Η Kομισιόν ετοιμάζει πακέτα προστασίας από την ενεργειακή κρίση

Με απόλυτη σαφήνεια και χωρίς περιθώρια παρερμηνείας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκλεισε σήμερα οριστικά την πόρτα σε κάθε ιδέα επιστροφής στις ρωσικές ενεργειακές πηγές, ακόμα και εν μέσω της νέας έκρηξης τιμών που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.

«Η επιστροφή σε ρωσικά ορυκτά καύσιμα θα ήταν στρατηγικό λάθος», δήλωσε κατηγορηματικά η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, από το βήμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, ενώ η εκπρόσωπός της, Άννα-Κάισα Ίτκονεν, είχε προετοιμάσει το έδαφος λίγες ημέρες νωρίτερα στην καθημερινή ενημέρωση Τύπου στις Βρυξέλλες.

Η φον ντερ Λάιεν ήταν ξεκάθαρη: «η Ένωση δεν θα γίνει ξανά ευάλωτη και εξαρτημένη». Αντίθετα, η Κομισιόν ετοιμάζει άμεσα μέτρα ανακούφισης – μεταξύ των οποίων επιδοτήσεις ή πλαφόν στην τιμή του φυσικού αερίου, καλύτερη αξιοποίηση Συμβάσεων Αγοράς Ενέργειας (PPAs), Συμβάσεων Διαφοράς (CfD) και χαλάρωση κανόνων κρατικών ενισχύσεων. «Αυτή είναι η τιμή της εξάρτησης από ορυκτά καύσιμα», τόνισε, υπολογίζοντας ότι μόνο τις τελευταίες 10 ημέρες ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή κόστισε στους Ευρωπαίους φορολογούμενους επιπλέον 3 δισ. ευρώ σε εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, με τις τιμές του αερίου να έχουν εκτοξευτεί κατά 50% και του πετρελαίου κατά 27%.

Καμία υποχώρηση δηλώνει η Κομισιόν

Η Ίτκονεν, μιλώντας νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, είχε ήδη στείλει το μήνυμα: «Δεν αντιμετωπίζουμε κρίση εφοδιασμού, αλλά υψηλές τιμές. Τα αποθέματά μας είναι πλήρη και οι προμήθειές μας είναι πλέον πλήρως διαφοροποιημένες».

Σήμερα η φον ντερ Λάιεν πήγε ένα βήμα παραπέρα, απορρίπτοντας ρητά κάθε φωνή (ακόμα και από ορισμένα κράτη-μέλη) που ψιθυρίζει για «πραγματισμό» και επιστροφή στη Μόσχα. «Θα γινόμασταν πιο αδύναμοι, πιο εξαρτημένοι και πιο ευάλωτοι», είπε χαρακτηριστικά, καλώντας όλα τα κράτη-μέλη να μείνουν πιστά στη μακροπρόθεσμη στρατηγική της ΕΕ για ανανεώσιμες πηγές και πυρηνική ενέργεια.

Η στάση αυτή δεν είναι στιγμιαία αντίδραση, αλλά αποτέλεσμα τετραετούς στρατηγικής απεξάρτησης που ξεκίνησε με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Τότε η ΕΕ εισήγαγε το σχέδιο REPowerEU, με στόχο να κόψει κάθε εξάρτηση από ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: από 45% εισαγωγές ρωσικού αερίου το 2021, πέσαμε στο 12% το 2025 και πλέον κατευθυνόμαστε προς το μηδέν.

Το Δεκέμβριο του 2025 η ΕΕ ενέκρινε μόνιμη και νομικά δεσμευτική απαγόρευση με πλήρη παύση εισαγωγών ρωσικού LNG μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2026, πλήρες κλείσιμο του ρωσικού αγωγού μέχρι 30 Σεπτεμβρίου 2027 και παράλληλη σταδιακή απαγόρευση ρωσικού πετρελαίου μέχρι τέλος του 2027.

Η φον ντερ Λάιεν είχε τότε χαρακτηρίσει την απόφαση ως «απογύμνωση του πολεμικού ταμείου του Πούτιν». Ακόμα και αν υπάρξει ειρήνη στην Ουκρανία, η Κομισιόν επαναλαμβάνει ότι η Ρωσία «δεν είναι αξιόπιστος εμπορικός εταίρος», καθώς όπλισε την ενέργεια κατά της Ευρώπης, εκβίασε χώρες-μέλη και δεν πρόκειται να γίνει ξανά «κλειδί» για την ευρωπαϊκή οικονομία.

Σήμερα, με τις τιμές να ανεβαίνουν λόγω της κρίσης στο Ιράν, η ΕΕ δεν στρέφεται προς τα πίσω. Αντίθετα, επιταχύνει την πράσινη μετάβαση, ενισχύει τις ανανεώσιμες και ετοιμάζει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 19-20 Μαρτίου συγκεκριμένες προτάσεις για πλαφόν και επιδοτήσεις που θα φτάσουν άμεσα στους πολίτες και τις βιομηχανίες.