Νίκος Αλιάγας: “Η ελληνικότητα είναι κατάσταση πνεύματος” – Όσα λέει για Καβάφη, Ελύτη και Αρβελέρ στη “Le Point”

Λίγο πριν από την πρεμιέρα της 15ης σεζόν του «The Voice» στο TF1 και ενώ προετοιμάζει τη μεγάλη φωτογραφική του έκθεση στο Musée de l’Homme, ο Νίκος Αλιάγας παραχώρησε μια εκ βαθέων συνέντευξη στη γαλλική «Le Point». Μακριά από τα τηλεοπτικά φώτα, μίλησε για τη λογοτεχνία, την ποίηση, τον κινηματογράφο, τις ρίζες του και το τι σημαίνει, τελικά, να είσαι Έλληνας.

Διαβάστε: Η Νάνα Μούσχουρη τιμήθηκε στη Γαλλία: Δάκρυα συγκίνησης κατά την απονομή από τον Νίκο Αλιάγα (Βίντεο)

Τι σημαίνει να είσαι Έλληνας σύμφωνα με τον Νίκο Αλιάγα

Το ερώτημα τον συνοδεύει από παιδί. Γεννημένος και μεγαλωμένος στη Γαλλία, κουβαλά μια ταυτότητα διπλή, αλλά βαθιά συνδεδεμένη με την Ελλάδα. «Ο όρος μπορεί να σας φανεί παράξενος, αλλά για μένα είναι περισσότερο μια ιδεολογία παρά μια εθνικότητα. Σε κάθε περίπτωση, δεν πρόκειται για την ιδέα ότι ανήκουμε σε ένα σύνορο. Το ξεπερνά αυτό το πλαίσιο είναι πρωτίστως ένας πολιτισμός. Η “ελληνικότητα” είναι, σε μεγάλο βαθμό, μια κατάσταση του πνεύματος, μια γνώση και μια πρόσβαση στον πολιτισμό… Μια σχέση με τη γλώσσα». Σε άλλο σημείο προσθέτει: «Μπορεί να σας φανεί παράξενο, αλλά για μένα το να είσαι Έλληνας είναι περισσότερο μια υπακοή, μια πίστη, παρά μια εθνικότητα. Δεν είναι τα σύνορα. Είναι πολιτισμός. Είναι σχέση με τη γλώσσα. Είναι κατάσταση πνεύματος».

Καβάφης και Αρβελέρ ως πυξίδα σκέψης

Αφορμή για τη συζήτηση στάθηκε η πρόσφατη έκδοση έργου του Κωνσταντίνος Καβάφης από τις Éditions Les Belles Lettres, στην οποία συμμετέχει με φωτογραφικό portfolio. «Είναι ένα μνημείο της ελληνικής λογοτεχνίας», λέει για τον Αλεξανδρινό ποιητή. «Το βιβλίο καταγράφει το πρώτο του ταξίδι στην Ελλάδα, στα 38 του. Και θέτει το ερώτημα: ποιος είναι ο δεσμός με την πατρίδα των προγόνων σου;». Την ίδια ιδέα, όπως εξηγεί, συμμεριζόταν με τη σπουδαία ακαδημαϊκό Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, την οποία γνώρισε στα χρόνια της Σορβόννης. «Έλεγε το ίδιο πράγμα με τον Καβάφη: ο κοινός χώρος αυτού που ονομάζουμε πατρίδα μας είναι ένας τόπος όπου μοιραζόμαστε συναισθήματα, χαρές και λύπες. Και αυτό επιτυγχάνεται μέσω των ανθρώπων, όχι μέσω της γης».

Από τον Δον Ζουάν στον Μπωντλαίρ

Στα φοιτητικά του χρόνια στη Σορβόννη, τον κέρδισε η συγκριτική λογοτεχνία και η φιγούρα του Δον Ζουάν. Από τον Tirso de Molina έως τον Alexander Pushkin και τον Lord Byron, αναζητούσε τα νήματα της ίδιας μυθικής μορφής. Ξεχωρίζει ωστόσο τον Charles Baudelaire και το ποίημα «Don Juan aux enfers». «Το τέλος είναι συγκλονιστικό. Ο Δον Ζουάν κοιτάζει την άβυσσο, δεν μετανιώνει, δεν ζητά τίποτα. Ήταν απλώς θεατής των ψευδαισθήσεών του. Η αποπλάνηση είναι το τελευταίο του πρόβλημα. Στην πραγματικότητα, είναι εμμονικός με τη σχέση με τον πατέρα και με τον θάνατο».

Η απόρριψη που έγινε μάθημα

Ως νεαρός φοιτητής που εργαζόταν νυχτερινές βάρδιες στη Radio France, κατάφερε να αποσπάσει δήλωση από τον πρόεδρο της Κύπρου εν μέσω κρίσης. «Μπήκα στο στούντιο, πήρα τηλέφωνο την προεδρία και συστήθηκα ως δημοσιογράφος. Δεν υπήρχε ίντερνετ τότε. Το τόλμησα». Η κασέτα όμως δεν μεταδόθηκε ποτέ. «Ο αρχισυντάκτης με ρώτησε: “Ποιος σου ζήτησε να το κάνεις;” Ένιωσα ταπεινωμένος. Αλλά δεν μου έκοψε τα φτερά».

Ο πατέρας, ο Ντελόν και μια μνήμη ζωής

Η πιο συγκινητική ανάμνηση αφορά τον πατέρα του, ράφτη στο επάγγελμα, που είχε δουλέψει σε κοστούμι του Alain Delon για την ταινία «Borsalino». «Στο σχολείο έλεγα πως ο πατέρας μου έφτιαξε το κοστούμι του Ντελόν και δεν με πίστευαν. Ήταν όμως αλήθεια». Χρόνια αργότερα, όταν ο ηθοποιός θυμήθηκε τον ράφτη του, η συγκίνηση ήταν αμοιβαία. «Ο Ντελόν είχε δάκρυα στα μάτια. Και ο πατέρας μου επίσης».

«Αν ο Οδυσσέας τα κατάφερε, μπορείς κι εσύ»

Αγαπά τον Khalil Gibran και το έργο «Ο Προφήτης», διαβάζει Σεφέρη και Ελύτη σε δύσκολες στιγμές και προτείνει σε όσους νιώθουν «πεσμένοι»: «Για όσους είναι λίγο καταθλιπτικοί, προτείνω την “Ιλιάδα” ή την “Οδύσσεια”. Αν ο Οδυσσέας επέζησε από όλα αυτά, τότε κι εσύ μπορείς να ξεπεράσεις τις δυσκολίες σου».

Το όνειρο για το Μεσολόγγι

Ένα από τα μεγάλα του όνειρα είναι ένα ντοκιμαντέρ για το Μεσολόγγι, τόπο καταγωγής της οικογένειάς του, με αφετηρία τον πίνακα «Η Ελλάδα μέσα από τα συντρίμμια του Μεσολογγίου» του Ευγένιου Ντελακρουά. «Ίσως στα 57 να είναι η στιγμή να περάσω στην επόμενη φάση», λέει. Γιατί μπορεί να είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα της γαλλικής τηλεόρασης, όμως η σκέψη του παραμένει βαθιά ποιητική και, όπως ο ίδιος ορίζει, «κατάσταση πνεύματος».