Χωρίς «φρένο» τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς την εφορία – Αβεβαιότητα για την αποτελεσματικότητα της ρύθμισης των 72 δόσεων

Κακό οιωνό για την αποτελεσματικότητα της επικείμενης νέας έκτακτης ρύθμισης των 72 δόσεων για ληξιπρόθεσμα χρέη προς την εφορία, αποτελεί η σταθερή αύξηση του όγκου των συνολικών χρεών τα οποία έφθασαν τα 114,5 δισ. ευρώ, στο τέλος του πρώτου διμήνου 2026.

Η εξέλιξη των συγκεκριμένων χρεών, αποκαλύπτει ότι το πρόβλημα δεν είναι ο αριθμός των ενεργών ρυθμίσεων μεταξύ των οποίων θα μπορούσαν να διαλέξουν την πιο συμφέρουσα οι φορολογούμενοι για να αποπληρώσουν τα ληξιπρόθεσμα χρέη τους, αλλά οι οικονομικές συνθήκες που βιώνουν τα νοικοκυριά και την αδυναμία να ανταποκριθούν εμπρόθεσμα στις υποχρεώσεις τους.

Για όσους έχουν την οικονομική δυνατότητα να εξυπηρετήσουν με δόσεις τα χρέη τους, η πάγια ρύθμιση των 12 έως 48 δόσεων θεωρείται αποτελεσματική. Για όσους πραγματικά δεν έχουν να …πληρώσουν, όποια νέα ρύθμιση και αν έρθει δεν κάνει τη διαφορά αν μάλιστα δεν συνοδεύεται από ευνοϊκότερους όρους.

Ο προβληματισμός των επιτελών του ΥΠΕΘΟ, έγκειται στο εάν η νέα ρύθμιση θα έχει την …τύχη ανάλογων, έκτακτων ρυθμίσεων, που έγιναν στο παρελθόν και δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα. Η παράλληλη αύξηση των ανεπίδεκτων είσπραξης χρεών (έφθασαν τα 35,1 δισ. ευρώ), τα «φέσια» από τους μεγάλους οφειλέτες (βασικά επιχειρήσεις) τα οποία αφορούν τουλάχιστον το 90% των συνολικών χρεών, οι αυστηρές ρήτρες αλλά και η διαφύλαξη της κουλτούρας πληρωμών που επισείουν σε κάθε ευκαιρία οι ευρωπαίοι δανειστές της χώρας, δεν αφήνουν μεγάλα περιθώρια αισιοδοξίας ως προς την αποτελεσματικότητα του έκτακτου μέτρου.

Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), το πρώτο δίμηνο του 2026, τα «φρέσκα» ληξιπρόθεσμα χρέη ανήλθαν σε 2,136 δισ. ευρώ καταγράφοντας αύξηση 8,98% σε σχέση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα. Μόνο τον Ιανουάριο δημιουργήθηκαν νέες οφειλές ύψους 931 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 27,36%, ενώ τον Φεβρουάριο προστέθηκαν ακόμη 1,19 δισ. ευρώ στο «βουνό» των χρεών, επιβεβαιώνοντας τη συνεχιζόμενη πίεση που δέχονται νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Το συνολικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο διαμορφώθηκε στα 114,5 δισ. ευρώ τον Φεβρουάριο, από 113,8 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025, με το «πραγματικό» εισπράξιμο χρέος να ξεπερνά τα 79,4 δισ. ευρώ. Την ίδια στιγμή, ο αριθμός των οφειλετών ανήλθε σε 3.681.752, παρουσιάζοντας οριακή αποκλιμάκωση σε σχέση με προηγούμενους μήνες.

Παλαιές οφειλές

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η νέα ρύθμιση των 72 δόσεων καλείται να συγκρατήσει το κύμα των παλαιών οφειλών, δηλαδή αυτών που κατέστησαν ληξιπρόθεσμα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, αλλά συνοδεύεται από αυστηρές «ρήτρες» για τους οφειλέτες, καθώς η ένταξη στο σχήμα προϋποθέτει την πλήρη τακτοποίηση όλων των νεότερων χρεών. Με άλλα λόγια, όσοι έχουν δημιουργήσει νέες οφειλές από την 1η Ιανουαρίου 2024 και εντεύθεν, θα πρέπει είτε να τις εξοφλήσουν είτε να τις εντάξουν στην πάγια ρύθμιση των 24 έως 48 δόσεων, προκειμένου να μπορέσουν να συμμετάσχουν.

Επιπλέον, η ρύθμιση δεν προβλέπει «κούρεμα» οφειλής, ενώ οι δόσεις επιβαρύνονται με επιτόκιο που φθάνει το 5,84%, στοιχείο που λειτουργεί ανασταλτικά για μέρος των οφειλετών.

Προφανώς, το βασικό στοίχημα παραμένει το ποσοστό συμμετοχής χωρίς να υπονομευθεί η βιωσιμότητα των ρυθμίσεων, καθώς σύμφωνα με το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή από τα 80 δισ. ευρώ που θεωρητικά μπορούν να εισπραχθούν μόλις το 6,65%, δηλαδή 5,26 δισ. ευρώ βρίσκεται σε ρύθμιση. 

Το υψηλότερο ποσοστό των συνολικών ρυθμισμένων οφειλών 18,01% εντοπίζεται στο εύρος 10.000 με 100.000 ευρώ, ενώ εντός αυτού του εύρους το ποσοστό των ρυθμισμένων οφειλών αγγίζει το 19,23% για ποσά από 20.001 έως 50.000 ευρώ. Το υψηλότερο ποσοστό ρυθμισμένων οφειλών φυσικών προσώπων εντοπίζεται μεταξύ 500 και 10.000 ευρώ (16,73%) και αγγίζει το 19,22% για ποσά από 2.000 έως 3.000 ευρώ.

Αντίθετα, τα νομικά πρόσωπα ρυθμίζουν σε υψηλότερο ποσοστό (26,03%) οφειλές που ανήκουν στο εύρος από 10.000 έως 100.000 ευρώ, ενώ το ποσοστό αυτό φτάνει στο 27,72% στην κατηγορία 20.001 με 50.000 ευρώ. Χαμηλά ποσοστά ρύθμισης οφειλών διαπιστώνονται τόσο σε χαμηλά ποσά οφειλής (ιδιαίτερα κάτω των 500 ευρώ) όσο και σε υψηλά ποσά οφειλής (άνω των 50.000 ευρώ για φυσικά πρόσωπα και άνω των 300.000 ευρώ για νομικά πρόσωπα).