Τροπικά δάση: Επιβράδυνση της καταστροφής τους – Παραμένει όμως σε ανησυχητικά επίπεδα

Αν και τα τελευταία χρόνια οι ρυθμοί καταστροφής των τροπικών δασών είχαν καταγράψει αρνητικά ρεκόρ, το2025 σημειώθηκε κάμψη στο ρυθμό αυτό, αλλά παραμένει σε ανησυχητικά επίπεδα διότι η τάση αυτή μπορεί να αποδεχθεί εφήμερη, όπως αναφέρει σήμερα παρατηρητήριο αναφοράς.

Οι τροπικές περιοχές απώλεσαν την περασμένη χρονιά 43 εκατομμύρια στρέμματα πρωτογενών δασμών, επιφάνεια ίση με αυτή της Δανίας, σύμφωνα με δεδομένα που συγκεντρώθηκαν μέσω δορυφόρων και αναλύθηκαν από το Global Forest Watch («παγκόσμιο παρατηρητήριο δασών») του αμερικανικού κέντρου μελετών World Resources Institute (WRI), σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο του Μέριλαντ.

Πρόκειται για μείωση που φτάνει το 36% σε σχέση με το 2024, όταν η καταστροφή των δασών, απόλυτα απαραίτητων για τη βιοποικιλότητα, τον εφοδιασμό με νερό, αλλά και την απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα, κατέγραψε τρομακτικό ρεκόρ: χάθηκαν 67 εκατομμύρια στρέμματα.

Αν και η πτώση είναι «ενθαρρυντική» και δείχνει την ορθότητα των ενεργειών κάποιων κυβερνήσεων, σύμφωνα με την Ελίζαμπεθ Γκόλντμαν, συνδιευθύντρια του Global Forest Watch, ενδέχεται να μην είναι παρά προσωρινή και δεν αλλάζει τίποτα όσον αφορά τον δραματικό χαρακτήρα που έχει προσλάβει η αποψίλωση των δασών σε παγκόσμια κλίμακα.

«Κάθε καλή χρονιά είναι κάτι ενθαρρυντικό, αλλά πρέπει οι καλές χρονιές να διαρκέσουν αιώνια για να προφυλάξουμε τα τροπικά δάση», τόνισε ο Ματ Χάνσεν, καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Μέριλαντ, κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης.

Παρά τις προόδους, συνεχίζει να χάνεται έκταση τροπικού δάσους ίση με 11 γήπεδα ποδοσφαίρου κάθε λεπτό σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με την έκθεση.

Οι απώλειες των τροπικών δασών παρέμειναν 46% υψηλότερες από ό,τι πριν από δέκα χρόνια.

Στο πλαίσιο αυτό ο παγκόσμιος στόχος να σταματήσει η αποψίλωση των δασών ως το 2030 μοιάζει πολύ δύσκολο να επιτευχθεί, καθώς τα τρέχοντα επίπεδα είναι 70% υψηλότερα από την τροχιά που θα απαιτείτο για αυτό, τονίζει το Global Forest Watch.

Εύθραυστες πρόοδοι

Μεγάλο μέρος της προόδου που καταγράφτηκε το 2025 οφειλόταν στη Βραζιλία, τη χώρα όπου βρίσκεται το μεγαλύτερο τροπικό δάσος του πλανήτη.

Το 2025, κυρίως εξαιτίας της εφαρμογής αποφασιστικής πολιτικής (σχέδιο αποτροπής της αποψίλωσης των δασών, αύξηση των προστίμων και των ποινών για περιβαλλοντικά εγκλήματα) η χώρα μείωσε την αποψίλωση πρωτογενών δασών που δεν οφειλόταν σε πυρκαγιές κατά 41% σε σύγκριση με το 2024, στο χαμηλότερο επίπεδο στα χρονικά.

Κι άλλες χώρες κατάφεραν να μειώσουν την καταστροφή των τροπικών δασών, όπως η Κολομβία (-17%), ή να τη διατηρήσουν σε επίπεδα πολύ κατώτερα από εκείνα που καταγράφονταν στο παρελθόν (Μαλαισία, Ινδονησία), χάρη σε αυστηρές πολιτικές των κυβερνήσεών τους.

Όμως οι πρόοδοι παραμένουν εύθραυστες και υπόκεινται σε διάφορες πιέσεις, όπως η επέκταση των καλλιεργειών σόγιας και της κτηνοτροφίας στη Βραζιλία, ή τα μεταλλεία νικελίου στην Ινδονησία, που αφανίζουν δεκάδες χιλιάδες στρέμματα.

Παράλληλα, η καταστροφή των πρωτογενών τροπικών δασών παραμένει υψηλή σε άλλες χώρες, όπως η Βολιβία, η ΛΔ Κονγκό, το Καμερούν κι η Μαδαγασκάρη.

Η απειλή των πυρκαγιών

Όσον αφορά το σύνολο των δασών, η παγκόσμια κάλυψη από δένδρα μειώθηκε κατά 14% το 2025. Και, μολονότι η επέκταση της γεωργίας παραμένει ο κυριότερος παράγοντας της καταστροφής, οι πυρκαγιές διαδραματίζουν ολοένα πιο μείζονα ρόλο, λόγω της κλιματικής αλλαγής, κάτι που επιβεβαιώθηκε το 2025 (42% των απωλειών), ειδικά σε τομείς της Αρκτικής.

«Κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών, οι πυρκαγιές κατέστρεψαν δυο πλέον φορές περισσότερη δασική κάλυψη απ’ ό,τι πριν από είκοσι χρόνια», τόνισε η κ. Γκόλντμαν.

Αν και οι πυρκαγιές μπορεί να έχουν φυσικά αίτια, στην πλειονότητά τους οφείλονται στον άνθρωπο.

Οι απώλειες εξαιτίας πυρκαγιών ήταν πελώριες στον Καναδά, όπου οι φλόγες απανθράκωσαν 53 εκατομμύρια στρέμματα–κάνοντας το 2025 το δεύτερο χειρότερο έτος στα χρονικά στη χώρα αυτή της Βόρειας Αμερικής, από τη συγκεκριμένη άποψη.

Στη Γαλλία, η καταστροφή δασών εξαιτίας πυρκαγιών ήταν επταπλάσια από ό,τι το 2024. Ενώ στα δυο κράτη της Ιβηρικής, την Ισπανία και την Πορτογαλία, το 60% των απωλειών δένδρων οφειλόταν σε πυρκαγιές.

Η απειλή αυτή αναμένεται να μεγεθυνθεί τα επόμενα χρόνια εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, που κάνει τις συνθήκες πιο θερμές και ξηρές, ευνοώντας με άλλα λόγια την εξάπλωση των πυρκαγιών.

Σύμφωνα με τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (GIEC), αν η θερμοκρασία του πλανήτη ανέβαινε κατά 4° Κελσίου, η συχνότητα των πυρκαγιών θα αυξανόταν κατά περίπου 30% κι οι καμένες επιφάνειες επίσης θα μεγεθύνονταν κατά 50 ως 70%.

Για το Global Forest Watch, το 2026 θα είναι «καθοριστική» χρονιά. Η πιθανή επιστροφή του φαινομένου Ελ Νίνιο, το οποίο τείνει να φέρνει αύξηση των παγκόσμιων θερμοκρασιών, εγείρει κίνδυνο οι πυρκαγιές να γίνουν ακόμη χειρότερες. Και προσεχείς εκλογικές διαδικασίες σε χώρες όπου βρίσκονται μεγάλα δάση, όπως και οι διεθνείς γεωπολιτικές εντάσεις, μπορεί να επηρεάσουν τη συνέχιση, ή μη, της προόδου.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ