Κάλλας για το ρωσικό ντίζελ: Πίεση στη Μόσχα, όχι παραχωρήσεις

Με τη μεγαλύτερη διεύρυνση του καταλόγου κυρώσεων από την έναρξη του πολέμου και με έμμεσο αλλά σαφές μήνυμα προς την Ουάσιγκτον απάντησε η Ευρωπαϊκή Ένωση στη χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων στο ρωσικό ντίζελ.

Ανταπόκριση από Βρυξέλλες: Γιώργος Συριόπουλος

Μετά τη λήξη του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων στο Λουξεμβούργο, η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική και την Πολιτική Ασφάλειας Κάγια Κάλλας ανακοίνωσε ότι οι υπουργοί ενέκριναν σχεδόν 1.600 νέες καταχωρίσεις σε βάρος του ρωσικού στρατιωτικοβιομηχανικού συμπλέγματος. «Η πίεση στη Μόσχα, και όχι οι παραχωρήσεις, είναι ο ταχύτερος δρόμος για να τελειώσει ο πόλεμος», δήλωσε.

Η συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε τρεις ημέρες αφότου ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε, μετά από επικοινωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ότι το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών εκδίδει προσωρινή γενική άδεια για τη διάθεση ρωσικού ντίζελ στην παγκόσμια αγορά. Σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε στο Axios, η απόφαση ελήφθη αφού το Κίεβο αρνήθηκε να σταματήσει μονομερώς τα πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια, με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να δηλώνει πρόθυμος να το πράξει μόνο εφόσον η Ρωσία σταματήσει τις επιθέσεις στους ουκρανικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής. Ο Ζελένσκι χαρακτήρισε τη χαλάρωση των κυρώσεων «προφανή αδυναμία».

Για την ενεργειακή εκεχειρία που ανακοίνωσε την Κυριακή ο Ντόναλντ Τραμπ, η Κάγια Κάλλας ανέφερε ότι υπήρξε στήριξη μεταξύ των υπουργών για ανακωχή στα πλήγματα κατά των ενεργειακών υποδομών Ουκρανίας και Ρωσίας, υπό την προϋπόθεση ότι θα την τηρήσει η Μόσχα. «Όμως μια εκεχειρία δεν μπορεί να λειτουργήσει αν την τηρεί μόνο η μία πλευρά», προειδοποίησε. Όπως τόνισε, υπάρχει σαφής αντίληψη ότι δεν είναι η ώρα να χαλαρώσει η πίεση, καθώς μόνο την τελευταία εβδομάδα τα ρωσικά πλήγματα σκότωσαν περισσότερους από 150 Ουκρανούς αμάχους και έπληξαν γέφυρες του Κιέβου, πλοία μεταφοράς σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα και σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής.

Ήδη κατά την άφιξή της στο Συμβούλιο, η Ύπατη Εκπρόσωπος είχε θέσει ζήτημα εύρους της ρύθμισης. Σύμφωνα με αξιωματούχο του Λευκού Οίκου που μίλησε στο Axios, η εκεχειρία όπως την αντιλαμβάνεται ο Αμερικανός πρόεδρος αφορά αποκλειστικά τα διυλιστήρια πετρελαίου. Η Κάλλας υπογράμμισε ότι είναι σημαντικό να μην περιορίζεται σε αυτά, «όπου η Ουκρανία έχει ένα και η Ρωσία πολλά», σημειώνοντας ότι κάτι τέτοιο «είναι σαφώς προς όφελος των Ρώσων».

Πρόσθεσε ότι η ΕΕ χαιρετίζει την ενεργειακή εκεχειρία εφόσον τηρηθεί, αλλά δεν έχει δει ακόμη τη Ρωσία να τη σέβεται, και ότι προσωπικά θα επιθυμούσε η εκεχειρία να περιλαμβάνει και το να μη σκοτώνονται άνθρωποι, όχι μόνο την ενέργεια. Ερωτηθείσα για τη συμφωνία Τραμπ και Πούτιν για το ντίζελ, απάντησε ότι η ΕΕ εγκρίνει τις 1.600 καταχωρίσεις ακριβώς επειδή διαπιστώνει ότι μόνο η πίεση στη Ρωσία μπορεί να λειτουργήσει.

Το μήνυμα προς την Ουάσιγκτον έγινε πιο ευθύ στη συνέντευξη Τύπου. Απαντώντας σε δημοσιογράφο της εσθονικής δημόσιας ραδιοτηλεόρασης ERR, ο οποίος παρατήρησε ότι η αμερικανική κυβέρνηση κινείται προς τη μείωση της πίεσης στη Μόσχα, η κ. Κάλλας απέρριψε την εκτίμηση ότι γίνεται ολοένα δυσκολότερη η συμφωνία των Ευρωπαίων για νέες κυρώσεις, επικαλούμενη την ενότητα που επέδειξαν σήμερα τα κράτη μέλη. Παραδέχθηκε ωστόσο ότι «θα ήταν πολύ ισχυρότερο αν δρούσαμε μαζί με τις ΗΠΑ».

Όπως εξήγησε, το μήνυμα των Ευρωπαίων προς τις ΗΠΑ είναι ότι με τη Ρωσία λειτουργεί μόνο η πίεση, και ότι η Μόσχα απαντά σε τέτοιου είδους συμφωνίες και στη χαλάρωση της πίεσης με περισσότερες επιθέσεις και κλιμάκωση. Εξέφρασε επίσης την ελπίδα να τεθεί σε εφαρμογή ο νόμος για τις κυρώσεις κατά Ρωσίας και Ιράν, που φέρει το όνομα του εκλιπόντος γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ (Ρεπουμπλικανοί, ΗΠΑ), ο οποίος υπεγράφη από τον πρόεδρο Τραμπ στις 18 Σεπτεμβρίου και επιτρέπει την επιβολή δασμών έως 100% στους μεγάλους αγοραστές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Σύμφωνα με την Κάγια Κάλλας, οι νέες καταχωρίσεις αποτελούν τη μεγαλύτερη μεμονωμένη διεύρυνση του καταλόγου κυρώσεων από την έναρξη του πολέμου, με περισσότερες από τις μισές να αφορούν την αλυσίδα παραγωγής βαλλιστικών πυραύλων. Οι υπουργοί ενέκριναν επίσης 77 καταχωρίσεις σε βάρος όσων συμμετείχαν στην «εικονική ψηφοφορία» στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη και επτά για τη συνεργασία με τη Βόρεια Κορέα. 

Σε ερώτηση για το αν πρόκειται για νέο πακέτο, διευκρίνισε ότι οι καταχωρίσεις συμπληρώνουν τα υφιστάμενα μέτρα και δεν υποκαθιστούν τις εργασίες για το 22ο πακέτο κυρώσεων, οι οποίες συνεχίζονται.

Απορίες προκάλεσε και ο αριθμός που είχε αναφέρει το πρωί η κ. Κάλλας, σύμφωνα με τον οποίο οι κυρώσεις έχουν στερήσει από τη Ρωσία περίπου € 1 τρισ. Η Ύπατη Εκπρόσωπος απάντησε ότι ο αριθμός προέρχεται από εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών, παραδέχθηκε ότι δεν γνωρίζει ακριβώς πώς υπολογίζεται και δεσμεύθηκε να μοιραστεί τα στοιχεία με τα κράτη μέλη ώστε να επιβεβαιωθεί η ορθότητά τους.

Τα υπόλοιπα θέματα του Συμβουλίου

Χρηματοδότηση της Ουκρανίας. Οι υπουργοί εξέτασαν το χρηματοδοτικό κενό της Ουκρανίας για το 2027 και πολλοί έθεσαν το ζήτημα των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Προτεραιότητα παραμένει η αεράμυνα, με νέα χρηματοδότηση για μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους μέσα στην εβδομάδα.

Ενταξιακή πορεία της Ουκρανίας. Η Ύπατη Εκπρόσωπος χαιρέτισε την ψήφιση από το Κίεβο των νόμων που απαιτούνται για το άνοιγμα δύο ομάδων διαπραγματευτικών κεφαλαίων την Τρίτη, σημειώνοντας ότι τα κράτη μέλη αναμένουν ομαλή διαδικασία. Σε ερώτηση για τη «θεωρία της νίκης», απάντησε ότι εναπόκειται στους Ουκρανούς να ορίσουν τι σημαίνει νίκη, ενώ για την ΕΕ κρίσιμο είναι να μην κερδίσει η Ρωσία τον πόλεμο και να επιβιώσει η Ουκρανία.

Υβριδικές απειλές. Οι υπουργοί τάχθηκαν υπέρ συνολικής προσέγγισης αντί για αντιδράσεις σε μεμονωμένα περιστατικά, με προτεραιότητες τις νέες κυρώσεις, την καλύτερη επιβολή τους, αυστηρότερα μέτρα κατά του σκιώδους στόλου, την απόδοση ευθυνών και την ανταλλαγή πληροφοριών. Στο τραπέζι βρίσκονται περιορισμοί στις μετακινήσεις Ρώσων διπλωματών, λιγότερες τουριστικές θεωρήσεις και ταχεία εφαρμογή της απαγόρευσης εισόδου σε πρώην Ρώσους μαχητές, για την οποία η Κάλλας είπε ότι υπάρχει πολιτική συμφωνία και απομένουν τεχνικά ζητήματα. 

Χειραγώγηση πληροφοριών. Προτείνονται 100 νέες καταχωρίσεις σε βάρος της ρωσικής υποδομής χειραγώγησης πληροφοριών.

Γεωργία. Η Κάγια Κάλλας μίλησε για επιδείνωση της δημοκρατικής οπισθοδρόμησης, με απαγορεύσεις κομμάτων της αντιπολίτευσης και νόμο για τους «ξένους πράκτορες» που, όπως είπε, πνίγει την κοινωνία των πολιτών. Αναγνώρισε ότι η σημερινή προσέγγιση της ΕΕ δεν ασκεί επαρκή πίεση στο κυβερνών Γεωργιανό Όνειρο, και το θέμα θα επανέλθει τον Ιανουάριο.

Διεύρυνση και άμυνα. Οι υπουργοί συμφώνησαν να εμβαθύνουν τη συνεργασία ασφάλειας και άμυνας με τις υποψήφιες χώρες, ανάλογα με την πρόοδο και την ευθυγράμμισή τους, μέσω ένταξης σε ευρωπαϊκά αμυντικά πλαίσια και κοινής αμυντικής παραγωγής.

Αθλητισμός και πολιτισμός. Η Ύπατη Εκπρόσωπος και η Επιτροπή θα καταθέσουν προτάσεις ώστε να διατηρηθεί η απομόνωση της Ρωσίας στον διεθνή αθλητισμό και να μην επιστρέψουν Ρώσοι και Λευκορώσοι αθλητές σε διεθνείς διοργανώσεις, παράλληλα με πιθανές κυρώσεις σε όσους καταστρέφουν την ουκρανική πολιτιστική κληρονομιά.

Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Η κ. Κάλλας συνομίλησε με την πρόεδρο του ΔΠΔ Τομόκο Ακάνε (Ιαπωνία) μετά την ανακοίνωση των αμερικανικών κυρώσεων και εκτίμησε ότι το εξάμηνο έως την έναρξη ισχύος τους αφήνει περιθώριο διαλόγου. Όπως είπε, η ΕΕ διαθέτει επιλογές ώστε το Δικαστήριο να συνεχίσει το έργο του και τα κράτη μέλη είναι αποφασισμένα να το προστατεύσουν.

Ερυθρά Θάλασσα. Η Ύπατη Εκπρόσωπος χαρακτήρισε τις επιθέσεις των Χούθι στο αεροδρόμιο του Ριάντ «φρικτές τρομοκρατικές ενέργειες» και ανέφερε ότι μίλησε με τον υπουργό Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπα Φαϊζάλ. Ανέφερε, επίσης, ότι η ναυτική επιχείρηση Ασπίδες χρειάζεται τουλάχιστον δέκα πλοία και ότι ο αριθμός αυτός δεν έχει επιτευχθεί, ενώ ορισμένα κράτη μέλη ολοκληρώνουν τις εσωτερικές τους διαδικασίες. Η επιχείρηση έχει επιχειρησιακό στρατηγείο στη Λάρισα και επικεφαλής τον Έλληνα υποναύαρχο Βασίλειο Γρυπάρη.

Ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Περισσότερες από 60 χώρες δεσμεύθηκαν να αντιταχθούν σε διόδια και τέλη στις διεθνείς θαλάσσιες οδούς, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «No Tolls, No Fees» που είχε εγκαινιάσει η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ πριν από το καλοκαίρι.

Παλαιστίνη. Οι υπουργοί εξέφρασαν λύπη για την αναβολή των παλαιστινιακών εκλογών, οι οποίες κατά την Κάλλας πρέπει να διεξαχθούν το συντομότερο, με την ΕΕ έτοιμη να αποστείλει αποστολή εκλογικών παρατηρητών. Όπως σημείωσε, μετά από είκοσι χρόνια χωρίς βουλευτικές εκλογές οι παλαιστινιακοί θεσμοί χρειάζονται ανανεωμένη νομιμοποίηση.

Λίβανος και Ιράκ. Εγκρίθηκε νέα αποστολή υποστήριξης της ΕΕ στον Λίβανο, με πολιτικό και στρατιωτικό σκέλος, για την ενίσχυση του εδαφικού ελέγχου, της ασφάλειας των συνόρων και της εσωτερικής ασφάλειας, η οποία αναμένεται να λειτουργήσει μέσα στους επόμενους μήνες. Παρατάθηκε επίσης κατά δύο χρόνια η εντολή της συμβουλευτικής αποστολής της ΕΕ στο Ιράκ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος.