Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Πώς η κρίση στον Κόλπο ανοίγει την πόρτα στο ρωσικό πετρέλαιο

Σε μια κίνηση που αλλάζει τα δεδομένα της παγκόσμιας ενεργειακής σκακιέρας, η κυβέρνηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε την προσωρινή χαλάρωση των κυρώσεων που είχαν επιβληθεί στη Ρωσία, επιτρέποντας σε άλλες χώρες να αγοράσουν ρωσικό πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου που βρίσκονται ήδη φορτωμένα σε πλοία στη θάλασσα. Η απόφαση αυτή ελήφθη με στόχο τον περιορισμό των οικονομικών επιπτώσεων από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν, ο οποίος έχει προκαλέσει σφοδρούς τριγμούς στις διεθνείς αγορές.

Ο Αμερικανός Υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, διευκρίνισε ότι αυτή η «προσωρινή παρέκκλιση» (waiver) θα έχει ισχύ έως τις 11 Απριλίου και αφορά αποκλειστικά συγκεκριμένες «εξουσιοδοτημένες χώρες». Παρά την υποχώρηση αυτή, ο Bessent τόνισε ότι το μέτρο είναι βραχυπρόθεσμο και δεν αναμένεται να αποφέρει σημαντικά οικονομικά οφέλη στη ρωσική κυβέρνηση, ενώ υποστήριξε πως η τρέχουσα άνοδος των τιμών είναι μια προσωρινή διαταραχή που μακροπρόθεσμα θα ωφελήσει την αμερικανική οικονομία.

Η κατάσταση στην περιοχή του Κόλπου παραμένει εκρηκτική, καθώς το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, έχει οδηγήσει τις τιμές του αργού ξανά πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Οι επιθέσεις σε τρία ακόμα εμπορικά πλοία την Πέμπτη και η δέσμευση του νέου ανώτατου ηγέτη του Ιράν να συνεχίσει τον αποκλεισμό της θαλάσσιας οδού, έχουν εντείνει την προμηθευτική κρίση, αφήνοντας δεκάδες δεξαμενόπλοια εγκλωβισμένα.

Η αντίδραση της Μόσχας και οι διεθνείς πιέσεις

Η Ρωσία, η οποία διαθέτει περίπου 100 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου υπό διαμετακόμιση, έσπευσε να σχολιάσει τις εξελίξεις. Ο Kirill Dmitriev, οικονομικός απεσταλμένος του Βλαντιμίρ Πούτιν, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ παραδέχονται πλέον το αυτονόητο: η παγκόσμια αγορά δεν μπορεί να παραμείνει σταθερή χωρίς το ρωσικό πετρέλαιο. Ο ίδιος προέβλεψε ότι η περαιτέρω χαλάρωση των περιορισμών είναι πλέον αναπόφευκτη λόγω της διογκούμενης κρίσης.

Αντίθετα, η κίνηση αυτή προκαλεί έντονες αντιδράσεις στο στρατόπεδο των συμμάχων της Ουκρανίας. Αν και ο πρόεδρος Ζελένσκι δεν έχει τοποθετηθεί ακόμα επίσημα για τη συγκεκριμένη απόφαση, είχε προειδοποιήσει νωρίτερα πως οποιαδήποτε χαλάρωση των κυρώσεων αποτελεί «παραχώρηση» προς τη Ρωσία, επιτρέποντάς της να χρηματοδοτεί την πολεμική της μηχανή. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ δεν δικαιολογεί σε καμία περίπτωση την άρση των κυρώσεων, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο ξεκαθάρισε μέσω του υπουργού Ενέργειας Michael Shanks ότι δεν θα ακολουθήσει το παράδειγμα των ΗΠΑ.

Συντονισμένες προσπάθειες για τη συγκράτηση των τιμών

Πριν από την ανακοίνωση για το ρωσικό πετρέλαιο, η Ουάσινγκτον είχε γνωστοποιήσει τη διάθεση 172 εκατομμυρίων βαρελιών από το στρατηγικό της απόθεμα. Παράλληλα, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προχώρησε σε μια κίνηση-ρεκόρ, ανακοινώνοντας την αποδέσμευση 400 εκατομμυρίων βαρελιών συνολικά.

Στην Ασία, οι κυβερνήσεις λαμβάνουν δραστικά μέτρα για να αντιμετωπίσουν το κόστος. Στις Φιλιππίνες, όπου το 95% του αργού προέρχεται από τη Μέση Ανατολή, καθιερώθηκε τετραήμερη εβδομάδα εργασίας για τους δημόσιους υπαλλήλους προς εξοικονόμηση καυσίμων, ενώ η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Ταϊλάνδη επέβαλαν ανώτατα όρια στις τιμές της βενζίνης.

Τέλος, ο Σκοτ Μπέσεντ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής εμπλοκής, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ θα ξεκινήσουν να συνοδεύουν πλοία μέσω των Στενών του Ορμούζ μόλις αυτό καταστεί στρατιωτικά εφικτό, επισημαίνοντας ότι ο σχεδιασμός για ασφαλή διέλευση βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.