Ο Άγιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής είναι ένα εγχειρίδιο για νοερά προσευχή

Μια διαδρομή γεμάτη δοκιμασίες, πνευματικές αναζητήσεις, αγώνες και βαθιά πίστη ετοιμάζεται να ξεδιπλωθεί στη μικρή οθόνη. Η νέα τηλεοπτική σειρά «Άγιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής», παραγωγής του Ινστιτούτου «Άγιος Μάξιμος», αναμένεται να προβληθεί από το Mega τη νέα χρονιά, περίπου τον Φεβρουάριο, μεταφέροντας στους τηλεθεατές μια ξεχωριστή ιστορία από τη ζωή ενός από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της σύγχρονης ορθόδοξης μοναστικής παράδοσης.Τα γυρίσματα ολοκληρώθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα, ύστερα από μια απαιτητική παραγωγική διαδρομή, με σημαντικό μέρος των σκηνών να γυρίζεται σε τοποθεσίες του Αγίου Όρους. Το σενάριο υπογράφει ο Γιώργος Τσιάκκας, τη σκηνοθεσία ο Χάρης Βαφειάδης, ενώ τη διεύθυνση φωτογραφίας έχει αναλάβει ο Κώστας Τριανταφύλλου. Το πρώτο επεισόδιο έχει ήδη ολοκληρωθεί στο μοντάζ και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των συντελεστών, πρόκειται για μια δουλειά που θα συγκινήσει το κοινό.

Πίσω από την τηλεοπτική αφήγηση βρίσκεται μια ζωή που δεν ακολούθησε ευθύγραμμη πορεία προς την πνευματικότητα. Αντίθετα, πέρασε μέσα από την καθημερινή βιοπάλη, τις ανθρώπινες απογοητεύσεις, τις εσωτερικές συγκρούσεις και την αναζήτηση ενός βαθύτερου νοήματος. Από την παιδική του ηλικία στην Πάρο και τα δύσκολα εφηβικά χρόνια, όταν αναγκάστηκε να εργαστεί σε διαφορετικές δουλειές για να στηρίξει τη φτωχή οικογένειά του, έως την εγκατάλειψη της πατρικής εστίας και την αναχώρηση για το Άγιο Όρος, η ζωή του Αγίου Ιωσήφ του Ησυχαστή παρουσιάζεται ως μια αδιάκοπη αναμέτρηση με τον εαυτό του και τον κόσμο. Εργάστηκε ακόμα και σε μεταλλεία, ασχολήθηκε με την πυγμαχία, γνώρισε τις δυσκολίες της επιβίωσης και ήρθε αντιμέτωπος με τον θυμό, τους νεανικούς πειρασμούς και τις απογοητεύσεις. Πληγώθηκε, πολεμήθηκε και δοκιμάστηκε, χωρίς να χάσει την εμπιστοσύνη του στον Θεό. Μέσα από αυτή τη διαδρομή, η σειρά φιλοδοξεί να ανοίξει ένα παράθυρο στον κόσμο του Αγίου Όρους, των ασκητών και της νοεράς προσευχής.

 “Ο Άγιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής”:Δύο σπουδαίοι ηθοποιοί στον ίδιο ρόλο

Δύο πρωταγωνιστές αναλαμβάνουν να αποδώσουν τις διαφορετικές ηλικιακές και πνευματικές περιόδους του Αγίου Ιωσήφ του Ησυχαστή. Ο Τάσος Λέκκας ενσαρκώνει τον νεαρό Φραγκίσκο, από τα πρώτα χρόνια της ζωής του έως την είσοδό του στον μοναχισμό, ενώ ο Άρης Σερβετάλης αναλαμβάνει τον ρόλο σε μια ώριμη περίοδο, όταν η ασκητική πορεία έχει πλέον αποκτήσει βαθύτερο πνευματικό περιεχόμενο.

Ο Τάσος Λέκκας καλείται να αποδώσει έναν άνθρωπο που βρίσκεται ακόμη σε αναζήτηση, παλεύει με τις ανθρώπινες αδυναμίες του και σταδιακά ανακαλύπτει τον δρόμο που θα ακολουθήσει. Οι μαρτυρίες από τα γυρίσματα κάνουν λόγο για μια ερμηνεία που ξεχωρίζει, ενώ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην ομοιότητά του με τη μορφή του αγίου.

Ο ίδιος ο Γιώργος Τσιάκκας μίλησε στο «Secret» με συγκίνηση για τη συνεργασία τους, περιγράφοντας τις απαιτητικές σκηνές που χρειάστηκε να γυρίσει ο ηθοποιός σε σπηλιές, βουνά και ποτάμια. «Έχουμε δύο ηθοποιούς σπουδαίους, και τους ευχαριστώ, στον πρωταγωνιστικό ρόλο του Αγίου Ιωσήφ. Το βάρος της πρώτης εμφάνισης το σηκώνει ο Τάσος Λέκκας, ένας εξαιρετικός ηθοποιός. Μας έχει δώσει μοναδικές σκηνές σε μια περίοδο της ζωής του αγίου όπου έδωσε και τους μεγάλους ασκητικούς του αγώνες, μέσα σε σπηλιές, μέσα σε βουνά, μέσα σε ποτάμια. Έχει τρέξει πολύ ο Τάσος, έχει χύσει πολύ ιδρώτα για να φέρει σε πέρας αυτόν τον ρόλο και πραγματικά τον ευχαριστώ».

Στη συνέχεια, ο σεναριογράφος στάθηκε στην «είσοδο» του Άρη Σερβετάλη στη σειρά, σε μια καθοριστική καμπή της ζωής του αγίου, όταν η πνευματική του πορεία έχει πλέον ωριμάσει. «Έρχεται ο Άρης Σερβετάλης με το ταλέντο του, με την εμπειρία του τη μεγάλη για μία συγκλονιστική ερμηνεία του αγίου».

Η αλλαγή των δύο ηθοποιών γίνεται στον ίδιο κύκλο και σε μια ιδιαίτερα σημαντική στιγμή της αφήγησης. Η παρουσία του Άρη Σερβετάλη, με την ερμηνευτική του εμπειρία και την ικανότητά του να αποδίδει σύνθετες εσωτερικές καταστάσεις, αποτελεί μια από τις εκπλήξεις της σειράς.

Πέρα από τις ερμηνείες και την αφηγηματική προσέγγιση, ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της παραγωγής είναι οι τοποθεσίες στις οποίες πραγματοποιήθηκαν τα γυρίσματα. Οι συντελεστές βρέθηκαν σε σημεία του Αγίου Όρους όπου έζησε και ασκήτεψε ο Άγιος Ιωσήφ, επιχειρώντας να μεταφέρουν στην οθόνη όχι μόνο το φυσικό τοπίο, αλλά και την ατμόσφαιρα του τόπου που σφράγισε την πνευματική του πορεία. «Έγιναν τα γυρίσματα εκεί όπου πάτησαν οι άγιοι. Το λέω και με δέος. Είναι σημεία απ’ όπου πέρασαν», ανέφερε χαρακτηριστικά μιλώντας στο «S» ο Γιώργος Τσιάκκας.

Η πραγματοποίηση των γυρισμάτων σε σκήτες, σπηλιές, απόκρημνες πλαγιές και δυσπρόσιτες περιοχές απαίτησε ιδιαίτερη προετοιμασία και μεγάλη σωματική προσπάθεια. Για μήνες, οι συντελεστές χρειάστηκε να κινηθούν σε δύσβατα μονοπάτια, να διανύσουν μεγάλες αποστάσεις με τα πόδια και να προσεγγίσουν σημεία στα οποία η πρόσβαση δεν ήταν καθόλου εύκολη. Η εμπειρία αυτή, όπως εξήγησε ο Γιώργος Τσιάκκας, δεν αποτέλεσε μόνο μια τεχνική δυσκολία για την παραγωγή, αλλά και μια αφορμή για «γνωριμία» με τις συνθήκες της ασκητικής ζωής.

«Η προσπάθεια του συνεργείου να προσεγγίσει τους τόπους της ασκήσεως του αγίου μάς έκανε να αναλογιστούμε τις στερήσεις και τους αγώνες των μοναχών».

Ενδεικτικό των δυσκολιών ήταν το γεγονός ότι για τη μεταφορά του εξοπλισμού χρησιμοποιήθηκαν περίπου 35 μουλάρια. «Εμείς τα ανεβάσαμε με τα μουλάρια και οι συντελεστές πραγματικά βοήθησαν πολύ στις μεταφορές του εξοπλισμού και πολλοί από αυτούς τα ανέβαζαν στην πλάτη τους», σημείωσε ο σεναριογράφος.

Γιώργος Τσιάκκας: Η πνευματική παρακαταθήκη και οι συγκλονιστικές σκηνές

Για τον Γιώργο Τσιάκκα η σειρά δεν αποτελεί απλώς μια τηλεοπτική βιογραφία. Είναι μια προσπάθεια να αναδειχθεί η πνευματική παρακαταθήκη του Αγίου Ιωσήφ του Ησυχαστή. Ο σεναριογράφος χαρακτήρισε τη σειρά «ένα εγχειρίδιο για τη νοερά προσευχή», δίνοντας έμφαση στη σημασία του έργου του αγίου για την ορθόδοξη πνευματικότητα. «Ο Άγιος Ιωσήφ ήταν ο άνθρωπος που έφερε πίσω τη νοερά προσευχή. Του χρωστάμε πάρα πολλά», τόνισε.

Την ίδια στιγμή, ο ίδιος συνέδεσε την ιστορία του αγίου με την ανάγκη του σύγχρονου ανθρώπου να αναζητήσει σταθερά σημεία αναφοράς σε μια εποχή αβεβαιότητας και έντονων αλλαγών. «Παγκόσμια υπάρχει ανάγκη του κόσμου να βρει κάτι αληθινό, να βρει κάπου να πιαστεί μέσα σε αυτόν τον δύσκολο καιρό που βιώνουμε όλοι. Πιστεύω ότι υπάρχει μια στροφή -όσο και να φαίνεται πολύ αισιόδοξο αυτό που λέω- σε μια πνευματική κατάσταση. Ο άνθρωπος είναι πλασμένος από τον Θεό, είναι ψυχή αθάνατη, η ψυχή του ψάχνει το Θείο. Αυτή είναι η αλήθεια, αυτό βλέπουμε», ανέφερε στο «S».

Στη σειρά συμμετέχουν ηθοποιοί που ενσαρκώνουν πρόσωπα τα οποία συνδέθηκαν με τον βίο, την ασκητική πορεία και την πνευματική παρακαταθήκη του Αγίου Ιωσήφ του Ησυχαστή. Τον πατέρα Αρσένιο υποδύεται ο Δημήτρης Δρόσος, ενώ τον πατέρα Αθανάσιο ο Τάσος Δημητρόπουλος. Τον πατέρα του Αγίου Ιωσήφ ενσαρκώνει ο Πυγμαλίων Δαδακαρίδης, ενώ στη σειρά συμμετέχουν, επίσης, ο Ηλίας Βαλάσης και η Ήβη Νικολαΐδου.

Ιδιαίτερη θέση στην αφήγηση έχουν και δύο μορφές που συνδέθηκαν με τη συνέχιση της πνευματικής παρακαταθήκης του αγίου. Τον Γέροντα Εφραίμ τον Φιλοθεΐτη της Αριζόνας υποδύεται ο Γιαννάκης Εφραίμ, ενώ τον Γέροντα Ιωσήφ τον Βατοπαιδινό ενσαρκώνει ο Αντρέας Κουτσόφτας.

Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε και στην κινηματογραφική απόδοση των πνευματικών εμπειριών του αγίου, καθώς και των δοκιμασιών που σημάδεψαν την ασκητική του πορεία. Ο Γιώργος Τσιάκκας αναφέρθηκε στη δουλειά που έγινε για την αποτύπωση των οραμάτων, επισημαίνοντας ότι η δημιουργική ομάδα αναζήτησε τρόπους να μεταφέρει στην οθόνη εμπειρίες που δύσκολα περιγράφονται με τα συνηθισμένα μέσα της τηλεοπτικής αφήγησης.

Ανάμεσα στις σκηνές που αναμένεται να ξεχωρίσουν είναι εκείνη στην οποία ο Άγιος Ιωσήφ εμφανίζεται αδύναμος, με μπαλωμένα ρούχα, μέσα στις δύσκολες συνθήκες της ασκητικής ζωής. Ένας λαϊκός που τον επισκέπτεται τον ρωτά: «Γέροντα, τι θα κάνεις κι εσύ με αυτά τα καλοκαίρια;». Η απάντηση του γέροντα αποτυπώνει, σύμφωνα με τους συντελεστές, το μέγεθος της πνευματικής του προσδοκίας και την πίστη του σε όσα θα ακολουθούσαν: «Αυτά τα καλοκαίρια που βλέπεις θα γεμίσουν το Άγιον Όρος με μοναχούς».

Σε μια άλλη σκηνή, η αφήγηση μεταφέρεται στις σκληρές πνευματικές δοκιμασίες του αγίου, ο οποίος, σύμφωνα με την περιγραφή των συντελεστών, «πειραζόταν» από τα «δαιμόνια» και τιναζόταν στον αέρα. Πρόκειται για μια σκηνή με έντονη ατμόσφαιρα.

Ο Γιώργος Τσιάκκας κατέληξε τονίζοντας την ανάγκη τα έργα που αναφέρονται στη ζωή των αγίων να προσεγγίζονται με πνευματική ευθύνη και συναίσθηση των ορίων της ανθρώπινης δημιουργίας. Όπως σημείωσε, «δεν μπορεί να αποτυπωθεί η αγιότητα στο μεγαλείο της από κανέναν και για κανέναν άλλον».