Ο ελληνικός μικροδορυφόρος πέτυχε ζεύξη λέιζερ με…

Ένα σημαντικό βήμα για τις ελληνικές διαστημικές επικοινωνίες ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESA) στις 2 Νοεμβρίου 2026. Ο μικροδορυφόρος ERMIS-3, που αναπτύχθηκε από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, εγκατέστησε οπτική ζεύξη με επίγειο σταθμό στην Ελλάδα, λίγες εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση της θέσης του σε λειτουργία.

Σύμφωνα με την ESA, πρόκειται για την πρώτη οπτική ζεύξη μεταξύ της Ελλάδας και δορυφόρου χαμηλής γήινης τροχιάς. Στην επίγεια πλευρά συμμετείχε ο σταθμός HolOGS-1 στον Χολομώντα, που αναπτύχθηκε από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Λέιζερ αντί για συμβατική ραδιοζεύξη

Ο ERMIS-3 είναι CubeSat κατηγορίας 8U και μεταφέρει το οπτικό τερματικό ATLAS-1 της λιθουανικής Astrolight. Η εταιρεία παρείχε επίσης μονάδες οπτικής λήψης και εκπομπής σήματος καθοδήγησης για τον επίγειο σταθμό, υποστηρίζοντας τη δοκιμή του συνολικού συστήματος από την τροχιά έως το έδαφος.

Η μετάδοση με στενή δέσμη λέιζερ προσφέρει δυνατότητες υψηλού ρυθμού δεδομένων, αλλά απαιτεί ιδιαίτερα ακριβή στόχευση. Ο δορυφόρος κινείται με αρκετά χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο και τα δύο τερματικά πρέπει να εντοπίσουν και να παρακολουθούν το ένα το άλλο μέσα σε περιορισμένο χρονικό παράθυρο. Τα σύννεφα μπορούν να διακόψουν τη σύνδεση, ενώ η ατμοσφαιρική τύρβη επηρεάζει την ποιότητα του σήματος.

Από την πρώτη επαφή στη λειτουργία

Η ESA αναφέρει ότι η πρώτη οπτική επαφή επιτεύχθηκε στο πρώτο ενεργό πέρασμα μετά τη θέση σε λειτουργία. Μέσα σε μία εβδομάδα τα τερματικά πέρασαν σε τακτική λειτουργία, με δύο ζεύξεις ημερησίως. Κεντρικός στόχος της επίδειξης ήταν η ακριβής στόχευση, απόκτηση και παρακολούθηση του οπτικού σήματος, γνωστή ως PAT.

Η αποστολή περιλαμβάνει επίσης υπερφασματική κάμερα και ωφέλιμο φορτίο επεξεργασίας δεδομένων. Επόμενος στόχος είναι η επίδειξη γρήγορης μεταφοράς λεπτομερών υπερφασματικών εικόνων από το Διάστημα, αξιοποιώντας την οπτική επικοινωνία.

Ελληνική ανάπτυξη με ευρωπαϊκή υποστήριξη

Το ΕΚΠΑ είχε την ευθύνη της συνολικής αποστολής και της κατασκευής και συναρμολόγησης των τριών δορυφόρων ERMIS, χρησιμοποιώντας το νέο Διαστημικό Κέντρο του στα Ψαχνά. Η ESA υποστήριξε τον ERMIS-3 με τεχνική τεχνογνωσία, περιβαλλοντικές δοκιμές και οπτική ευθυγράμμιση στις εγκαταστάσεις ESTEC της Ολλανδίας.

Η πρακτική σημασία της εξέλιξης βρίσκεται στην επαλήθευση ολόκληρης της αλυσίδας: δορυφόρος, οπτικό τερματικό, επίγειος σταθμός και διαδικασία παρακολούθησης συνεργάστηκαν σε πραγματικές συνθήκες. Για την ελληνική ερευνητική κοινότητα, μια τέτοια επίδειξη δημιουργεί εμπειρία που μπορεί να αξιοποιηθεί στις επόμενες αποστολές και στις δοκιμές μεταφοράς μεγαλύτερου όγκου επιστημονικών δεδομένων.

Πηγές: ESA — επίσημη ανακοίνωση ζεύξης · ESA RNC — τεχνικές λεπτομέρειες και ελληνική συμμετοχή.

Φωτογραφία: ©ESA — ο ERMIS-3 κατά την οπτική ευθυγράμμιση στο ESTEC, πριν από την αποστολή. Επίσημη εικόνα, με χρήση σύμφωνα με την ESA Standard Licence.