«Πρόταση 40» στην Καλιφόρνια: Σχέδιο για φορολόγηση των υπερπλούσιων στην πολιτεία των ΗΠΑ

Λίγα μέρη στον πλανήτη παρουσιάζουν τόσο μεγάλη συγκέντρωση υπερπλούσιων όσο η Καλιφόρνια, μια πολιτεία των ΗΠΑ που για πολλούς αποτελεί συνώνυμο της αίγλης, είναι διάσημη για τις μεγαλοπρεπείς επαύλεις της και για το γεγονός ότι φιλοξενεί πλήθος διασημοτήτων από το χώρο του θεάματος, της οικονομίας και της τεχνολογίας.

Στις 3 Νοεμβρίου, παράλληλα με τις ενδιάμεσες εκλογές, οι ψηφοφόροι της πολιτείας καλούνται να αποφασίσουν αν οι υπερπλούσιοι ανάμεσά τους θα πρέπει να φορολογηθούν ώστε να καλύψουν βελτιώσεις στην υγειονομική περίθαλψη.

Η “Πρόταση 40”, όπως είναι γνωστή η πρωτοβουλία για φορολόγηση του υπερβολικού πλούτου, αποσκοπεί στην επιβολή εφάπαξ φόρου 5% στην καθαρή περιουσία όλων των δισεκατομμυριούχων της πολιτείας.

Υπάρχουν λίγο περισσότερα από 200 τέτοια άτομα στην Καλιφόρνια, όμως παρ’ όλα αυτά το μέτρο έχει προκαλέσει αντιδράσεις και ήδη ορισμένοι από υπερπλούσιους κατοίκους της έχουν εγκαταλείψει την πολιτεία.

Ο Φραντσέσκο Τρέμπι, καθηγητής δημόσιας πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνια, τόνισε τον ιστορικό χαρακτήρα του μέτρου και πώς θα μπορούσε να βοηθήσει στην εξομάλυνση του χάσματος πλούτου στην Καλιφόρνια, καθώς «στοχεύει σε ένα πολύ ακραίο ποσοστό της κατανομής του πλούτου».

Η Καλιφόρνια αποτελεί την μεγαλύτερη οικονομία των ΗΠΑ και υπερηφανεύεται ότι είναι η τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, μεγαλύτερη από την Ινδία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Την ίδια ώρα, φιλοξενεί μία από τις υψηλότερες συγκεντρώσεις δισεκατομμυριούχων στον κόσμο, όμως από την άλλη έχει επίσης το μεγαλύτερο ποσοστό αστέγων στις Ηνωμένες Πολιτείες και ένα από τα υψηλότερα χάσματα πλούτου.

Όσοι υποστηρίζουν το μέτρο θεωρούν ότι με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ότι οι υπερπλούσιοι θα συνεισφέρουν δικαίως ένα εύλογο ποσό που θα βοηθήσει στην κάλυψη των κενών στον κρατικό προϋπολογισμό. Η κίνηση στοχεύει στην άντληση 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων για να αντισταθμιστούν οι ομοσπονδιακές περικοπές χρηματοδότησης στο κρατικό σύστημα υγειονομικής περίθαλψης.

Η Σούζαν Χιμένες, επικεφαλής της Διεθνούς Ένωσης Εργαζομένων στον Τομέα των Υπηρεσιών, η οποία συνέβαλε στην πρωτοβουλία, λέει ότι το μέτρο αποτελεί «βραχυπρόθεσμη λύση» απέναντι στις μαζικές περικοπές της ομοσπονδιακής χρηματοδότησης ως αποτέλεσμα του σαρωτικού νομοσχεδίου για τους φόρους και τις δαπάνες του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

«Αν δεν κάνουμε τίποτα, θα δούμε την κατάρρευση του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης, ενώ παράλληλα θα αναζητούμε μια μακροπρόθεσμη λύση για τη χρηματοδότηση της υγειονομικής μας περίθαλψης», είπε στο BBC.

Μπορεί το μέτρο της φορολόγησης να έχει πολλούς υποστηρικτές στην κοινωνία, όμως έχει αντιμετωπίσει σφοδρές αντιδράσεις από πολλούς δισεκατομμυριούχους, αλλά και τον κυβερνήτη της πολιτείας.

Ο Ντον Χάνκι, δισεκατομμυριούχος από το Λος Άντζελες , δήλωσε στο Forbes ότι έφυγε για την πολιτεία της Νεβάδα ως αποτέλεσμα του προτεινόμενου φόρου περιουσίας. «Νομίζω ότι έχουμε δημιουργήσει πολλές θέσεις εργασίας στην Καλιφόρνια. Έχουμε μερικές χιλιάδες ανθρώπους που εργάζονται για εμάς και έχουμε ένα σχέδιο κατανομής των κερδών. Και πρέπει να φύγω από την πολιτεία», είπε, προσθέτοντας ότι το μέτρο τον έκανε να νιώθει ότι ήταν «ανεπιθύμητος» στην πολιτεία.

Ο κυβερνήτης της Καλιφόρνια, Γκάβιν Νιούσομ, του οποίου η θητεία πλησιάζει στο τέλος της, είναι ίσως ο πιο αξιοσημείωτος πολιτικός ηγέτης που αντιτίθεται στο μέτρο. Έχει εκφράσει ανησυχίες ότι το μέτρο θα μπορούσε να αναγκάσει τους πλούσιους να εγκαταλείψουν την πολιτεία και να χαθούν έτσι κρίσιμα έσοδα για την πολιτεία.

Εντούτοις, κάποιοι υπερπλούσιοι τάσσονται υπέρ της φορολόγησης, με τον πιο διάσημο από αυτούς να είναι ο επικεφαλής της Nvidia, Γιένσεν Χουάνγκ, που δήλωσε ότι «όσο περισσότερα βγάζεις, τόσο περισσότερους φόρους πληρώνεις. Δεν με πειράζει αυτό».

Από την πλευρά του, ο δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας Τομ Στάγιερ επίσης δήλωσε ότι θα ψήφιζε υπέρ του φόρου, καθώς είναι απαραίτητος για την προστασία των ευάλωτων Καλιφορνέζων, διευκρινίζοντας όμως ότι ο τρόπος με τον οποίο διατυπώθηκε το μέτρο ήταν «προβληματικός».

Σε κάθε περίπτωση, μια πρόσφατη δημοσκόπηση από το Ινστιτούτο Κυβερνητικών Σπουδών του Μπέρκλεϊ και τους Los Angeles Times διαπίστωσε ότι η πρόταση δεν έχει σαφώς κερδίσει την πλειοψηφία των ψηφοφόρων: το 45% των πιθανών ψηφοφόρων να τάσσεται υπέρ του φόρου, το 42% να είναι κατά και το 13% να είναι αναποφάσιστο.

Το μέτρο, αν εγκριθεί, θα εφαρμοστεί αναδρομικά σε όσους έχουν καθαρή περιουσία τουλάχιστον ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων και διέμεναν στην Καλιφόρνια την 1η Ιανουαρίου 2026. Τουλάχιστον έξι από τους 200 και πλέον δισεκατομμυριούχους της πολιτείας φέρεται να έχουν εγκαταλείψει ήδη την Καλιφόρνια, ώστε να αποφύγουν τον φόρο.

Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι συνιδρυτές της Google, Λάρι Πέιτζ και Σεργκέι Μπριν, ο επενδυτής επιχειρηματικών κεφαλαίων Πίτερ Θιλ και ο πρώην διευθύνων σύμβουλος της Uber, Τράβις Κάλανικ.

Η ανισότητα εισοδήματος στις ΗΠΑ βρίσκεται σε μερικά από τα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών δεκαετιών, με το πλουσιότερο 1% των νοικοκυριών να κατέχει σχεδόν το 32% του συνολικού πλούτου των ΗΠΑ στο τρίτο τρίμηνο του 2025. Είναι επίσης κοντά σε ιστορικά υψηλά στην Καλιφόρνια.

Σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Δημόσιας Πολιτικής της Καλιφόρνια, το 72% των κατοίκων της πολιτείας πιστεύει ότι το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών διευρύνεται και ένα παρόμοιο ποσοστό υποστηρίζει ότι η πολιτειακή κυβέρνηση θα πρέπει να κάνει περισσότερα για να μειώσει αυτό το χάσμα.

Πηγή: BBC, Los Angeles Times