Το οικονομικό «παιχνίδι» μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ εισέρχεται σε μια επικίνδυνη νέα φάση

Η επιβολή αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ από τις ΗΠΑ αυτή την εβδομάδα υποδηλώνει ότι η αμερικανική πλευρά παραμένει αποφασισμένη να μην υποχωρήσει. Ωστόσο, η συγκεκριμένη κίνηση ενισχύει αισθητά το επίπεδο κινδύνου, επεκτείνοντάς τον πέρα από τις οικονομικές επιπτώσεις. Σε περίπτωση παρατεταμένης διάρκειας, ο αποκλεισμός ενδέχεται να επιφέρει σοβαρές απώλειες τόσο στην ιρανική όσο και στην αμερικανική οικονομία, διαμορφώνοντας μια κατάσταση αμοιβαίας οικονομικής επιβάρυνσης, όπου η Ουάσινγκτον ποντάρει στο συγκριτικό της μέγεθος για μεγαλύτερη ανθεκτικότητα.

Ωστόσο, ο αποκλεισμός θα απαιτήσει σοβαρή στρατιωτική ισχύ για να εφαρμοστεί, θέτοντας αμερικανικά στρατεύματα σε κίνδυνο — κάτι που οι ΗΠΑ μέχρι τώρα είχαν σε μεγάλο βαθμό αποφύγει, διεξάγοντας τις επιχειρήσεις κυρίως από αέρος. Η ανάπτυξη δυνάμεων σε εχθρικά πλοία και η ανάληψη ελέγχου επικίνδυνων υδάτων αυξάνει τον κίνδυνο απωλειών. Οι Αμερικανοί ήδη αντιτίθενται σε μεγάλο βαθμό στον πόλεμο και ο αποκλεισμός απειλεί δύο εξελίξεις που δεν αποδέχονται: ακόμη υψηλότερες τιμές καυσίμων και απώλειες στρατιωτών. Ο Τραμπ ποντάρει ότι το Ιράν θα υποχωρήσει πρώτο, όμως η Τεχεράνη έχει ήδη αντέξει έντονη οικονομική πίεση και δεν δείχνει πρόθυμη να υποχωρήσει σε αυτό που θεωρεί υπαρξιακή σύγκρουση.

«Το παιχνίδι της αντοχής στον τομέα του πετρελαίου συνεχίζει να κλιμακώνεται», δήλωσε η Χελίμα Κροφτ, παγκόσμια επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων στην RBC Capital Markets και πρώην αναλύτρια της CIA. «Δεν είμαι σίγουρη ότι καμία από τις δύο πλευρές είναι διατεθειμένη να υποχωρήσει» πρόσθεσε.

Διαβάστε επίσης: Στενά του Ορμούζ: Οι κρυφές περιφερειακές δυναμικές που υποτιμούν οι ΗΠΑ

Οικονομική αντιπαράθεση

Ο αποκλεισμός θα μπορούσε να στηρήσει από την παγκόσμια αγορά περίπου 1,8 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως που εξάγει το Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου. Αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 2% της παγκόσμιας ημερήσιας ζήτησης. Οι αγορές πετρελαίου έχουν ήδη αντιδράσει: οι τιμές του αργού αυξήθηκαν έως και 8% τη Δευτέρα (13/4). Αυτό θα μπορούσε να ωθήσει περαιτέρω τις τιμές της βενζίνης, οι οποίες βρίσκονται ήδη σε υψηλό τετραετίας. Ο πληθωρισμός επιβαρύνει ήδη τους Αμερικανούς καταναλωτές. Ο Τραμπ παραδέχθηκε στο τηλεοπτικό κανάλι Fox ότι οι υψηλές τιμές καυσίμων μπορεί να παραμείνουν μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

Ένας επιτυχής αποκλεισμός θα ήταν πολύ πιο καταστροφικός για το Ιράν, καθώς θα έπληττε τις εξαγωγές πετρελαίου — τη βασική πηγή εσόδων του. Η χώρα διαθέτει μόνο περιορισμένη εναλλακτική διαδρομή εξαγωγών, με χαμηλή χωρητικότητα περίπου 200.000 βαρελιών ημερησίως, ενώ το αμερικανικό ναυτικό θα μπορούσε επίσης να την εμποδίσει.

«Το Ιράν θα πληγεί σίγουρα και μάλιστα σοβαρά», ανέφερε ο Αντνάν Μαζαρέι από το Peterson Institute.

Πόσο μπορεί να αντέξει το Ιράν;

Παρά τις κυρώσεις και την οικονομική πίεση, το Ιράν έχει εμπειρία στην επιβίωση υπό συνθήκες κρίσης. Μετά την άρση των κυρώσεων για το ιρανικό πετρέλαιο από τις ΗΠΑ τον περασμένο μήνα, η παραγωγή αργού πετρελαίου της χώρας αυξήθηκε κατακόρυφα. Οι συνολικοί όγκοι αργού πετρελαίου του Ιράν- συμπεριλαμβανομένων των πλωτών αποθηκευτικών χώρων και των φορτίων υπό διαμετακόμιση – έφτασαν περίπου τα 190 εκατομμύρια βαρέλια αυτή την εβδομάδα, σύμφωνα με τον Γιοχάνες Ράουμπολ, ανώτερο αναλυτή έρευνας αργού πετρελαίου στην Kpler.

«Τα τρέχοντα μέτρα είναι απίθανο να διαταράξουν ουσιαστικά το Ιράν βραχυπρόθεσμα», είπε.

Το Ιράν έχει επίσης αναπτύξει κάποιες τακτικές για να αποφεύγει τις κυρώσεις. Έχει ιστορικό ανάμειξης του πετρελαίου του με το ιρακινό ή λαθρεμπορίας καυσίμων μέσω του Πακιστάν, σημείωσε ο Χασάν Αλχασάν, ανώτερος συνεργάτης για την Πολιτική Μέσης Ανατολής στο Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών στο Μπαχρέιν.

Ποιος θα υποχωρήσει πρώτος;

Αναλυτές εκτιμούν ότι:

• Ο χρόνος λειτουργεί υπέρ του Ιράν
• Το Ιράν έχει αντιμετωπίσει καταστροφικές κυρώσεις στο παρελθόν και ποτέ δεν εγκατέλειψε το δικαίωμά του να εμπλουτίζει ουράνιο
• Το Ιράν μπορεί να αντέξει περισσότερο από όσο οι ΗΠΑ μπορούν να διατηρήσουν έναν τέτοιο αποκλεισμό

Νέα φάση του πολέμου

Με τον αποκλεισμό, οι ΗΠΑ επιχειρούν να αποσπάσουν τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν. Ωστόσο, το σχέδιο είναι εξαιρετικά δύσκολο στρατιωτικά, καθώς η περιοχή είναι στενή και επικίνδυνη, με απειλές από νάρκες και μικρά ταχύπλοα. Ο Τραμπ δήλωσε ότι οποιαδήποτε ιρανικά επιθετικά σκάφη πλησιάσουν τον αμερικανικό στόλο στην περιοχή θα «εξοντωθούν αμέσως», ενώ Ιρανοί αξιωματούχοι απείλησαν με αντίποινα. Πρόκειται για μια σοβαρή κλιμάκωση του πολέμου.

Ο αποκλεισμός ενέχει επίσης τον κίνδυνο να επεκταθεί ο πόλεμος πέρα από τα σημερινά του όρια. Το Ιράν έχει ήδη ανταποδώσει σε προηγούμενες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ ανατινάζοντας κρίσιμες ενεργειακές υποδομές στο Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία. Η Κροφτ δήλωσε ότι αναμένει πως η Τεχεράνη θα εντείνει τις επιθέσεις εναντίον ενεργειακών εγκαταστάσεων στην περιοχή, εάν ο Τραμπ μετατρέψει την απειλή του σε πράξη.

Οι σύμμαχοι του Ιράν, μεταξύ των οποίων οι Χούθι και οι υποστηριζόμενες από το Ιράν πολιτοφυλακές στο Ιράκ, θα μπορούσαν επίσης να εμπλακούν στη σύγκρουση σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι έχουν κάνει μέχρι τώρα, προειδοποίησε η Κροφτ. Έχουν ήδη αρχίσει να παρενοχλούν πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα και, όπως φαίνεται, επιτέθηκαν σε αγωγό στη Σαουδική Αραβία.

«Είναι απίθανο αυτός ο αποκλεισμός να περιοριστεί στο Ιράν», εκτιμά ο Μαζαρέι.

Πηγή: CNN