Λίβανος: Ένα σάντουιτς των 13 δολαρίων πυροδοτεί αντιδράσεις και αναδεικνύει το χάσμα των ανισοτήτων

Επτά χρόνια μετά τη χρηματοπιστωτική κατάρρευση του Λιβάνου, ένα ακριβό σάντουιτς με κοτόπουλο έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, φέρνοντας στο προσκήνιο το διευρυνόμενο χάσμα ανάμεσα σε όσους εξακολουθούν να έχουν την οικονομική δυνατότητα να ξοδεύουν και στα νοικοκυριά που δυσκολεύονται να καλύψουν ακόμη και τις βασικές τους ανάγκες.

Το σάντουιτς που δίχασε τη Βηρυτό

Το εστιατόριο υγιεινής διατροφής The Glow Paradise θέλησε να προσφέρει μια πιο υγιεινή εκδοχή του δημοφιλούς λεβαντίνικου τυλιχτού με κοτόπουλο, γνωστού ως shish taouk. Έτσι, παρουσίασε το «Chic Taouk», στην τιμή των περίπου 13 δολαρίων, σχεδόν διπλάσια από εκείνη ενός συνηθισμένου σάντουιτς με κοτόπουλο στη Βηρυτό.

Το λογοπαίγνιο στην ονομασία και η υψηλή τιμή του προϊόντος προκάλεσαν αντιδράσεις. Επικριτές κατηγόρησαν την επιχείρηση ότι χρεώνει υπερβολικά τους πελάτες σε μια χώρα όπου πολλές οικογένειες αδυνατούν να ανταποκριθούν στο κόστος των βασικών αγαθών.

Ωστόσο, ενώ η αντιπαράθεση φούντωνε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι πωλήσεις συνεχίζονταν. Σύμφωνα με τον Χραγκ Τζεγκαλιάν, συνεταίρο διαχείρισης του εστιατορίου, μέσα σε μόλις 11 ημέρες πωλήθηκαν περισσότερα από 20.000 σάντουιτς. Ο ίδιος χαρακτήρισε τις διαδικτυακές αντιδράσεις «φυσικό μάρκετινγκ».

Ένα εστιατόριο γεμάτο πελάτες, αλλά και δεκάδες λουκέτα

Η αντιπαράθεση αγγίζει μια ιδιαίτερα ευαίσθητη πλευρά της λιβανέζικης κοινωνίας, η οποία έχει μεταμορφωθεί από χρόνια οικονομικής αναταραχής, πολιτικής δυσλειτουργίας και ένοπλων συγκρούσεων. Η μεσαία τάξη έχει συρρικνωθεί δραματικά, ενώ ένα μικρότερο τμήμα του πληθυσμού εξακολουθεί να μπορεί να διατηρεί ένα άνετο επίπεδο διαβίωσης.

Ο οικονομολόγος Σάμι Νάντερ, από το Πανεπιστήμιο Saint Joseph της Βηρυτού, σημείωσε ότι η εικόνα των γεμάτων τραπεζιών στο The Glow Paradise δεν αποτυπώνει ολόκληρη την πραγματικότητα.

«Βλέπεις κόσμο στο εστιατόριο, αλλά αυτό που δεν βλέπεις είναι ότι τον περασμένο μήνα έκλεισαν 22 εστιατόρια», δήλωσε στο Reuters.

Στη λιβανέζικη κοινότητα των χρηστών του Instagram, οι απόψεις διχάστηκαν. Κάποιοι κατηγόρησαν την επιχείρηση ότι εκμεταλλεύεται τους πελάτες, ενώ άλλοι υποστήριξαν ότι το σάντουιτς απευθύνεται σε όσους έχουν την οικονομική δυνατότητα να το αγοράσουν.

Άλλοι αναρωτήθηκαν αν η ίδια η αντιπαράθεση αποσπά την προσοχή από τις επείγουσες κρίσεις που αντιμετωπίζει η χώρα, από την ισραηλινή κατοχή εκτεταμένων περιοχών στον νότιο Λίβανο έως τα χρόνια προβλήματα στην ηλεκτροδότηση και την υδροδότηση.

Οικονομία σε βαθιά κρίση από το 2019

Η χρηματοπιστωτική κατάρρευση του 2019 αποδίδεται σε δεκαετίες διαφθοράς και υπέρογκων δαπανών από την πολιτική ελίτ. Οι διαδοχικές πολεμικές συγκρούσεις που ακολούθησαν επιδείνωσαν περαιτέρω τις οικονομικές προοπτικές της χώρας.

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, το ΑΕΠ του Λιβάνου έχει μειωθεί κατά σχεδόν 40% από το 2019. Παράλληλα, ο πληθωρισμός αναμένεται να φτάσει το 17,5%, καθώς η άνοδος των διεθνών τιμών ενέργειας και μεταφοράς εμπορευμάτων περιορίζει ακόμη περισσότερο την αγοραστική δύναμη των πολιτών.

Το ποσοστό αυτό είναι υπερτετραπλάσιο από τον παγκόσμιο γενικό πληθωρισμό που είχε εκτιμήσει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο τον Ιούλιο.

Τον Σεπτέμβριο, η UNICEF ανέφερε ότι τέσσερα στα πέντε νοικοκυριά στον Λίβανο δυσκολεύονται να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες.

Η μεσαία τάξη έχει ουσιαστικά «εξαφανιστεί», σύμφωνα με τον Νάντερ, εξαιτίας μιας σειράς κρίσεων: της κατάρρευσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος το 2019, της φονικής έκρηξης στο λιμάνι της Βηρυτού το 2020 και δύο πολέμων μέσα σε διάστημα μικρότερο των δύο ετών.

Το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος εξαντλεί τα νοικοκυριά

Πρόσθετη πίεση ασκεί το κόστος της ηλεκτροδότησης. Εξαιτίας των συχνών διακοπών στο προβληματικό εθνικό δίκτυο, πολλά νοικοκυριά και επιχειρήσεις βασίζονται σε ιδιωτικές γεννήτριες.

Σύμφωνα με τις τιμές ανά κιλοβατώρα που καθορίζει το υπουργείο Ενέργειας του Λιβάνου, οι χρεώσεις των ιδιωτικών παρόχων γεννητριών αυξήθηκαν σχεδόν κατά 20% μόνο τον Αύγουστο του 2026. Έτσι, οι τιμές διαμορφώθηκαν σχεδόν 60% υψηλότερα σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο της ίδιας χρονιάς.

Για πολλές οικογένειες, η εξασφάλιση ηλεκτρικού ρεύματος όλο το εικοσιτετράωρο κοστίζει πλέον αρκετές εκατοντάδες δολάρια τον μήνα, σε μια χώρα όπου ο κατώτατος μισθός έχει οριστεί στα 400 δολάρια.

«Τα πάντα έχουν γίνει ακριβά και ο Κόσμος δεν μπορεί να αντεπεξέλθει», δήλωσε ο 53χρονος Φουάντ Φακρεντίν, εργαζόμενος σε εστιατόριο στη συνοικία Χάμρα της Βηρυτού.

«Πλέον πληρωνόμαστε και μετά χρεωνόμαστε για να καταφέρουμε απλώς να επιβιώσουμε», πρόσθεσε.

Περιγράφοντας τις κοινωνικές συνέπειες της πολυετούς οικονομικής αστάθειας, ο ίδιος μίλησε για «μια τάξη ανθρώπων που ζει και μια άλλη που δεν είναι νεκρή, αλλά περιμένει να πεθάνει από την αφόρητη κατάσταση στην οποία βρίσκεται».

Πηγή: Reuters