Όταν ο ύπνος γίνεται ζήτημα υγείας

Γράφει η Αργυρώ Κυπραίου, Ωτορινολαρυγγολόγος, Διευθύντρια Τμήματος Λειτουργικής & Επανορθωτικής Χειρουργικής Ρινός, ΥΓΕΙΑ.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν το ροχαλητό μια απλή ενόχληση που επηρεάζει κυρίως τον σύντροφο ή τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Ωστόσο, πίσω από το επίμονο και έντονο ροχαλητό μπορεί να κρύβεται μια σοβαρή διαταραχή του ύπνου, το Σύνδρομο Αποφρακτικής Υπνικής Άπνοιας.

Το ροχαλητό είναι ιδιαίτερα συχνό στις μεγαλύτερες ηλικίες. Υπολογίζεται ότι η πλειονότητα των ατόμων άνω των 65 ετών ροχαλίζει περιστασιακά, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό παρουσιάζει καθημερινό και έντονο ροχαλητό. Αν και δεν πάσχουν όλοι όσοι ροχαλίζουν από υπνική άπνοια, το επίμονο ροχαλητό αποτελεί συχνά ένα προειδοποιητικό σημάδι που δεν πρέπει να αγνοείται.

Η υπνική άπνοια εμφανίζεται όταν οι ανώτεροι αεραγωγοί κλείνουν προσωρινά κατά τη διάρκεια του ύπνου, με αποτέλεσμα να διακόπτεται η αναπνοή για λίγα δευτερόλεπτα. Οι διακοπές αυτές μπορεί να επαναλαμβάνονται δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες φορές μέσα στη νύχτα, χωρίς ο ασθενής να το αντιλαμβάνεται.

Το αποτέλεσμα είναι ότι ο οργανισμός δεν ξεκουράζεται πραγματικά. Πολλοί ασθενείς ξυπνούν το πρωί κουρασμένοι, με πονοκέφαλο, ξηροστομία ή αίσθημα εξάντλησης. Κατά τη διάρκεια της ημέρας εμφανίζουν υπνηλία, δυσκολία συγκέντρωσης, μειωμένη απόδοση στην εργασία και αυξημένη ευερεθιστότητα.

Η σύνδεση με την καρδιά και την πίεση

Τα τελευταία χρόνια οι επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι η υπνική άπνοια δεν επηρεάζει μόνο την ποιότητα του ύπνου αλλά και τη συνολική υγεία του οργανισμού.

Κάθε φορά που διακόπτεται η αναπνοή, μειώνεται η ποσότητα οξυγόνου που φτάνει στους ιστούς. Αυτό αναγκάζει το σώμα να βρίσκεται σε μια συνεχή κατάσταση «συναγερμού», επιβαρύνοντας την καρδιά και τα αγγεία.

Για τον λόγο αυτό, οι ασθενείς με αδιάγνωστη ή αρρύθμιστη υπνική άπνοια εμφανίζουν συχνότερα αρτηριακή υπέρταση, καρδιακές αρρυθμίες και άλλα καρδιαγγειακά προβλήματα. Σε αρκετές περιπτώσεις, η δυσκολία ελέγχου της αρτηριακής πίεσης μπορεί να οφείλεται ακριβώς στην ύπαρξη υπνικής άπνοιας.

Πότε πρέπει να απευθυνθούμε σε ειδικό;

Η αξιολόγηση είναι απαραίτητη όταν το ροχαλητό είναι έντονο και καθημερινό, όταν υπάρχουν παρατηρούμενες παύσεις της αναπνοής κατά τον ύπνο ή όταν ο ασθενής νιώθει υπερβολική κόπωση κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Η διάγνωση γίνεται με εξειδικευμένη μελέτη ύπνου, η οποία καταγράφει διάφορες λειτουργίες του οργανισμού κατά τη διάρκεια της νύχτας. Παράλληλα, η πλήρης ΩΡΛ εξέταση βοηθά στον εντοπισμό πιθανών ανατομικών εμποδίων στη μύτη, τον φάρυγγα ή τη βάση της γλώσσας που δυσκολεύουν τη φυσιολογική αναπνοή.

Σύγχρονες θεραπευτικές λύσεις

Η αντιμετώπιση εξατομικεύεται ανάλογα με τις ανάγκες κάθε ασθενούς. Σε αρκετές περιπτώσεις, η απώλεια βάρους, η αποφυγή του αλκοόλ πριν από τον ύπνο και η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τα συμπτώματα.

Μια ιδιαίτερα αποτελεσματική θεραπεία για πολλούς ασθενείς είναι η χρήση της συσκευής CPAP, η οποία διατηρεί ανοικτούς τους αεραγωγούς κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Όταν όμως το πρόβλημα οφείλεται κυρίως σε ανατομικά εμπόδια, η χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να προσφέρει μόνιμη και ουσιαστική λύση.

Οι συχνότερες επεμβάσεις περιλαμβάνουν τη διόρθωση του σκολιωτικού ρινικού διαφράγματος, την αποκατάσταση των ρινικών βαλβίδων, την ενδοσκοπική χειρουργική των παραρρινίων κόλπων, καθώς και επεμβάσεις στον φάρυγγα και τη μαλακή υπερώα που αυξάνουν τον διαθέσιμο χώρο για τη διέλευση του αέρα.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις εφαρμόζονται επίσης γναθοχειρουργικές τεχνικές ή ειδικές ενδοστοματικές συσκευές που βοηθούν στη διατήρηση ανοικτού αεραγωγού κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Μην αγνοείτε τα συμπτώματα

Το έντονο ροχαλητό δεν είναι πάντοτε αθώο. Όταν συνοδεύεται από διακοπές της αναπνοής, πρωινή κόπωση ή υπνηλία μέσα στην ημέρα, μπορεί να αποτελεί ένδειξη μιας πάθησης που επηρεάζει σημαντικά την υγεία και την ποιότητα ζωής.

Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή θεραπεία μπορούν να βελτιώσουν θεαματικά τον ύπνο, την καθημερινή λειτουργικότητα και τη γενικότερη υγεία του ασθενούς. Σήμερα, χάρη στις σύγχρονες διαγνωστικές και θεραπευτικές δυνατότητες, υπάρχουν αποτελεσματικές λύσεις που επιτρέπουν στους περισσότερους ασθενείς να ξαναβρούν έναν ήρεμο και ποιοτικό ύπνο.