ΜΑΓΝΗΣΙΑ6 ημέρες ago

«Πάγωσε» ο Βόλος το πρωί του Σαββάτου- Πέθανε ο 62χρονος Σωτήρης Καπατσέλος

ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ5 ημέρες ago

Με απόλυτη επιτυχία ολοκληρώθηκε η πρώτη μέρα της ιστορικής διοργάνωσης

MEDIA23 ώρες ago

«Μεγάλη Εικόνα» με τη Νίκη Λυμπεράκη: καλεσμένος ο ολυμπιονίκης Πύρρος Δήμας, Δευτέρα 6 Φεβρουαρίου στις 00:10

LIFESTYLE6 ημέρες ago

«Έχασα τη θέση μου στο Πολεμικό Ναυτικό επειδή πήγα στο Survivor»

MEDIA3 ημέρες ago

«Μαύρο Ρόδο»- Έβαλε φωτιά το ζεϊμπέκικο του Θέμη Καστρινού

MEDIA5 ημέρες ago

Ο Καμπούρης ξεσκίζει τον Τατσόπουλο – «Άθλιε υβριστή του καρκίνου της αδερφής μου θα σε…»

ΜΑΓΝΗΣΙΑ6 ημέρες ago

Τελέστηκε το ετήσιο μνημόσυνο του αγαπημένου μας Βαλάντη Καπίτσα..

Advertisement
Advertisement

Μπείτε στην ομάδα μας στο Discord και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις


Μπείτε στην ομάδα μας στο Telegram και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Advertisement
Advertisement

Εγγραφείτε στο Ενημερωτικό Δελτίο μας

Διατηρούμε τα δεδομένα σας ιδιωτικά και μοιράζεστε τα δεδομένα σας μόνο με τρίτα μέρη που καθιστούν δυνατή αυτή την υπηρεσία. Διαβάστε την Πολιτική Απορρήτου μας.

Δημοφιλή