Ισραήλ – εκλογές: Ρεκόρ προσέλευσης 45ετίας στις κάλπες για την πρώτη «ετυμηγορία» για τον Νετανιάχου μετά την 7η Οκτωβρίου

Πρωτοφανής για τα τελευταία 45 χρόνια ρυθμός προσέλευσης καταγράφεται στις κάλπες όπου οι Ισραηλινοί πρσέρχονται για τις πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023 και τους πολέμους που ακολούθησαν στη Γάζα, τον Λίβανο και το Ιράν. Η ψηφοφορία αποτελεί κρίσιμη δοκιμασία για τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, καθώς οι πολίτες καλούνται να αξιολογήσουν την ηγεσία του σε θέματα ασφάλειας, τη διαχείριση των πολεμικών συγκρούσεων και την ευθύνη για την αποτυχία αποτροπής της επίθεσης της Χαμάς.

Σύμφωνα με την Κεντρική Εκλογική Επιτροπή, το 16,7% των δικαιούχων είχε ψηφίσει μέσα στις πρώτες τρεις ώρες, ποσοστό που αποτελεί το υψηλότερο για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα από το 1981. Περισσότεροι από 7,3 εκατομμύρια πολίτες έχουν δικαίωμα ψήφου, μεταξύ των οποίων περίπου 330.000 νέοι που ενηλικιώθηκαν μέσα στα χρόνια του πολέμου.

Οι κάλπες άνοιξαν στις 7 το πρωί, τοπική ώρα, και στα περισσότερα εκλογικά τμήματα θα κλείσουν στις 10 το βράδυ. Η έντονη συμμετοχή συνοδεύεται από βαθιά πολιτική πόλωση, με ψηφοφόρους να ζητούν αλλαγή και άλλους να θεωρούν ότι ο Νετανιάχου παραμένει ο καταλληλότερος για να εγγυηθεί την ασφάλεια της χώρας.

Σκληρή αναμέτρηση Νετανιάχου – Άιζενκοτ

Ο Νετανιάχου, ο οποίος έχει διατελέσει πρωθυπουργός για περισσότερα από 19 χρόνια συνολικά, στηρίζει την προεκλογική του εκστρατεία στην εμπειρία του στη διαχείριση των πολέμων και στη στενή σχέση του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Υποστηρικτές του επικαλούνται την εμπειρία του σε περιόδους κρίσεων, ενώ ο ίδιος παρουσιάζει τον εαυτό του ως τον ηγέτη που μπορεί να αντιμετωπίσει τις απειλές κατά του Ισραήλ.

Απέναντί του βρίσκεται ο Γκάντι Άιζενκοτ, πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου και στρατιωτικός με σκληρή στάση σε ζητήματα ασφάλειας. Η αντιπολίτευση επιχειρεί να συσπειρώσει δυνάμεις από τη δεξιά έως την κεντροαριστερά, με στόχο να τερματίσει την κυριαρχία του Νετανιάχου.

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις πριν από την ψηφοφορία έδειχναν αμφίρροπη μάχη, χωρίς σαφές προβάδισμα για κάποιο από τα δύο πολιτικά μπλοκ. Το εκλογικό σύστημα του Ισραήλ βασίζεται στην αναλογική εκπροσώπηση και στη συγκρότηση κυβερνητικών συμμαχιών, ενώ καμία μεμονωμένη παράταξη δεν έχει εξασφαλίσει αυτοδύναμη πλειοψηφία 61 εδρών στις 120 της Κνεσέτ.

Επομένως, ακόμη και μετά την ολοκλήρωση της καταμέτρησης, ο σχηματισμός κυβέρνησης ενδέχεται να απαιτήσει εβδομάδες ή και μήνες διαπραγματεύσεων. Αν κανένα από τα δύο μπλοκ δεν καταφέρει να συγκεντρώσει την αναγκαία υποστήριξη, ο Νετανιάχου θα μπορούσε να παραμείνει υπηρεσιακός πρωθυπουργός μέχρι να σχηματιστεί νέα κυβέρνηση ή να προκηρυχθούν νέες εκλογές.

Το βάρος της 7ης Οκτωβρίου και η απαίτηση για λογοδοσία

Κεντρικό ζήτημα της εκλογικής αναμέτρησης είναι η ευθύνη για τις αποτυχίες ασφαλείας που επέτρεψαν την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, την πιο φονική ημέρα στην ιστορία του Ισραήλ. Ο Άιζενκοτ έχει δεσμευτεί να συγκροτήσει ανεξάρτητη κρατική εξεταστική επιτροπή, πρόταση στην οποία αντιστέκεται η κυβέρνηση Νετανιάχου.

Ο Άιζενκοτ επισκέφθηκε το κιμπούτς Νιρ Οζ, μία από τις κοινότητες που δέχθηκαν επίθεση εκείνη την ημέρα, δηλώνοντας ότι αναμένει να υπάρξει «ένα νέο πνεύμα για το κράτος του Ισραήλ» και μια διόρθωση όσων συνέβησαν τα τελευταία τρία χρόνια. Η επίσκεψη ανέδειξε την προσπάθειά του να συνδέσει την πολιτική αλλαγή με την απόδοση ευθυνών για τα γεγονότα του 2023.

Ο ίδιος έχει επίσης επικρίνει την έκβαση της ισραηλινής στρατιωτικής εκστρατείας στη Γάζα, υποστηρίζοντας ότι, παρά τις εκτεταμένες επιχειρήσεις, η Χαμάς εξακολουθεί να διατηρεί την εξουσία στον θύλακα. Έχει δεσμευτεί ότι, εφόσον σχηματίσει κυβέρνηση, θα επιδιώξει να διαλύσει τη στρατιωτική και κυβερνητική ισχύ της οργάνωσης μέσα σε 18 μήνες.

Η στήριξη Τραμπ και οι πόλεμοι στο επίκεντρο

Ο Νετανιάχου έχει αναδείξει τη σχέση του με τον Ντόναλντ Τραμπ ως βασικό πλεονέκτημα της υποψηφιότητάς του. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει εκφράσει δημόσια την πλήρη στήριξή του στον Ισραηλινό πρωθυπουργό, συνδέοντας την παραμονή του στην εξουσία με τη συνέχιση της αμερικανικής εμπλοκής στη σύγκρουση με το Ιράν.

Το εκλογικό αποτέλεσμα θα αποτυπώσει, μεταξύ άλλων, το πώς αξιολογούν οι Ισραηλινοί τη στρατηγική της κυβέρνησης σε ένα περιβάλλον πολλαπλών μετώπων. Μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, το Ισραήλ διεξήγαγε εκτεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα, συγκρούστηκε με τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο και συμμετείχε σε πολεμικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.

Παράλληλα, η στρατιωτική εκστρατεία στη Γάζα, η επέκταση των εποικισμών και η βία στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη έχουν επιβαρύνει τις διεθνείς σχέσεις του Ισραήλ. Στο εσωτερικό, ζητήματα όπως η απαλλαγή υπερορθόδοξων Εβραίων από τη στρατιωτική θητεία και η δικαστική μεταρρύθμιση του 2023 έχουν επίσης προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.

Καθοριστική μπορεί να αποδειχθεί η αραβική ψήφος

Σημαντικό ρόλο στην έκβαση της αναμέτρησης ενδέχεται να διαδραματίσει και η συμμετοχή της αραβικής μειονότητας του Ισραήλ, η οποία αντιστοιχεί περίπου στο 21% του πληθυσμού. Ο Άραβας πολιτικός Άχμεντ Τίμπι έκανε λόγο για πρωτοφανή συμμετοχή, ενώ εκπρόσωποι αραβικών παρατάξεων ελπίζουν ότι η αυξημένη προσέλευση θα επηρεάσει τις ισορροπίες.

Τόσο ο Νετανιάχου όσο και ο Άιζενκοτ έχουν αποκλείσει δημοσίως τη συνεργασία με αραβικά κόμματα, επικαλούμενοι πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές. Ωστόσο, σε περίπτωση που η μάχη είναι οριακή, η στάση των αραβικών παρατάξεων θα μπορούσε να αποδειχθεί κρίσιμη για τη συγκρότηση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.

Το αποτέλεσμα παραμένει αβέβαιο και η αυξημένη συμμετοχή δεν προδικάζει από μόνη της την επικράτηση κάποιας πλευράς. Το διακύβευμα, πάντως, ξεπερνά την παραμονή ή την αποχώρηση ενός πρωθυπουργού: αφορά την αξιολόγηση της πολιτικής και στρατιωτικής πορείας του Ισραήλ μετά την 7η Οκτωβρίου και τις συμμαχίες που θα καθορίσουν την επόμενη κυβέρνηση.