μια νόσος που μας αφορά όλους

Γράφει η
Δρ. Κλημεντίνη Ε. Καραγεωργίου
Νευρολόγος, Ψυχίατρος
Διευθύντρια Νευρολογικού Τμήματος
Ιατρικό Κέντρο Αθηνών

Κάθε χρόνο, τον Απρίλιο (11/04), η παγκόσμια κοινότητα τιμά την Παγκόσμια Ημέρα για τη Νόσο του Πάρκινσον. Η ημέρα αυτή αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης γύρω από μια νευρολογική πάθηση που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, αλλά και τις οικογένειές τους. Πάνω απ’ όλα, είναι μια ημέρα αφιερωμένη στην κατανόηση, την έγκαιρη αναγνώριση και την αλληλεγγύη.

Η πρώτη περιγραφή της νόσου

Η πρώτη σημαντική περιγραφή της νόσου έγινε από τον Άγγλο Νευρολόγο James Parkinson το 1817, ενώ δεύτερος σημαντικός σταθμός για τη νόσο αποτελεί η πρόοδος της νευροχημείας στον 20ο αιώνα, όπου έγινε η ανακάλυψη της Ντοπαμίνης από τον Έλληνα ιατρό Γεώργιο Κοτζιά το 1960. Πρόκειται για ουσία απαραίτητη για την κινητικότητα όπου η μείωσή της οδηγεί σε Νόσο Parkinson. Την ίδια χρονιά οι Ehringer & Hornykiewicz διαπίστωσαν την έλλειψη ντοπαμίνης στον εγκέφαλο θανόντων ασθενών με Νόσο Parkinson.

H συγκεκριμένη νευρολογική νόσος αποτελεί τη δεύτερη σε συχνότητα χρόνια προοδευτική νευροεκφυλιστική διαταραχή. Αφορά 4 εκατομμύρια ασθενών παγκοσμίως. Το 1-2% του πληθυσμού διεθνώς νοσεί σε ηλικία 65 ετών. Ένα 4% των ασθενών εμφανίζουν τη νόσο σε ηλικία μικρότερη των 50 ετών. Σύμφωνα με μελέτες, το 2030 αναμένεται να διπλασιαστεί ο αριθμός των ασθενών παγκοσμίως.

Ιδιαίτερη θέση στην ιστορία της νόσου κατέχει και το βιβλίο Awakenings του Oliver Sacks, που εκδόθηκε το 1973 και αργότερα μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο. Πρόκειται για την αφήγηση της διαμονής σε γηροκομείο ατόμων με μόνιμη αλαλία, υπνηλία, ακινησία. Ο γιατρός αποφασίζει να χορηγήσει δοκιμαστικά ντοπαμίνη και οι ασθενείς αφυπνίζονται, μιλούν και αυτοεξυπηρετούνται. Ωστόσο, η ιστορία αυτή ανέδειξε με μοναδικό τρόπο τη δύναμη της ιατρικής παρέμβασης, αλλά και τα όριά της.

Ποια είναι τα συμπτώματα της νόσου;

Η νόσος αρχίζει συχνά χρόνια πριν γίνει κλινικά αντιληπτή, με διαταραχή της όσφρησης. Συνήθως κλινικά συμπτώματα αποτελούν οι κινητικές διαταραχές, η τρεμούλα των άκρων σε ηρεμία, η βραδύτητα της κινητικότητας, της βάδισης (μικρά βήματα), δυσκαμψία των μυών, αστάθεια, ακαμψία, δυσκολία ορθοστάτησης, απώλεια ρυθμού και της έντασης της ομιλίας και των κινήσεων. Ωστόσο, η νόσος δεν περιορίζεται μόνο στις κινητικές διαταραχές. Πολλοί άνθρωποι βιώνουν και μη κινητικά συμπτώματα, όπως διαταραχές ύπνου, άγχος, κατάθλιψη, κόπωση, δυσκοιλιότητα ή μείωση της όσφρησης. Συχνά, τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται χρόνια πριν τεθεί η διάγνωση.

Ποιες είναι σήμερα οι θεραπευτικές επιλογές;

Παρά το γεγονός ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχει θεραπεία που να αναστρέφει τη νόσο, υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές που συμβάλλουν σημαντικά στη διαχείριση των συμπτωμάτων, την αύξηση ή την υποκατάσταση της ντοπαμίνης και στη βελτίωση της καθημερινής λειτουργικότητας. Σε ορισμένες περιπτώσεις εφαρμόζονται πιο εξειδικευμένες παρεμβάσεις όπως εγκεφαλική διέγερση. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι και ο ρόλος της άσκησης και της αποκατάστασης. Η φυσικοθεραπεία, η λογοθεραπεία και η εργοθεραπεία βοηθούν στη διατήρηση της ανεξαρτησίας και της ποιότητας ζωής. Η συστηματική σωματική δραστηριότητα έχει αποδειχθεί ότι ενισχύει, τόσο τη σωματική, όσο και την ψυχική υγεία, προσφέροντας ουσιαστική υποστήριξη στην καθημερινότητα των ανθρώπων με Πάρκινσον.

Η Παγκόσμια Ημέρα Πάρκινσον μάς καλεί να δούμε πέρα από τα συμπτώματα. Μας υπενθυμίζει ότι πίσω από κάθε διάγνωση υπάρχει ένας άνθρωπος με ανάγκες, δυνατότητες και δικαίωμα σε μια ζωή με αξιοπρέπεια. Παράλληλα, αναδεικνύει την ανάγκη για συνεχή έρευνα, καλύτερη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και ενίσχυση των δομών υποστήριξης.

Διαβάστε περισσότερα άρθρα για θέματα που αφορούν την υγεία σας, εδώ