Σερβία: Ολοκληρώνεται η προεκλογική εκστρατεία – Οριακό προβάδισμα των φοιτητών στις δημοσκοπήσεις, καταγγελίες για συλλήψεις και φόβοι για επεισόδια

Στην τελική ευθεία εισέρχεται η πολιτική αντιπαράθεση στη Σερβία ενόψει των κρίσιμων βουλευτικών εκλογών της 25ης Οκτωβρίου.

Το κυβερνών Προοδευτικό Κόμμα (SNS) του Αλεξάνταρ Βούτσιτς ολοκλήρωσε την προεκλογική του εκστρατεία με ανοιχτή συγκέντρωση που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη, στην πόλη Νις. Στην ομιλία του, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς επανέλαβε ότι οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις των προηγούμενων δύο ετών, στις οποίες πρωτοστάτησαν οι φοιτητές, ήταν «πληρωμένες και οργανωμένες» από ξένες υπηρεσίες με σκοπό την ανατροπή του και τη διάλυση της χώρας. Ο Βούτσιτς εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι το κόμμα του θα νικήσει στις επερχόμενες εκλογές, συμπληρώνοντας ότι την επόμενη ημέρα «θα απλώσει χείρα φιλίας στους πολιτικούς του αντιπάλους για το καλό της Σερβίας».

Ανταπόκριση από Βελιγράδι

Στη συγκέντρωση του SNS στη Νις μίλησε και ο ηγέτης των Σερβοβόσνιων, Μίλοραντ Ντόντικ, ο οποίος τόνισε πως ο Βούτσιτς είναι αφοσιωμένος στην εξυπηρέτηση των εθνικών συμφερόντων, δηλώνοντας ότι οι Σέρβοι στη βοσνιακή διοικητική οντότητα «Σερβική Δημοκρατία» (Republika Srpska) θεωρούν πατρίδα τους τη Σερβία. Ανέφερε, μάλιστα, ότι κατά την πρόσφατη συνάντηση που είχε στη Μόσχα με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, ο Ρώσος πρόεδρος του εξέφρασε την υποστήριξή του προς το πρόσωπο του Αλεξάνταρ Βούτσιτς.

Από την άλλη πλευρά, ο συνδυασμός «Φοιτητική Λίστα» ο οποίος γεννήθηκε ως αντίδραση στη φονική κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ τον Νοέμβριο του 2024, ολοκληρώνει την προεκλογική του εκστρατεία με μεγάλη συγκέντρωση που θα πραγματοποιηθεί αύριο, Πέμπτη, στο Βελιγράδι, όπου αναμένεται να δώσουν το παρών δεκάδες χιλιάδες πολίτες. Ήδη από το βράδυ της Τετάρτης άρχισαν να φτάνουν στην πρωτεύουσα οι πορείες χιλιάδων φοιτητών και πολιτών, οι οποίοι ξεκίνησαν τις προηγούμενες ημέρες πεζή από διάφορες επαρχιακές πόλεις. Το φοιτητικό κίνημα, το οποίο διοικείται από ανοιχτές συνελεύσεις (plenum) χωρίς επίσημους αρχηγούς, κατεβάζει στις εκλογές 250 υποψηφίους (όσες και οι έδρες της Βουλής). Στο ψηφοδέλτιο περιλαμβάνονται πανεπιστημιακοί καθηγητές, αγρότες, πρώην δικαστικοί, ηθοποιοί, αλλά και προσωπικότητες του αθλητισμού, όπως ο παλαίμαχος διεθνής καλαθοσφαιριστής Ντέγιαν Μποντιρόγκα. Αντίθετα, βάσει του αυστηρού εσωτερικού κανονισμού του κινήματος, δεν συμμετέχει κανένας εν ενεργεία φοιτητής.

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ανατροπή στο πολιτικό σκηνικό, με τους φοιτητές να καταγράφουν προβάδισμα επικράτησης. Σύμφωνα με δημοσκόπηση που δημοσιεύτηκε στις 20 Οκτωβρίου από το έγκριτο ινστιτούτο «Νέα Σερβική Πολιτική Σκέψη» (NSPM), η «Φοιτητική Λίστα» προηγείται οριακά με ποσοστό 44,5% έναντι 42,7% του κυβερνώντος SNS. Άλλες μετρήσεις, όπως αυτή του οργανισμού Birodi, ανεβάζουν το ποσοστό του φοιτητικού κινήματος κοντά στο 48,5%, ενώ η εταιρεία Faktor Plus είναι η μόνη που διατηρεί οριακό προβάδισμα για το κυβερνών κόμμα με 48,6%. Η συμμετοχή αναμένεται να ξεπεράσει το 60%, εξέλιξη η οποία, σύμφωνα με τους αναλυτές, ευνοεί την αντικυβερνητική ψήφο.

Η κρισιμότητα της αναμέτρησης έχει στρέψει τα βλέμματα της διεθνούς κοινότητας στη Σερβία, με τους ξένους παρατηρητές να εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις. Στις 15 Οκτωβρίου, η αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Σερβία, η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης (PACE) και το Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΑΣΕ (OSCE/ODIHR) εξέδωσαν κοινή προειδοποίηση, υπογραμμίζοντας ότι η εκλογική διαδικασία διεξάγεται σε περιβάλλον «ακραίας πόλωσης». Η αντιπροσωπεία της ΕΕ εξέφρασε την έντονη ανησυχία της για καταγεγραμμένα περιστατικά βίας κατά την προεκλογική περίοδο, τονίζοντας ότι τέτοια φαινόμενα «δεν έχουν καμία θέση σε δημοκρατικές εκλογικές διαδικασίες».

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απέστειλε ειδική επταμελή αντιπροσωπεία ευρωβουλευτών, οι οποίοι προέρχονται από έξι διαφορετικές πολιτικές ομάδες. Η εκτελούσα χρέη προέδρου της Δημοκρατίας, Άνα Μπρνάμπιτς εξέφρασε με επιστολή της προς το προεδρείο της Ευρωβουλής τη δυσαρέσκειά της για τη σύνθεση της αντιπροσωπείας, ζητώντας την αντικατάσταση ορισμένων μελών τα οποία χαρακτήρισε «υποκειμενικούς παρατηρητές» – αίτημα το οποίο απορρίφθηκε. Παράλληλα, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς υποστήριξε σε τηλεοπτική του εμφάνιση ότι οι διεθνείς παρατηρητές «μισούν» τη Σερβία και τον ίδιο, επιχειρώντας με «απατεωνίστικες μεθοδεύσεις» να αποτρέψουν την παραμονή του στην εξουσία.

Το κλίμα των τελευταίων 24ώρων παραμένει εκρηκτικό. Η σερβική αστυνομία έχει εξαπολύσει κύμα ερευνών και προληπτικών συλλήψεων νεαρών ακτιβιστών στο Νόβι Σαντ και το Βελιγράδι. Σύμφωνα με τη Γενική Εισαγγελία, σήμερα, Τετάρτη, συνελήφθησαν έξι άτομα ως ύποπτα για «πρόκληση ταραχών την ημέρα των εκλογών». Από την πλευρά τους, οι φοιτητές είχαν προειδοποιήσει με ανακοίνωσή τους τις προηγούμενες ημέρες για το ενδεχόμενο συλλήψεων, ερευνών στα γραφεία τους και βίαιων ενεργειών από τις αρχές, με στόχο την τρομοκράτηση των πολιτών.