Ενεργειακή κρίση: Πάνω από 100 δισ. ευρώ η «τρύπα» για την Ευρωπαϊκή Ένωση – Χάσμα απόψεων μεταξύ Βορρά και Νότου

Έντονη ανησυχία για το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης καλύπτει την Ευρώπη, με τα κράτη-μέλη να αναζητούν κοινή ευρωπαϊκή απάντηση, χωρίς ωστόσο να υπάρχει μέχρι στιγμής συμφωνία για τον τρόπο αντιμετώπισής της.

Οι χώρες ζητούν κεντρική παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεγαλύτερη ευελιξία στις κινήσεις τους και δυνατότητα αξιοποίησης των στρατηγικών ενεργειακών αποθεμάτων. Από την πλευρά της, η Κομισιόν δίνει έμφαση κυρίως στη μείωση της κατανάλωσης και στον περιορισμό της ζήτησης, με τον επίτροπο Ενέργειας να καλεί τα κράτη-μέλη και τους Ευρωπαίους πολίτες να κάνουν Οικονομία στην ενέργεια.

Η Ευρώπη, ως ιδιαίτερα εξαρτημένη από τις εισαγωγές καυσίμων, βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξημένο κόστος. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, έχει ήδη καταβάλει 113 δισ. ευρώ περισσότερα για εισαγόμενα καύσιμα στους τελευταίους επτά μήνες του πολέμου, χωρίς να έχει αυξηθεί αντίστοιχα η ποσότητα φυσικού αερίου ή πετρελαίου που εισάγει.

Ενεργειακό κόστος στο επίκεντρο

Οι υπουργοί Ενέργειας συναντήθηκαν στο Δουβλίνο, με στόχο να αναζητήσουν κοινό τόπο για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης και, παράλληλα, να περιορίσουν τις έντονες πληθωριστικές πιέσεις που πλήττουν την αγοραστική δύναμη των πολιτών.

Ο επίτροπος Ενέργειας της Ε.Ε., Νταν Γέοργκενσεν, περιέγραψε την κατάσταση ως σοβαρή, επισημαίνοντας το ύψος του πρόσθετου ενεργειακού κόστους: «Η κατάσταση είναι σοβαρή. Έχουμε ξεπεράσει τα 100 δισεκατομμύρια ευρώ σε επιπλέον δαπάνες για την ενέργεια φέτος, χωρίς να πάρουμε ούτε ένα παραπάνω μόριο φυσικού αερίου ή πετρελαίου, 100 δισεκατομμύρια ευρώ».

Την ίδια ώρα, το ενδεχόμενο απαγόρευσης των εξαγωγών αμερικανικού ντίζελ δημιουργεί έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας για την ενεργειακή επάρκεια της Ευρώπης. Μια τέτοια εξέλιξη εκτιμάται ότι θα μπορούσε να ασκήσει νέα ανοδική πίεση στις τιμές στην αντλία και, στη συνέχεια, στο ράφι, καθώς οι εισαγωγές από τις ΗΠΑ αντιστοιχούν στο 50% των εισαγωγών ντίζελ.

Ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, περιγράφει την Ευρώπη ως μία από τις πλέον εκτεθειμένες περιοχές, ή ακόμη και ως την πιο εκτεθειμένη, σε ό,τι αφορά το ντίζελ.

Από την πλευρά της, η υπουργός Ενέργειας της Ιρλανδίας, Ντάρα Ο’Μπράιαν, έθεσε στο τραπέζι το ενδεχόμενο των περιορισμών στις εισαγωγές, χωρίς ωστόσο να αποσαφηνίζεται στο υλικό που παρουσιάστηκε η τελική θέση της χώρας.

Διαφωνούν τα κράτη-μέλη

Στο εσωτερικό της Ε.Ε. καταγράφονται διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν.

Η Ελλάδα ζητά κοινή ευρωπαϊκή λύση και μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία, ώστε η ρήτρα διαφυγής να μην αφορά μόνο ενεργειακές επενδύσεις, αλλά να μπορεί να αξιοποιηθεί και για οριζόντια μέτρα στήριξης.

Ο υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος επισημαίνει: «Οι τιμές της αμόλυβδης, του ντίζελ, του φυσικού αερίου, οι τιμές του ηλεκτρισμού, όλες δείχνουν ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα.»

Παράλληλα με τα καύσιμα κίνησης, εντείνεται η αγωνία για το κόστος θέρμανσης και ηλεκτρισμού, στον βαθμό που αυτά συνδέονται με την πορεία του φυσικού αερίου.

Η τιμή του φυσικού αερίου κινείται ελαφρώς καθοδικά και διαμορφώνεται στα 69 ευρώ/MWh, εξακολουθεί όμως να είναι 120% ακριβότερη σε σχέση με πέρυσι.

Ο υπουργός Ενέργειας της Ρουμανίας, Κριστιάν Σιλβίου Μπουσόι, σημειώνει: «Ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι οι τιμές του φυσικού αερίου για τον φετινό χειμώνα και την επόμενη άνοιξη. Επομένως, είναι η κατάλληλη στιγμή να συζητήσουμε πώς θα το αντιμετωπίσουμε αυτό».

Τα διαφορετικά στρατόπεδα στην Ευρώπη

Οι διαφορετικές ανάγκες των κρατών-μελών έχουν οδηγήσει στη διαμόρφωση διαφορετικών συμμαχιών και προσεγγίσεων.

Το «μπλοκ» του Βορρά

Στο βόρειο στρατόπεδο, με βασικούς εκπροσώπους τη Γερμανία, την Ολλανδία και τις σκανδιναβικές χώρες, κυριαρχεί η αντίθεση στα οριζόντια μέτρα στήριξης.

Οι χώρες αυτές εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι στην επιβολή πλαφόν στις τιμές της ενέργειας, καθώς εκφράζονται φόβοι ότι μια τέτοια παρέμβαση θα μπορούσε να προκαλέσει στρεβλώσεις στην αγορά και προβλήματα στην εξασφάλιση φορτίων LNG.

Η Φινλανδία, σύμφωνα με την παρουσίαση, αποδέχεται επιδοτήσεις για έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, ενώ η Ολλανδία δίνει έμφαση στη δημοσιονομική πειθαρχία.

Την ίδια στιγμή, καταγράφεται μια αντίφαση στην περίπτωση της Γερμανίας, καθώς, ενώ σε εθνικό επίπεδο έχουν εγκριθεί οριζόντια μέτρα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν στηρίζει αντίστοιχη προσέγγιση.

Το «μπλοκ» του Νότου

Στην άλλη πλευρά βρίσκονται η Γαλλία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, αλλά και χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, μεταξύ των οποίων αναφέρονται η Τσεχία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία.

Η συγκεκριμένη ομάδα τάσσεται υπέρ:

• οριζόντιων μέτρων στήριξης,
• παρεμβάσεων στη χονδρική αγορά,
• πλαφόν στις τιμές,
• επιδοτήσεων.

Πρόκειται, σύμφωνα με την παρουσίαση, για χώρες που αντιμετωπίζουν σημαντικές πιέσεις από τον πληθωρισμό και την άνοδο των τιμών των καυσίμων.

Η γραμμή της Κομισιόν

Ξεχωριστή είναι η προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία δεν τάσσεται υπέρ των οριζόντιων μέτρων στήριξης, αλλά δίνει έμφαση στη μείωση της κατανάλωσης και της ζήτησης ενέργειας.

Το μήνυμα προς τα κράτη-μέλη και τους πολίτες είναι περιορισμός της κατανάλωσης στη θέρμανση και την ψύξη, περιορισμός της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας και γενικότερα εξοικονόμηση.

Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται μεγαλύτερη ευελιξία ως προς την πλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου.

Το αίτημα που διατυπώνεται αφορά ουσιαστικά τη δυνατότητα να μην είναι απόλυτα δεσμευτικοί οι στόχοι πλήρωσης των αποθηκών, της τάξης του 80%-90%, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη ευχέρεια στις αγορές και στην αξιοποίηση των διαθέσιμων αποθεμάτων.

Η απελευθέρωση αποθηκευμένων αποθεμάτων θα μπορούσε, σύμφωνα με τη συζήτηση που καταγράφηκε, να αυξήσει την προσφορά στην αγορά και να λειτουργήσει πιεστικά στις τιμές.

Στα ύψη οι τιμές της αμόλυβδης

Την ίδια στιγμή, οι τιμές των καυσίμων καταγράφουν μεγάλες διαφορές στις ευρωπαϊκές χώρες, με ιδιαίτερα υψηλές τιμές αμόλυβδης σε αρκετές αγορές.

Τιμές αμόλυβδης:

Στη Σουηδία, η χαμηλότερη τιμή συνδέεται με τη μείωση φόρων, μέτρο το οποίο, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, αναμένεται να λήξει τον Δεκέμβριο.

Στη Νορβηγία, χώρα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφαρμόζεται προσωρινή αναστολή φόρου.

Οι υψηλές τιμές στα πρατήρια αποτελούν έναν ακόμη παράγοντα πίεσης για τον πληθωρισμό, καθώς το αυξημένο κόστος μετακίνησης και μεταφοράς μπορεί να μετακυλιστεί στην τελική τιμή προϊόντων και υπηρεσιών.

Ρεπορτάζ: Κατερίνα Χριστοφιλίδου