Απαγόρευση σε δρόμους, δίπλωμα για ανηλίκους και ασφάλιση: Τα σενάρια στο τραπέζι για το πώς θα μπει τέλος στα ανεξέλεγκτα ηλεκτρικά πατίνια

Μια σειρά περιοριστικών μέτρων που δεν θα στείλουν μεν στο… πυρ το εξώτερον τα ηλεκτρικά πατίνια, αλλά θα ρυθμίσουν την κίνησή τους, περιορίζοντας τον κίνδυνο για τους χρήστες τους, εξετάζει η κυβέρνηση. Όπως αποκαλύπτει σήμερα το «ΘΕΜΑ», τα συναρμόδια υπουργεία εξετάζουν τις προτάσεις των επιστημόνων για τα οχήματα μικροκινητικότητας, στις οποίες περιλαμβάνονται η απαγόρευση κίνησής τους σε δρόμους με όριο ταχύτητας άνω των 30 χλμ./ώρα, η έκδοση ενός είδους «διπλώματος» για τους ανηλίκους, υποχρεωτική ασφάλιση και ένα είδος πινακίδας κυκλοφορίας για κάθε πατίνι.

Με τα ηλεκτρικά πατίνια να έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της επικαιρότητας το τελευταίο διάστημα μετά τα τροχαία δυστυχήματα και ατυχήματα με πρωταγωνιστές και ανηλίκους, η κυβέρνηση ετοιμάζεται να παρέμβει ξανά για να ρυθμίσει το χάος που προκαλείται κυρίως από την ανευθυνότητα των χρηστών. Καθώς η χώρα μας ήταν από τις πρώτες στην Ευρώπη που δημιούργησε κανονιστικό πλαίσιο για την κίνηση των Ελαφριών Προσωπικών Ηλεκτρικών Οχημάτων (ΕΠΗΟ), ευνοώντας τη χρήση των οχημάτων μικροκινητικότητας, τώρα ετοιμάζεται να κινηθεί διορθωτικά επεμβαίνοντας στα σημεία.

Γερμανικό μοντέλο

Η αλήθεια είναι ότι ο Σύλλογος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων (ΣΕΣ) είχε καταθέσει μια δέσμη προτάσεων στο υπουργείο Μεταφορών (στο πλαίσιο μιας διαρκούς άτυπης διαβούλευσης που έχει το υπουργείο με τους επιστημονικούς φορείς για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας και τη μείωση της κίνησης) πριν από το μπαράζ των τροχαίων ατυχημάτων. Όπως πληροφορείται μάλιστα το «ΘΕΜΑ», ο ΣΕΣ, κατέθεσε μια δέσμη 11 προτάσεων, μία εκ των οποίων αφορά τα ηλεκτρικά πατίνια.

Σε αυτή οι συγκοινωνιολόγοι εισηγούνται να τεθούν περιορισμοί ασφαλείας για τα οχήματα μικροκινητικότητας ώστε να υποστηριχθεί η σωστή χρήση τους, ενώ χρησιμοποιείται η εμπειρία ξένων χωρών και προτείνεται να υιοθετηθούν εφαρμοσμένες και πετυχημένες λύσεις, όπως αυτές της Γερμανίας. Ετσι, οι προτάσεις που έχουν πέσει στο τραπέζι και εξετάζονται από την κυβέρνηση είναι επαναστατικές για τα ελληνικά δεδομένα, καθώς οι συγκοινωνιολόγοι προτείνουν σε ό,τι αφορά τα ηλεκτρικά πατίνια:

Θα επιτρέπεται μόνο σε ήπιας κυκλοφορίας δρόμους

Να νομοθετηθεί καθολική απαγόρευση της κίνησης των ηλεκτρικών πατινιών σε δρόμους με όριο άνω των 30 χιλμ./ώρα. Ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας άλλαξε, κατεβάζοντας τα όρια σε κατοικημένες περιοχές ώστε να βοηθήσει τα οχήματα μικροκινητικότητας, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα προκληθεί χάος. Οι επιστήμονες προτείνουν να μην επιτρέπεται η κίνηση των ηλεκτρικών πατινιών σε λεωφόρους (κάτι που ισχύει τώρα), αλλά και στο υπόλοιπο οδικό δίκτυο, με εξαίρεση τους πολύ χαμηλής ταχύτητας τοπικούς δρόμους.

Με αυτόν τον τρόπο θα αποφευχθεί η συμμετοχή των πατινιών με τους ανεκπαίδευτους οδηγούς στο κυκλοφοριακό μείγμα των πόλεων που οδηγεί σε θανατηφόρα τροχαία ή σε βαρείς τραυματισμούς, κυρίως, ανηλίκων, στις τάξεις των οποίων είναι και ιδιαίτερα δημοφιλή αυτά τα οχήματα (αφού είναι μηχανοκίνητα μεν, δεν χρειάζονται άδεια οδήγησης, ασφάλιση και άλλες υποχρεώσεις δε). Ούτως ή άλλως, η κίνηση των πατινιών με (έστω, θεωρητική) τελική ταχύτητα 25 χλμ./ώρα σε δρόμους όπου το όριο είναι διπλάσιο και η πραγματική ταχύτητα με την οποία κινούνται τα αυτοκίνητα και οι μοτοσικλέτες ξεπερνά τα 60 χλμ./ώρα σημαίνει ότι οι οδηγοί πατινιών είναι εκτεθειμένοι σε θανάσιμο κίνδυνο παράσυρσης από τα υπόλοιπα οχήματα της οδού που κινούνται νόμιμα, ενώ και θεωρητικά μπορεί να παρεμποδίζουν την κίνηση.

«Σε κάθε περίπτωση», εξηγεί στο «ΘΕΜΑ» ο πρόεδρος του ΣΕΣ, Θανάσης Τσιάνος, «δεν εννοούμε ότι πρέπει να επιτρέπεται η κίνηση των ηλεκτρικών πατινιών σε πεζοδρόμους και πλατείες. Εκεί, κυκλοφορούν πεζοί οι οποίοι εκτίθενται σε κίνδυνο». Το να τεθούν οι περιορισμοί αυτοί στην κίνηση των πατινιών, αναφέρουν οι συγκοινωνιολόγοι, συνεπάγεται την ανάπτυξη κατάλληλων υποδομών, οι οποίες θα έπρεπε να είναι αυτονόητες. Ο λόγος για ποδηλατοδρόμους, δρόμους ήπιας κίνησης, “dedicated” λωρίδες για τα οχήματα μικροκινητικότητας κ.α.

Πιστοποίηση αντί για δίπλωμα για τους ανηλίκους που θέλουν πατίνι

Άλλη μια πρόταση που έχει τεθεί επί τάπητος και εξετάζεται από τις αρμόδιες αρχές είναι να εφαρμοστεί και στην Ελλάδα το γερμανικό μοντέλο σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση των ανηλίκων και τους κανόνες για να οδηγούν ηλεκτρικό πατίνι. Καθώς το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο επιτρέπει στους ανηλίκους να οδηγούν τέτοια οχήματα (αρκεί να είναι ηλικίας άνω των 15 ετών και το όχημα να μην πιάνει ταχύτητα άνω των 25 χλμ./ώρα, να κινείται κατά προτεραιότητα σε ποδηλατοδρόμους, να μη μεταφέρει δεύτερο άτομο, να φορά κράνος και ανακλαστικό γιλέκο, να τηρεί τον ΚΟΚ κ.α. που δεν τηρούνται σχεδόν ποτέ, ιδιαίτερα από τους ανήλικους χρήστες) η ιδέα είναι να μην τους απαγορευτεί η πρόσβαση, αλλά να αποτελέσει μια ευκαιρία για να εκπαιδευτούν και να μετατραπούν σε υπεύθυνους οδηγούς στο μέλλον.

Η πρόταση θέλει την έκδοση μιας πιστοποίησης εν είδει «διπλώματος», από την οποία θα προκύπτει η καταλληλότητα του ανηλίκου να οδηγεί ένα τέτοιο όχημα. Αυτή θα μπορούσε να βγαίνει έπειτα από έναν σύντομο κύκλο μαθημάτων/σεμιναρίων που θα εξηγούν στον συμμετέχοντα τις υποχρεώσεις του όταν μοιράζεται την οδό, αλλά κυρίως τους κινδύνους που υπάρχουν για τον ίδιο και τους άλλους χρήστες του οδοστρώματος όταν δεν τηρούνται οι κανονισμοί ασφαλείας. Προτείνεται εδώ να εφαρμοστεί ό,τι και στη Γερμανία, όπου διοργανώνονται στα σχολεία υποχρεωτικά σεμινάρια για την οδική/οδηγική συμπεριφορά. Στις θέσεις των διδασκόντων είναι στελέχη της Τροχαίας, τα οποία και δίνουν στους συμμετέχοντες μαθητές ένα είδος πιστοποίησης για να οδηγούν τα οχήματα μικροκινητικότητας.

Στην Ελλάδα, τα σεμινάρια αυτά θα μπορούσαν να γίνονται από τα στελέχη της Τροχαίας ανά τάξεις σε σχολεία. Θα μπορούσαν, σύμφωνα με την πρόταση, να αφορούν τους μαθητές της Γ’ Γυμνασίου και με την ολοκλήρωσή τους, ύστερα από μία εβδομάδα, να δίνεται η πιστοποίηση για την οδήγηση πατινιών. Στο μεταξύ οι μαθητές θα έχουν πάρει την ευκαιρία να ενημερωθούν από πρώτο χέρι για τους κινδύνους που υπάρχουν στους δρόμους ώστε να γίνουν στο μέλλον καλύτεροι οδηγοί.

Υποχρεωτική ασφάλιση και «πινακίδα» για τα πατίνια;

Άλλη μία πρόταση που έχει τεθεί επί τάπητος και εξετάζεται με κάθε σοβαρότητα είναι να γίνει υποχρεωτική η ασφάλιση των ηλεκτρικών πατινιών, καθώς και η έκδοση μιας ετικέτας που θα λειτουργεί ως πινακίδα κυκλοφορίας. Καθώς, όμως, η έκδοση πινακίδων θεωρείται μη βιώσιμη επιλογή από την κυβέρνηση, εξετάζεται να εφαρμοστεί και στη χώρα μας το γερμανικό παράδειγμα του Elektrokleinstfahrzeuge-Verordnung, του ειδικού νομικού πλαισίου που ισχύει στη χώρα από το 2019.

Βάσει αυτού, τα ηλεκτρικά πατίνια θεωρούνται μηχανοκίνητα οχήματα μικρής ισχύος και η μέγιστη ταχύτητά τους περιορίζεται στα 20 χλμ./ώρα. Η ασφάλιση αστικής ευθύνης είναι υποχρεωτική και σε αυτά τα οχήματα, των οποίων ο οδηγός υποχρεούται να φέρει ειδικό ασφαλιστικό αυτοκόλλητο. Το αυτοκόλλητο-ταμπελάκι ανανεώνεται κάθε χρόνο και λειτουργεί πρακτικά ως απόδειξη ασφαλιστικής κάλυψης στα μάτια των αρχών, ενώ ουσιαστικά υποκαθιστά την πινακίδα κυκλοφορίας. Η γερμανική Αστυνομία κάνει διαρκείς ελέγχους στα πατίνια για την τήρηση του κανονισμού, «κερνώντας» πρόστιμα όσους δεν φέρουν το tag ή έχουν πειραγμένα πατίνια (θέμα στο οποίο θα αναφερθούμε παρακάτω).

Το κόστος δεν θα είναι απαγορευτικό -μάλλον ασήμαντο-, όμως η υποχρέωση της ασφάλισης θα δημιουργεί στο μυαλό του χρήστη τον συνειρμό ότι η κατοχή ή οδήγηση τέτοιου οχήματος συνεπάγεται και υποχρεώσεις. Με βάση την ευρωπαϊκή εμπειρία, εκτιμάται ότι η ασφάλιση αστικής ευθύνης, η οποία θα καλύπτει υλικές ή προσωπικές ζημιές που μπορεί να προκληθούν σε τρίτους, θα κυμαίνεται μεταξύ 20 και 100 ευρώ ετησίως, σύμφωνα με πηγές από τον ασφαλιστικό χώρο. Το παράδειγμα της Ισπανίας επιβεβαιώνει την παραπάνω εκτίμηση, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι στη χώρα οι χρήστες ηλεκτρικών πατινιών και ποδηλάτων, σε περίπτωση που συλληφθούν να οδηγούν ανασφάλιστο το πατίνι τους, τα πρόστιμα φτάνουν τα 1.000 ευρώ, ενώ άλλα 500 ευρώ είναι το πρόστιμο για τη μη έκδοση πινακίδων κυκλοφορίας. Κι αυτό γιατί ο νέος κανονισμός επιβάλλει την υποχρέωση εγγραφής αυτών των οχημάτων στο μητρώο της Γενικής Διεύθυνσης και την κατοχή πιστοποιητικού κυκλοφορίας, το οποίο θα εγγυάται ότι το όχημα πληροί τις απαιτούμενες τεχνικές προδιαγραφές.

Πού θα ωφελήσει όμως η ασφάλιση και η σήμανση των πατινιών; Οπως εξηγούν στελέχη ασφαλιστικών εταιρειών, γίνεται όλο και συχνότερο το φαινόμενο προσφυγής ασφαλισμένων οδηγών οχημάτων στις εταιρείες τους με το αίτημα να αποζημιωθούν για ζημιές που προκλήθηκαν από ηλεκτρικό πατίνι.

Ωστόσο τα πράγματα περιπλέκονται, ιδιαίτερα καθώς είναι συνηθισμένη η χρήση των πατινιών ως μέσο μετακίνησης από ανηλίκους που το θεωρούν το πιο «in» gadget της εποχής. Κάπως έτσι, οι έκπληκτοι οδηγοί έχουν δει ανηλίκους -και μη- με ηλεκτρικά πατίνια να κινούνται μεταμεσονύκτιες ώρες στην εθνική οδό (!), αλλά και στις αριστερές λωρίδες μεγάλων λεωφόρων, όπως η Συγγρού και η Κηφισίας, καταδεικνύοντας παντελή έλλειψη ενημέρωσης, γνώσης του ΚΟΚ, αλλά και αντίληψης του κινδύνου. Το τελευταίο εξηγεί και τις ανεπίσημες καταγραφές ασφαλιστικών εταιρειών, όπου ανήλικοι οι οποίοι έχουν προκαλέσει ατύχημα με υλικές ζημιές παραβιάζοντας τον ΚΟΚ (π.χ., περνώντας με κόκκινο φανάρι ή παραβιάζοντας το STOP), επιμένουν ότι ο οδηγός που είχε προτεραιότητα έπρεπε να τους την παραχωρήσει. Το πλέον ανησυχητικό είναι η καταγραφή των γονέων τους να στηρίζουν το «επιχείρημα», λέγοντας ότι ο οδηγός που πέρασε με πράσινο έπρεπε να είναι πιο προσεκτικός και άρα φταίει αυτός. Σε κάθε περίπτωση, επιβαρύνεται το Επικουρικό Κεφάλαιο, ως τώρα. Για πόσο;

Κυνήγι των «πειραγμένων» και διάκριση των κοινόχρηστων.

«Εγώ δε θέλω μεροκάματο, θέλω ηλεκτρικό πατίνι και θάνατο», θα μπορούσε να λέει το τραγούδι μιας σύγχρονης ταινίας αφιερωμένης στα trends της εποχής από τους νέους. Κι αυτό γιατί είναι δημοφιλής πρακτική, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε ολόκληρη την Ευρώπη, το πείραγμα των ηλεκτρικών πατινιών από ενηλίκους αλλά και ανηλίκους λάτρεις της ταχύτητας και του κινδύνου.

Καθώς τα πατίνια διαθέτουν ηλεκτροκινητήρες, το προσόν των οποίων είναι ότι είναι πάντα διαθέσιμο το 100% της ροπής και ότι προσφέρουν εξαιρετικές επιταχύνσεις, μια δημοφιλής μετατροπή είναι η τοποθέτηση μικροτσίπ με τα οποία βελτιώνονται οι επιταχύνσεις, αλλά, κυρίως, αυξάνεται η τελική ταχύτητα του πατινιού, η οποία συνήθως είναι ηλεκτρονικά περιορισμένη.

Εδώ ο κίνδυνος (τον οποίο έχουμε δει σε βίντεο να κυκλοφορούν με πατίνια μέχρι και να κάνουν σφήνες με 130 χλμ./ώρα σε λεωφόρους) δεν αφορά μόνο το γεγονός ότι ένα ηλεκτρικό πατίνι είναι εκ της κατασκευής του ακατάλληλο για να κινείται με τέτοιες ταχύτητες (λόγω μεγέθους τροχών, αναρτήσεων, φρένων κ.λπ.), αλλά και το ότι οι μετατροπές οδηγούν συχνά σε υπερθέρμανση της μπαταρίας, κάτι που εγκυμονεί κινδύνους για πυρκαγιά.

Η Τροχαία δείχνει ζεστή στην τήρηση των νόμων και για τα πατίνια, κάτι που προκύπτει από την ειδική εξόρμηση αστυνομικών των Ομάδων Ελέγχου και Πρόληψης Τροχαίων Ατυχημάτων (ΟΕΠΤΑ) για την πρόληψη της οδήγησης ΕΠΗΟ ή αλλιώς ηλεκτρικών πατινιών, χωρίς τη χρήση προστατευτικού κράνους και την οδήγηση υπό την επήρεια μέθης. Σε 397 ελέγχους σε οδικές αρτηρίες του λεκανοπεδίου Αττικής από πρώτες πρωινές ώρες της 30ης Απριλίου 2026 μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες της 3ης Μαΐου, βεβαιώθηκαν 127 παραβάσεις για μη χρήση προστατευτικού κράνους και 8 για οδήγηση υπό την επήρεια μέθης από οδηγούς ΕΠΗΟ. Προφανώς και αν συνεχιστεί και ενταθεί το φαινόμενο των ανηλίκων που οργανώνουν μέχρι και… κόντρες με τα πειραγμένα ηλεκτρικά πατίνια σε λεωφόρους της Αθήνας να δούμε και στη χώρα μας τροχονομικούς ελέγχους με ειδικά εργαλεία μέτρησης της τελικής ταχύτητας των πατινιών, όπως στη Γερμανία, στην Ιταλία ή την Ισπανία.

Επειδή, πάντως, μιλάμε για δύο είδη χρηστών, τα ηλεκτρικά πατίνια, όπως εξηγούν οι ειδικοί, έχουν διαφορετική επικινδυνότητα. Ενώ στα ιδιόκτητα η πιο κοινή παράβαση είναι η οδήγηση με υψηλές ταχύτητες και το «πείραγμα», διαφορετική είναι η συμπεριφορά που καταγράφεται στα ενοικιαζόμενα. «Οι περιστασιακοί χρήστες με τα κοινόχρηστα πατίνια που έχουν περιορισμό στα 25 χλμ./ώρα και geofencing σε ορισμένες περιπτώσεις», λέει στο «ΘΕΜΑ» ο κ. Τσιάνος και συνεχίζει: «Συχνά είναι χρήστες που είναι ξένοι με μηδενική γνώση της ιδιαιτερότητας του τοπικού οδικού δικτύου, είναι μεθυσμένοι, ακόμα και μικρά παιδιά. Εδώ το πρόβλημα είναι ότι οι άδειες εκδίδονται από το υπουργείο Ανάπτυξης χωρίς κάποιο κανονιστικό πλαίσιο που να προβλέπει, για παράδειγμα, χώρους στάθμευσης. Αυτό που θα μπορούσε να γίνει είναι οι δήμοι να συμμετάσχουν στη δημιουργία πιο ευέλικτων διαδικασιών για να μπορούν να προωθήσουν μέτρα που θα βελτιώσουν τις υποδομές κίνησης τέτοιων οχημάτων, όπως για παράδειγμα η δημιουργία ειδικών λωρίδων».