Υπεγράφη η ιστορική συμφωνία Ελλάδας – Βουλγαρίας: Εικόνες από τα 48 κειμήλια που επιστρέφουν στην Ελλάδα

Στο Βυζαντινό Μουσείο Θεσσαλονίκης υπογράφηκαν τα πρωτόκολλα της ιστορικής συμφωνίας πολιτιστικής ανταλλαγής Ελλάδας και Βουλγαρίας, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Βούλγαρου ομολόγου του, Rumen Radev.

Η τελετή αποτελεί την επίσημη έναρξη της εφαρμογής της συμφωνίας, με τα κειμήλια να παρουσιάζονται προσωρινά στη Θεσσαλονίκη πριν επιστρέψουν στους φορείς προέλευσής τους.

Παράλληλα, η διαδικασία ανοίγει τον δρόμο για περαιτέρω συνεργασία των δύο χωρών στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς και για την εξέταση και άλλων αντικειμένων ιστορικού ενδιαφέροντος που συνδέονται με την κοινή ιστορία της Ελλάδας και της Βουλγαρίας.

Τι προβλέπει η συμφωνία

Η συμφωνία προβλέπει την επιστροφή στην Ελλάδα 48 ιστορικών κειμηλίων που είχαν αφαιρεθεί από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, ενώ η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα του τσάρου Σαμουήλ.

Ο τσάρος Σαμουήλ, που ηγείτο του βουλγαρικό βασίλειο από το 997 έως το 1014, ηττήθηκε το 1014 από τον βυζαντινό αυτοκράτορα Βασίλειο Β΄ στη μάχη του Κλειδίου, λίγους μήνες πριν από τον θάνατό του. Το υλικό προέρχεται από αρχαιολογικές έρευνες στη βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στη Μικρή Πρέσπα και φυλάσσεται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη.

Η παράδοση του υλικού αποτελεί το δεύτερο σκέλος της αμοιβαίας κατάθεσης που συμφωνήθηκε μεταξύ των δύο υπουργείων Πολιτισμού. Η συμφωνία προβλέπει επίσης τη συνέχιση των συζητήσεων μεταξύ των δύο χωρών για την ταυτοποίηση και την ένταξη σε μελλοντική συμφωνία άλλων ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος που δεν περιλαμβάνονται στην παρούσα διαδικασία.

Όσον αφορά στα 48 κειμήλια, προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Μεταφέρθηκαν στη Σόφια το 1917 και έκτοτε παρέμειναν στη Βουλγαρία.

Σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού, τα κειμήλια θα εκτεθούν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου 2026 και στη συνέχεια θα παραδοθούν στους φορείς προέλευσής τους, δηλαδή στις Ιερές Μονές Τιμίου Προδρόμου Σερρών και Παναγίας Εικοσιφοίνισσας και στην Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.

Η συμφωνία Ελλάδας και Βουλγαρίας συνδέει δύο διαφορετικές πτυχές της πολιτιστικής κληρονομιάς των δύο χωρών: από τη μία, την επιστροφή στην Ελλάδα εκκλησιαστικών κειμηλίων που απομακρύνθηκαν από μοναστήρια της βόρειας Ελλάδας κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και, από την άλλη, την παράδοση στη Βουλγαρία ανθρωπολογικού υλικού που συνδέεται με έναν από τους σημαντικότερους ηγεμόνες του μεσαιωνικού βουλγαρικού κράτους.