Ημερίδα “Από τον Μόλυβο στον κόσμο: Ιστορίες, άνθρωποι και διαδρομές από το Αρχείο της οικογένειας Κράλλη”

Η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα, διοργανώνει την υβριδική ημερίδα “Από τον Μόλυβο στον κόσμο: Ιστορίες, άνθρωποι και διαδρομές από το Αρχείο της οικογένειας Κράλλη, Λέσβου (δεκαετίες 1830 – 1940)”, την Τρίτη, 10 Νοεμβρίου 2026, στις 19:00, στο Cotsen Hall, Αναπήρων Πολέμου 9, Κολωνάκι.

Ομιλητές:

-Μαρίζα Ν. Κράλλη, Ανεξάρτητη ερευνήτρια αρχείων και ιστορικής μνήμης: “Μικροϊστορίες ανθρώπων, ο κόσμος του Αιγαίου: Το Αρχείο Krallis Family Lesvos (KFL), 1830 – 1960”.

Μαρία Μανδαμαδιώτου, Ιστορικός, Μεταδιδακτορική ερευνήτρια Παν/μίου Κρήτης: “Οικογενειακά δίκτυα και εμπορικές διαδρομές στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο: Η σημασία του αρχείου Κράλλη (19ος-α΄ μισό 20ού αι.)”.

Αυτέκ Σονέρ Αλπάν, Ιστορικός, Βρετανικό Ινστιτούτο στην Άγκυρα, Τεχνικό Πανεπιστήμιο Μέσης Ανατολής (METU) στην Άγκυρα:  “Από την οικογενειακή μνήμη στο οθωμανικό αρχείο: Εικόνες, τεκμήρια και διασταυρούμενες ιστορίες του Αιγαίου”.

Δημήτρης Κράλλης, Ιστορικός, Κέντρο Ελληνικών Σπουδών ΙΣΝ, Πανεπιστήμιο Simon Fraser, Καναδάς: “Ο αφανισμός του χωροχρόνου στο Αιγαίο της ύστερης Οθωμανικής περιόδου: Μαρτυρίες από το αρχείο του Ιωάννη Κομνηνάκη Κράλλη”.

Ποιες ιστορίες κρύβονται στα χαρτιά ενός παππού; Και τι μπορεί να μας αποκαλύψει η προσωπική ιστορία μιας οικογένειας σε μια μικρή πόλη του Αιγαίου για τις αυτοκρατορίες, τα έθνη και έναν κόσμο που αλλάζει;

Όταν η Μαρίζα Κράλλη και ο πρώτος της εξάδελφος, Δημήτρης Κράλλης, με οικογενειακές ρίζες και οι δύο στον Μόλυβο της Λέσβου, άρχισαν να μελετούν το προσωπικό αρχείο του παππού τους, ανακάλυψαν κάτι πολύ περισσότερο από μια συλλογή οικογενειακών εγγράφων. Το Αρχείο της Οικογένειας Κράλλη της Λέσβου (Krallis Family of Lesvos – KFL) ανοίγει ένα παράθυρο στην ιστορία και τον πολιτισμό του Βορείου Αιγαίου, αλλά και στον ευρύτερο κόσμο με τον οποίο η περιοχή αυτή βρισκόταν σε διαρκή επικοινωνία.

Η συλλογή εκτείνεται χρονικά από τη δεκαετία του 1830 έως τη δεκαετία του 1940 και περιλαμβάνει έγγραφα στα ελληνικά και στην οθωμανική τουρκική γραφή. Προσφέρει μια λεπτομερή και προσωπική εικόνα της ζωής μιας οικογένειας στη βόρεια Λέσβο, σε μια περίοδο βαθιών ιστορικών μετασχηματισμών. Τα τεκμήριά της φωτίζουν όχι μόνο την καθημερινότητα, τις οικονομικές δραστηριότητες, τις κοινωνικές σχέσεις και τις πολιτισμικές και πολιτικές επιδιώξεις της οικογένειας, αλλά και τους μεταβαλλόμενους κόσμους της αυτοκρατορίας, του έθνους και της ταυτότητας μέσα στους οποίους αυτή ζούσε και δραστηριοποιούνταν.

Στην Ημερίδα, η Μαρίζα και ο Δημήτρης Κράλλης, μαζί με τους συνεργάτες τους, δρ. Μαρία Μανδαμαδιώτου και δρ. Aytek Soner Alpan, θα παρουσιάσουν διαφορετικές όψεις αυτού του αρχείου. Η συζήτηση θα εξετάσει πώς οι οικογενειακές συλλογές εγγράφων μπορούν να ανοίξουν νέους δρόμους στη μικροϊστορική έρευνα, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο οι ζωές ανθρώπων σε μικρούς, φαινομενικά απομακρυσμένους τόπους συνδέονται με ευρύτερες, αλληλένδετες παγκόσμιες ιστορίες.

Το Aegean Stories Vault αποτελεί την ψηφιακή, διαρκώς εμπλουτιζόμενη έκφραση του έργου κοινοτικής συμμετοχής, διαφύλαξης της μνήμης, αρχειακής τεκμηρίωσης και αφήγησης ιστοριών που υλοποίησε στη Βόρεια Λέσβο το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Το έργο αναπτύχθηκε σε διάστημα δύο ετών, το 2024 και το 2025, κατά τη διάρκεια των οποίων ομάδες ερευνητών και φοιτητών από τον Καναδά, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ελλάδα και την Τουρκία συνεργάστηκαν με τους κατοίκους, μελετώντας τον οικιστικό ιστό, τον πολιτισμό και τα τοπία του Μολύβου και της ευρύτερης περιοχής του.

Διαθέσιμο σε τρεις γλώσσες —αγγλικά, ελληνικά και τουρκικά—, το Aegean Stories Vault ξεκινά από τις προσωπικές εμπειρίες για να αφηγηθεί την ιστορία της τοπικής κοινότητας και να αναδείξει τους βαθιούς δεσμούς που συνδέουν τις ζωές των ανθρώπων σε αυτή τη γωνιά ενός νησιού του Αιγαίου. Η συνεχιζόμενη αρχειακή εργασία, η έρευνα και η ψηφιοποίηση οικογενειακών αρχείων αποκάλυψαν ένα εκτεταμένο δίκτυο ιστορικών και προσωπικών συνδέσεων, που εκτείνεται από το Βερμόντ έως το Πεκίνο και από το Παρίσι έως το Μαρόκο, καθώς και από το Βουκουρέστι έως το Χαρτούμ του Σουδάν.

Η δημιουργία του Aegean Stories Vault κατέστη δυνατή χάρη στο Gefyra («Γέφυρα»), το πιλοτικό πρόγραμμα χρηματοδότησης που έλαβαν το πανεπιστήμιο Simon Fraser (SFU) στον Καναδά και το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, στο Λος Άντζελες των ΗΠΑ (UCLA), από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, με στόχο τη διασύνδεση των Κέντρων Ελληνικών Σπουδών του Ιδρύματος στα δύο πανεπιστήμια και, παράλληλα, τη δημιουργία γεφυρών επικοινωνίας και συνεργασίας με την ίδια την Ελλάδα. Στο πλαίσιο του Gefyra, το UCLA οργάνωσε ερευνητικές αποστολές στη Λακωνία και στον οικισμό Γεράκι, ενώ το SFU δραστηριοποιήθηκε στη Λέσβο, με επίκεντρο τον Μόλυβο. Οι δύο ομάδες εργάστηκαν ανεξάρτητα, διατηρώντας, ωστόσο, συνεχή επικοινωνία, ανταλλάσσοντας παρατηρήσεις και ερευνητικά ευρήματα και μοιράζοντας συμμετέχοντες στις δράσεις τους.