Γιατί οι σταρ χρεώνουν πλέον το αυτόγραφο;

Η είδηση ότι η Νία Βαρντάλος θα βρεθεί στο Steel City Con, από τις 7 έως τις 9 Αυγούστου, στο Monroeville Convention Center, έσκασε χθες από τα social media της διοργάνωσης. Η βιομηχανία συναντήσεων με διάσημους έχει πάρει «ανησυχητικές» διαστάσεις, και πολύ φοβάμαι πως σύντομα το προσβάσιμο θα συνεπάγεται μια… άλλη έννοια.

Οι διοργανώσεις αυτού του τύπου έχουν εξελιχθεί σε μια ολόκληρη βιομηχανία, προσελκύοντας δεκάδες χιλιάδες επισκέπτες και εκατοντάδες καλεσμένους από τον κινηματογράφο, την τηλεόραση και τα κόμικς. Μόνο η είσοδος στο φεστιβάλ κοστίζει από 28 έως 52 δολάρια ημερησίως, χωρίς να περιλαμβάνει ούτε αυτόγραφο ούτε φωτογραφία με τους καλλιτέχνες.

Ας μελετήσουμε αυτό το φαινόμενο επιδερμικά αλλά με κάποιους οικονομικούς όρους:

Τα τελευταία χρόνια, ολοένα και περισσότεροι ηθοποιοί χρεώνουν ξεχωριστά κάθε αυτόγραφο και κάθε φωτογραφία. Οι διοργανωτές και αρκετοί καλλιτέχνες υποστηρίζουν ότι έτσι έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά τους θαυμαστές τους, να συνομιλήσουν μαζί τους και να προσφέρουν μια πιο προσωπική εμπειρία, η πραγματικότητα, όμως, είναι ότι πρόκειται για μια εξαιρετικά προσοδοφόρα δραστηριότητα που, σε βάθος χρόνου, θα κάνει τα αστέρια να λάμπουν περισσότερο δίπλα από το τσουβάλι με τα νομίσματα του Σκρουτζ, παρά ως αυτόφωτα πλάσματα μιας βιομηχανίας που «τους έφτιαξε» και «την έφτιαξαν».

Για τα μεγαλύτερα ονόματα του Χόλιγουντ, μια ημέρα σε convention μπορεί να αποφέρει δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια, ποσά αντίστοιχα με -ή και μεγαλύτερα από- την αμοιβή αρκετών ημερών γυρισμάτων. Το σοκ δεν βρίσκεται μόνο στις τιμές αλλά στο γεγονός ότι ο θαυμασμός… απέκτησε τιμοκατάλογο.

Ο επισκέπτης πληρώνει για να μπει στην έκθεση, πληρώνει ξανά για την υπογραφή, πληρώνει και πάλι για μια φωτογραφία (συχνά με εξευτελιστικούς όρους όπως να μην δωσουν χειραψία στον καλλιτέχνη ή να μην του απευθύνουν το λόγο). Θα το έλεγες και ραντεβού με πόρνες πολυτελείας ή ολογράμματα που το ΑΙ δεν τους έχει εξελίξει ώστε να έχουν συναισθήματα αλλά μόνο όρια. Συχνά δε, πληρώνει επιπλέον για επαγγελματική εκτύπωση ή για να χρησιμοποιήσει δικό του αντικείμενο προς υπογραφή. Η ανθρώπινη στιγμή μετατρέπεται σε προϊόν με διαφορετικές κατηγορίες χρέωσης, και πιά αυτό με λυπεί καθώς αυτές οι στιγμές γίνονται προϊόν εμπορικής εκμετάλλευσης ακόμα και από τα πρόσωπα που αποκτούν το υπογεγραμμένο αντικείμενο όταν το μεταπουλούν με τιμή εκκίνησης πολλαπλάσια αυτής που πλήρωσαν.

Αναρωτιέται κανείς αν αυτή είναι πράγματι η σχέση που θέλουμε να έχουμε με τους ανθρώπους που θαυμάζουμε. Δεν ήταν πάντα αυτονόητο ότι μετά από μια θεατρική παράσταση ή μια κινηματογραφική πρεμιέρα μπορούσες να περιμένεις έξω από την έξοδο των καλλιτεχνών, να ζητήσεις ένα αυτόγραφο και να ανταλλάξεις δύο κουβέντες; Η ανάμνηση είχε αξία ακριβώς επειδή δεν είχε τιμή (ή επειδή έκρυβε το κόστος της στην φορολογημένη αξία μιας παράστασης ή μιας πρεμιέρας). Ήταν προνόμιο και έμοιαζε να είναι χωρίς αρχική τιμή ή προτεινόμενη αξία μεταπώλησης.

Η νέα αυτή αγορά επαναφέρει, με διαφορετικό τρόπο, μια παλιά λογική του Χόλιγουντ. Στις δεκαετίες του 1930 και του 1950 οι σταρ παρουσιάζονταν ως σχεδόν απρόσιτες θεότητες. Η απόσταση δημιουργούσε τον μύθο. Σήμερα η απόσταση δεν χτίζεται με στούντιο και συμβόλαια αλλά με ηλεκτρονικά εισιτήρια, χρονομετρημένες ουρές και POS.

Για να μην παρεξηγηθώ: Δεν είναι παράλογο ένας καλλιτέχνης να αμείβεται για τον χρόνο του, είναι όμως εύλογο να αναρωτηθούμε πότε ο θαυμασμός έπαψε να είναι μια ανθρώπινη συνάντηση και έγινε μια εμπορική συναλλαγή. Ίσως το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι ότι οι διάσημοι πουλούν τα αυτόγραφα τους, είναι ότι έχουμε αρχίσει να θεωρούμε φυσιολογικό να αγοράζουμε ακόμη και την ψευδαίσθηση της προσωπικής επαφής.

Όσο για τη Νία Βαρντάλος, η συνάντηση μαζί της μοιάζει μια προσιτή πολυτέλεια. Στην ίδια διοργάνωση τα πακέτα για τον John Cena που περιλαμβάνουν μόνο αυτόγραφο φτάνουν τα 299$ χωρίς ΦΠΑ (ανεξαρτήτως προϊόντος που θα υπογράψει), σε μικρού μεγέθους φωτογραφία κυμαίνονται στα 169$ πάλι χωρίς ΦΠΑ. Φανταστείτε πόσο αυτό μπορεί να πάει αν προστεθεί και η υπηρεσία μιας φωτογραφίας δίπλα του, σε φόντο που θα διαφημίζει -για όνομα θεού- τη διοργάνωση που αρχικά χρεώνει είσοδο σε όποιον την επισκεφτεί. Ανάμεσα στους καλεσμένους φέτος είναι ο Jaleel White, o Emile Hirsch, o Christopher Lambert, η Juliette Lewis, τα κοριτσάκια από τη «Λάμψη» Lisa kai Louise Burns, η Virginia Madsen, η Rebecca Romijn και μέλη από το Cast του «Stranger Things» που χρεώνουν 400$ πριν φορολογηθεί η υπηρεσία τους.