Τα μέσα επίπεδα τεστοστερόνης στους άνδρες έχουν μειωθεί στο μισό τα τελευταία 50 χρόνια, λένε οι επιστήμονες

Σύνταξη – επιμέλεια: Στέλιος Βασιλούδης

Τα μέσα επίπεδα τεστοστερόνης στους άνδρες έχουν μειωθεί στο μισό τα τελευταία 50 χρόνια, σύμφωνα με επιστήμονες, οι οποίοι λένε ότι η κοινωνία αντιμετωπίζει μια κρίση ανδρικής γονιμότητας.

Τα συνολικά επίπεδα τεστοστερόνης στους άνδρες μειώθηκαν κατά 54% μεταξύ 1972 και 2019, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας στο Λονδίνο την Τρίτη.

Τα αυξανόμενα επίπεδα παχυσαρκίας και διαβήτη πιστεύεται ότι διαδραματίζουν κάποιο ρόλο, αλλά η ομάδα πίσω από την εργασία υποδηλώνει ότι περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως οι χημικές ουσίες που προκαλούν ενδοκρινικές διαταραχές – οι οποίες μπορούν να βρεθούν σε διάφορα είδη οικιακής χρήσης – και η υπερθέρμανση του πλανήτη θα μπορούσαν επίσης να είναι παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφανή εντυπωσιακή μείωση.

«Νομίζω ότι έχουμε μια μεγάλη κρίση στην ανδρική αναπαραγωγική υγεία και προς το παρόν δεν της δίνεται η απαραίτητη προσοχή», δήλωσε η καθηγήτρια Hagai Levine, της Σχολής Δημόσιας Υγείας και Κοινοτικής Ιατρικής του Εβραϊκού Πανεπιστημίου-Χαντασά Μπράουν στο Ισραήλ. «Παρατηρήσαμε μια μείωση άνω του 50% στη συνολική τεστοστερόνη κατά τη διάρκεια αυτής της χρονικής περιόδου», είπε. «Αντανακλά μια μείωση άνω του 1% κάθε χρόνο, επομένως δεν πρόκειται για σύμπτωση, δεν πρόκειται για στατιστικό σφάλμα. Είναι μια πολύ ισχυρή τάση», συμπληρώνει.

Τα ευρήματα θεωρούνται  σημαντική συμβολή σε μια ευρεία συζήτηση σχετικά με το εάν η ανδρική γονιμότητα μειώνεται και γιατί. Προηγούμενη εργασία της ίδιας ομάδας που κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο αριθμός των σπερματοζωαρίων έχει μειωθεί απότομα τα τελευταία 40 χρόνια έχει τραβήξει την προσοχή του κοινού, με τον υπουργό Υγείας των ΗΠΑ Robert F. Kennedy Jr, να περιγράφει πρόσφατα τη μείωση της ανδρικής γονιμότητας ως «υπαρξιακό πρόβλημα».

Ωστόσο, οι ισχυρισμοί αυτοί έχουν αποτελέσει αντικείμενο έντονων συζητήσεων και αμφισβητήσεων εντός της επιστημονικής κοινότητας. Η καθηγήτρια Channa Jayasena, του Imperial College London και σύμβουλος στην αναπαραγωγική ενδοκρινολογία, δήλωσε ότι οι τελευταίες παρατηρήσεις για την τεστοστερόνη θα πρέπει να λειτουργήσουν ως «σημαντικός έλεγχος της πραγματικότητας».

«Το γεγονός ότι αυτές οι μελέτες έχουν γίνει σε διάφορες ιστορικές περιόδους με κάνει έχω πειστεί πραγματικά», είπε. «Πιστεύω ότι η ανδρική αναπαραγωγική υγεία επιδεινώνεται και φαίνεται να έχει συμβεί με την πάροδο του χρόνου».

Η σχέση μεταξύ της ανδρικής τεστοστερόνης και της υγείας είναι αμφίδρομη και πολύπλοκη. Η τεστοστερόνη ρυθμίζει την παραγωγή σπέρματος, τη σεξουαλική ορμή, βοηθά στην ανάπτυξη μυϊκής μάζας, στην οστική πυκνότητα και παίζει ρόλο στη διάθεση, τα επίπεδα ενέργειας και τον μεταβολισμό. Παράγοντες υγείας όπως η παχυσαρκία – όπου το υπερβολικό σωματικό λίπος αυξάνει τη μετατροπή της τεστοστερόνης σε οιστρογόνα – μπορούν να οδηγήσουν σε χαμηλότερη τεστοστερόνη. Υπάρχει επίσης σημαντική ιατρική συζήτηση σχετικά με τη χρήση συμπληρωμάτων τεστοστερόνης, τα οποία μπορούν – αντίθετα με την επικρατούσα αντίληψη – να καταστείλουν την παραγωγή σπέρματος.

«Η αναπαραγωγική υγεία είναι ένα πολύ σημαντικό σημάδι γενικής υγείας», δήλωσε η Levine. «Ζούμε σε ένα περιβάλλον που δεν είναι ιδανικό για την υγεία μας όσον αφορά την έκθεσή μας σε χημικές ουσίες, τόσο από άποψη κλίματος όσο και από άποψη συμπεριφορών υγείας».

Η μετα-ανάλυση συνδύασε έξι προηγούμενες διαχρονικές μελέτες που παρακολουθούσαν την τεστοστερόνη, καθεμία από τις οποίες περιελάμβανε τουλάχιστον τρία χρονικά σημεία. Συνολικά, περιελήφθησαν δεδομένα από 118.593 άτομα από το Ισραήλ, τις ΗΠΑ, τη Βραζιλία, τη Φινλανδία και τη Δανία, από το 1972 έως το 2019. Κάθε μία από τις μελέτες, μεμονωμένα, διαπίστωσε μείωση της τεστοστερόνης και όταν τα δεδομένα συνδυάστηκαν, η συνολική πτώση υπολογίστηκε στο 54%, με τη μείωση να φαίνεται να επιταχύνεται μετά το 2000.

Οι μεμονωμένες μελέτες έλεγξαν την ηλικία, αλλά είναι πιθανό αστάθμητοι παράγοντες, όπως οι διαφορές στη μέση ηλικία μεταξύ των ομάδων, να έχουν επηρεάσει τα αποτελέσματα. Η παχυσαρκία επίσης δεν ελέγχθηκε, η οποία είναι γνωστό ότι σχετίζεται έντονα με τη χαμηλή τεστοστερόνη.

«Αν έπρεπε να μαντέψω – και είναι μια τεκμηριωμένη εικασία – θα έλεγα ότι ίσως το ένα τέταρτο έως το μισό της μείωσης θα εξηγούνταν από την παχυσαρκία και το μεταβολικό σύνδρομο», είπε η Levine. Άλλοι είπαν ότι ένα τέτοιο συμπέρασμα θα ήταν πρόωρο. «Η παχυσαρκία και ο διαβήτης θα μπορούσαν εύκολα να εξηγήσουν όλα αυτά», δήλωσε η Jayasena. «Φαίνεται να υπάρχει σαφής μείωση των επιπέδων τεστοστερόνης. Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να διευκρινίσουμε, αν εκτός από την παχυσαρκία και τον διαβήτη, και περιβαλλοντικοί παράγοντες το προκαλούν αυτό».

Δεν είναι τόσο σαφές ποιοι περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορεί να εμπλέκονται, καθώς οι μελέτες για την ατμοσφαιρική ρύπανση και τις χημικές ουσίες που προκαλούν ενδοκρινικές διαταραχές τείνουν να παράγουν ασυνεπή αποτελέσματα. «Υπό το πρίσμα των αβέβαιων στοιχείων, θα πρέπει να εφαρμόζεται η αρχή της προφύλαξης», είπε η Levine. «Το επίπεδο βεβαιότητας που χρειαζόμαστε δεν είναι 95%», είπε. «Θα πρέπει να βρούμε καλύτερους τρόπους για να αποτρέψουμε την έκθεση του κοινού σε επικίνδυνες χημικές ουσίες. Και δεν το κάνουμε αρκετά καλά αυτή τη στιγμή».

Ο Alan Pacey, καθηγητής ανδρολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα, δήλωσε ότι μια ανησυχητική εξέλιξη σχετικά με το αφήγημα που αναφέρει ότι οι άνδρες έχουν χαμηλή τεστοστερόνη, είναι η αυξανόμενη προώθηση συμπληρωμάτων τεστοστερόνης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

«Η λύση που προωθείται είναι να δώσουμε τεστοστερόνη», είπε. «Αλλά αν δώσουμε τεστοστερόνη σε έναν άνδρα, διακόπτουμε την παραγωγή σπέρματος. Το έχω δει αυτό στην κλινική πράξη».

Πηγή: The Guardian