Athens Alitheia Forum – Κυριάκος Πιερρακάκης: Μια φήμη μπορεί να επηρεάσει αποφάσεις και να προκαλέσει ανασφάλεια

Στο φαινόμενο των ψευδών ειδήσεων και της παραπληροφόρησης, που απειλούν τη Δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή, επικεντρώθηκε κατά τον χαιρετισμό του στο Athens Alitheia Forum ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης.

«Η πληροφορία ταξιδεύει πια με τεράστια ταχύτητα. Δυστυχώς, με την ίδια ταχύτητα ταξιδεύει και το ψέμα, και πολλές φορές το ψέμα φτάνει πρώτο.

Τα fake news είναι πια ένα μεγάλο πρόβλημα του δημόσιου διαλόγου. Είναι και ένα σοβαρό πρόβλημα για την οικονομία. Γιατί μια φήμη, μια ψευδής είδηση, μπορεί μέσα σε πολύ λίγες ώρες να επηρεάσει αποφάσεις, να δημιουργήσει ανασφάλεια, να διαστρεβλώσει την πραγματικότητα», τόνισε ο κ. Πιερρακάκης και επεσήμανε «Ευτυχώς, σήμερα, υπάρχει μια πολύ σημαντική διαφορά. Η καλή πορεία της ελληνικής οικονομίας έχει περιορίσει δραστικά τον χώρο μέσα στον οποίο μπορούν πια να ευδοκιμήσουν τέτοιου τύπου φήμες.

Παρ’ όλα αυτά ακούμε συχνά ότι, δήθεν, η Ευρώπη μας κόβει τα χρήματα των διάφορων Ταμείων Συνοχής. Ότι δήθεν η Ελλάδα έχει τον υψηλότερο πληθωρισμό στην Ευρωζώνη.

Πρόκειται προφανώς για ισχυρισμούς ψευδείς. Και όμως, αν το σκεφτούμε, όλα αυτά είναι σχεδόν πταίσματα μπροστά στα «εγκλήματα» παραπληροφόρησης τα οποία ζήσαμε κατά το παρελθόν. Η παραπληροφόρηση δεν επηρεάζει μόνο την αντίληψή μας για την πραγματικότητα. Έχει και πραγματικό οικονομικό κόστος».

Ο χαιρετισμός τους Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη στο Athens Alitheia Forum

Κυρίες και κύριοι,

Φίλες και φίλοι,

Λυπάμαι που δεν μπορώ να είμαι σήμερα ανάμεσά σας, καθώς βρίσκομαι στο εξωτερικό. Θα ήθελα όμως να συγχαρώ τον Παύλο Μαρινάκη για την πρωτοβουλία του να ανοίξει μια τόσο σημαντική, μια τόσο καίρια συζήτηση γύρω από το ζήτημα των fake news.

Η πληροφορία ταξιδεύει πια με τεράστια ταχύτητα. Δυστυχώς, με την ίδια ταχύτητα ταξιδεύει και το ψέμα, και πολλές φορές το ψέμα φτάνει πρώτο.

Τα fake news είναι πια ένα μεγάλο πρόβλημα του δημόσιου διαλόγου. Είναι και ένα σοβαρό πρόβλημα για την οικονομία. Γιατί μια φήμη, μια ψευδής είδηση, μπορεί μέσα σε πολύ λίγες ώρες να επηρεάσει αποφάσεις, να δημιουργήσει ανασφάλεια, να διαστρεβλώσει την πραγματικότητα.

Ευτυχώς, σήμερα, υπάρχει μια πολύ σημαντική διαφορά. Η καλή πορεία της ελληνικής οικονομίας έχει περιορίσει δραστικά τον χώρο μέσα στον οποίο μπορούν πια να ευδοκιμήσουν τέτοιου τύπου φήμες.

Παρ’ όλα αυτά ακούμε συχνά ότι, δήθεν, η Ευρώπη μας κόβει τα χρήματα των διάφορων Ταμείων Συνοχής. Ότι δήθεν η Ελλάδα έχει τον υψηλότερο πληθωρισμό στην Ευρωζώνη.

Πρόκειται προφανώς για ισχυρισμούς ψευδείς. Και όμως, αν το σκεφτούμε, όλα αυτά είναι σχεδόν πταίσματα μπροστά στα «εγκλήματα» παραπληροφόρησης τα οποία ζήσαμε κατά το παρελθόν.

Θυμάστε την ιστορία της Τράπεζας της Ανατολής; Για χρόνια κυκλοφορούσε η θεωρία ότι οι μετοχές της κρύβουν έναν μυθικό πλούτο που θα μπορούσε δήθεν να λύσει το πρόβλημα του ελληνικού δημόσιου χρέους.

Λίγο αργότερα εμφανίστηκε και μια άλλη ιστορία: ότι υπάρχουν «600 δισεκατομμύρια» έτοιμα να πληρώσουν το χρέος της χώρας μέσα σε μια νύχτα. Εκείνος που τα διακινούσε κατέληξε τελικά στην φυλακή – αλλά στο μεταξύ είχε πείσει χιλιάδες ανθρώπους ότι πράγματι υπήρχε αυτή η μια μαγική λύση για ένα πολύ δύσκολο, για ένα υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας.

Η παραπληροφόρηση δεν επηρεάζει μόνο την αντίληψή μας για την πραγματικότητα. Έχει και πραγματικό οικονομικό κόστος.

Ο καθηγητής Roberto Cavazos από το Πανεπιστήμιο της Βαλτιμόρης εκτίμησε σε μια παλιότερη έρευνα του, ότι το ετήσιο κόστος των ψευδών ειδήσεων φτάνει τα 39 δισεκατομμύρια δολάρια σε απώλειες στα χρηματιστήρια και άλλα 17 δισεκατομμύρια δολάρια σε λανθασμένες οικονομικές αποφάσεις, που λαμβάνονται υπό την επίδραση της παραπληροφόρησης. Τα ποσά αυτά μπορεί να ακούγονται απίστευτα, αλλά αυτό δεν είναι fake news.

Ο τρόπος λειτουργίας των fake news είναι σχεδόν πάντα ο ίδιος. Μια ιστορία που προκαλεί σοκ, θυμό, ενθουσιασμό, διαδίδεται γρήγορα, αναπαράγεται χωρίς έλεγχο και πριν προλάβει να εμφανιστεί η αλήθεια, το ψέμα έχει ήδη κάνει τον γύρο του κόσμου.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα όμως δεν είναι μόνο ότι υπάρχουν fake news. Το πραγματικό πρόβλημα είναι όταν αρχίζουμε πια να τα συνηθίζουμε. Όταν αρχίζουμε να πιστεύουμε ότι όλα είναι το ίδιο: το γεγονός, η φήμη, η άποψη, το ψέμα. Αν χαθεί αυτή η διάκριση, τότε χάνεται κάτι πολύ πιο σημαντικό: χάνεται η εμπιστοσύνη. Και χωρίς εμπιστοσύνη δεν μπορεί πια να λειτουργήσει ούτε η Δημοκρατία, ούτε η οικονομία, ούτε η κοινωνία.

Πρέπει άρα να αποφασίσουμε συλλογικά:

Είτε θα αφήσουμε το ψέμα να κυριαρχήσει στον δημόσιο διάλογο, είτε θα υπερασπιστούμε την αλήθεια με στοιχεία, με γνώση, με υπευθυνότητα.

Η επιλογή νομίζω ότι είναι μονόδρομος.

Σας ευχαριστώ πολύ.