«Μαύρη βροχή» πάνω από την Τεχεράνη: Σοβαροί κίνδυνοι από τον τοξικό καπνό μετά τα πλήγματα σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις

Ένα ακόμη ανησυχητικό φαινόμενο καταγράφεται τις τελευταίες ημέρες στο Ιράν μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις: η λεγόμενη «μαύρη βροχή», που προκαλείται από την επιστροφή στην επιφάνεια της τοξικής αιθάλης που υψώθηκε στην ατμόσφαιρα μετά τις εκρήξεις και τις πυρκαγιές.

Κάτοικοι της Τεχεράνης ανέφεραν καύσο στα μάτια και δυσκολία στην αναπνοή, καθώς σκοτεινή, λιπαρή βροχόπτωση έπεσε σε περιοχές κοντά στην πρωτεύουσα, μετά τα πλήγματα σε δεξαμενές καυσίμων και σε διυλιστήριο. Την ίδια στιγμή, πυκνά σύννεφα μαύρου καπνού συνέχισαν να καλύπτουν τον ουρανό της πόλης, ενώ οι φωτιές στις εγκαταστάσεις έκαιγαν για ώρες.

Όπως εξηγούν οι ειδικοί, το φαινόμενο δημιουργείται όταν σωματίδια αιθάλης, στάχτης και τοξικών χημικών ενώσεων αναμειγνύονται με σταγονίδια νερού στην ατμόσφαιρα και επιστρέφουν στη γη με τη βροχή. Παρόμοια φαινόμενα έχουν καταγραφεί στο παρελθόν μετά από μεγάλες πυρκαγιές σε διυλιστήρια ή πετρελαιοπηγές.

Ο καθηγητής Πολιτικής και Περιβαλλοντικής Μηχανικής στο Carnegie Mellon University, Πίτερ Άνταμς, επισημαίνει ότι η καύση υδρογονανθράκων χωρίς επαρκές οξυγόνο παράγει μεγάλες ποσότητες μαύρων σωματιδίων αιθάλης. Παράλληλα, απελευθερώνονται πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες (PAHs), ουσίες που έχουν συνδεθεί με αυξημένο καρκινικό κίνδυνο, καθώς και αέρια όπως διοξείδιο του θείου και οξείδια του αζώτου, τα οποία μπορούν να συμβάλουν ακόμη και στη δημιουργία όξινης βροχής.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι τα μικροσκοπικά αυτά σωματίδια μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στους πνεύμονες και να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος, αυξάνοντας τον κίνδυνο για αναπνευστικά και καρδιαγγειακά προβλήματα. Σε υψηλές συγκεντρώσεις, η έκθεση σε τέτοιους ρύπους μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε πρόωρους θανάτους, ενώ μακροπρόθεσμα ενδέχεται να αυξηθεί και ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου.

Την ανησυχία αυτή συμμερίζεται και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Από τη Γενεύη, ο εκπρόσωπος του οργανισμού Κρίστιαν Λίντμαϊερ προειδοποίησε ότι η «μαύρη» και όξινη βροχή αποτελεί πραγματικό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, ιδιαίτερα για το αναπνευστικό σύστημα. Όπως σημείωσε, οι ιρανικές αρχές έχουν ήδη συστήσει στους πολίτες να παραμένουν σε κλειστούς χώρους, ειδικά μετά τα πλήγματα σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου.

Ανησυχία εκφράζεται και για τις πιθανές επιπτώσεις στο νερό και στο έδαφος, καθώς υπάρχει φόβος ότι οι ρύποι, μαζί με βαρέα μέταλλα και άλλες επικίνδυνες ενώσεις, ενδέχεται να καταλήξουν σε δεξαμενές πόσιμου νερού ή σε υδάτινους αποδέκτες.

Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, οι ειδικοί εκτιμούν ότι εφόσον δεν υπάρξουν νέα πλήγματα ή μεγάλες πυρκαγιές, το μεγαλύτερο μέρος της αιθάλης και των χημικών ουσιών θα απομακρυνθεί από την ατμόσφαιρα μέσα σε τρεις έως επτά ημέρες. Ωστόσο, επισημαίνουν ότι αυτό δεν σημαίνει πως οι επιπτώσεις στην υγεία εξαφανίζονται άμεσα, ιδιαίτερα για όσους έχουν ήδη εκτεθεί στα τοξικά σωματίδια.

Σύμφωνα με τον επικεφαλής της Ιρανικής Ερυθράς Ημισελήνου, Πιρ Χοσεΐν Κουλιβάντ, μία από τις μεγάλες δεξαμενές καυσίμων της Τεχεράνης αποτέλεσε στόχο επίθεσης, ενώ εγκαταστάσεις στο νότιο και ανατολικό τμήμα της περιοχής υπέστησαν σοβαρές καταστροφές. Όπως ανέφερε, πολλά βυτιοφόρα καταστράφηκαν ολοσχερώς και η πυρκαγιά συνέχιζε να μαίνεται.