Το παράδειγμα της Αυστραλίας για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας

Της Λίνας Μιχαλά, Αναπ. Καθηγήτριας Μαιευτικής Γυναικολογίας, Παιδική και Εφηβική Γυναικολογία, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου στις 4 Φεβρουαρίου, αξίζει να σταθούμε σε μια από τις πιο εντυπωσιακές επιτυχίες δημόσιας υγείας στον κόσμο: την προοπτική εξάλειψης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας στην Αυστραλία έως το 2035. Η χώρα αυτή βρίσκεται πολύ κοντά σε έναν στόχο, τον οποίο είχε θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας για το 2030, με το σύνθημα ‘90-70-90’. Δηλαδή: Εμβολιαστική κάλυψη έναντι του HPV στο 90% των κοριτσιών κάτω των 15 ετών, πρόσβαση του 70% των νέων γυναικών σε υψηλής ποιότητας προσυμπτωματικό έλεγχο, και χορήγηση αποτελεσματικής θεραπείας στο 90% αυτών που διαγιγνώσκονται με καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.

Η Αυστραλία υπήρξε η χώρα, όπου, τη δεκαετία του ’90, ξεκίνησαν οι μελέτες για την δημιουργία εμβολίου κατά του HPV, ενώ ήταν και η πρώτη χώρα, η οποία εγκαθίδρυσε ένα μαζικό εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού κατά του ιού. Συγκεκριμένα, το 2007 ξεκίνησε ο εμβολιασμός των έφηβων κοριτσιών έναντι του HPV, ενώ από το 2013 επεκτάθηκε και στα νεαρά αγόρια. Τα εμβόλια, που χρησιμοποιήθηκαν αρχικά κάλυπταν δύο ογκογόνα στελέχη, ενώ η πιο πρόσφατη εκδοχή τους, καλύπτουν πλέον συνολικά 7 τύπους ογκογόνων HPV. Επιπλέον, παρέχουν κάλυψη για δύο από τους συνηθέστερους τύπους HPV, οι οποίοι ευθύνονται για τα οξυτενή κονδυλώματα.

Παράλληλα, η Αυστραλία βελτίωσε το πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου κατά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, εισάγοντας, από το 2017 τη δοκιμασία ανίχνευσης του γενετικού υλικού του HPV, παράλληλα με την κυτταρολογική εξέταση, αυξάνοντας έτσι την αναγνώριση των προσβεβλημένων γυναικών.

Έτσι, τα δεδομένα, τα οποία δημοσιεύτηκαν από τo Εθνικό Κέντρο Ερευνητικής Αριστείας για τον Έλεγχο του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας (Centre of Research Excellence in Cervical Cancer Control), τον Νοέμβριου του 2025, δείχνουν μια σημαντική πτώση στις νεοδιαγνωσθείσες περιπτώσεις καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, ενώ, στα πιο πρόσφατα στοιχεία, δεν υπήρξε καμία καταγραφή διάγνωσης καρκίνου του τραχήλου της μήτρας σε γυναίκες κάτω των 25 ετών, σημείο της αποτελεσματικής επίδρασης του εμβολιασμού.

Ωστόσο, η πρόκληση δεν έχει ολοκληρωθεί: η εμβολιαστική κάλυψη κατά του HPV, καθώς και η συμμετοχή στον προσυμπτωματικό έλεγχο παρουσιάζουν τάσεις μείωσης σε κάποιες πληθυσμιακές ομάδες, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη συνέχισης της ενημέρωσης, αλλά και την βελτίωση της πρόσβασης μειονοτικών ομάδων στις παρεμβάσεις ελέγχου και θεραπείας.

Παρά ταύτα, η εμπειρία της Αυστραλίας αποτελεί έμπνευση για όλους, καθώς με την πρωτογενή και δευτερογενή πρόληψη, αλλά και την έγκαιρη διάγνωση και αποτελεσματική θεραπεία, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας μπορεί όχι απλώς να ελεγχθεί, αλλά και να εξαλειφθεί. Ο στόχος αυτός, ο οποίος πριν από μερικές δεκαετίες φαινόταν ουτοπικός, φαίνεται να είναι εφικτός!