Κύμα διαδηλώσεων κατά της επέκτασης των κέντρων δεδομένων

Περισσότερες από 100 οργανώσεις σε 15 ευρωπαϊκές χώρες κινητοποιούνται κατά της ραγδαίας επέκτασης των κέντρων δεδομένων (data centres), εκφράζοντας ανησυχίες για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και τις συνέπειες που ενδέχεται να έχει η λειτουργία τους στις τοπικές κοινωνίες. Βασικό αίτημά τους είναι να ανασταλεί άμεσα η έγκριση νέων έργων μεγάλης κλίμακας, έως ότου καθοριστούν σαφέστεροι κανόνες για την ανάπτυξη και τη λειτουργία τους.

Οι διαδηλώσεις, που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της εκστρατείας Stop Dirty Data Centres, έχουν προγραμματιστεί για την Παρασκευή και το Σάββατο, 6 και 7 Νοεμβρίου, με δράσεις σε 15 χώρες, μεταξύ των οποίων η Ιρλανδία, η Πολωνία, η Δανία, η Φινλανδία, η Ισπανία, η Ολλανδία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Όπως επισημαίνουν οι διοργανωτές, η πρωτοβουλία έρχεται ως απάντηση στις αυξανόμενες ανησυχίες για το αποτύπωμα των κέντρων δεδομένων στις τοπικές κοινότητες, τις δημόσιες υποδομές και τους φυσικούς πόρους, αλλά και για τις επιπτώσεις τους στη στέγαση, την απασχόληση και το κόστος ζωής.

«Κοινότητες σε ολόκληρη την Ευρώπη, που αντιστέκονται στην εγκατάσταση κέντρων δεδομένων με τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια, νερό και γη στις περιοχές όπου ζουν, αποκτούν πλέον παρουσία στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή», δήλωσε ο Όουεν Έσπλεϊ, συντονιστής της εκστρατείας Stop Dirty Data Centres.

Ο αντίκτυπος των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ

Το ζήτημα των κέντρων δεδομένων έχει αποκτήσει αυξανόμενη πολιτική βαρύτητα και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Στις πρόσφατες ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, οι επιπτώσεις των εγκαταστάσεων αυτών στις τοπικές κοινωνίες και το περιβάλλον αναδείχθηκαν σε σημαντικό πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης.

Οι Δημοκρατικοί εξασφάλισαν τον έλεγχο του αμερικανικού Κογκρέσου, έχοντας δεσμευτεί να περιορίσουν την περαιτέρω ανάπτυξη κέντρων δεδομένων και να θέσουν αυστηρότερους περιορισμούς στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες. Από την άλλη πλευρά, οι Ρεπουμπλικάνοι εμφανίστηκαν να υποστηρίζουν την ευρύτερη ελευθερία των αμερικανικών επιχειρήσεων να αναπτύσσουν τέτοιες εγκαταστάσεις.

Στο επίκεντρο των αντιδράσεων βρίσκονται κυρίως οι επιπτώσεις στην καθημερινότητα των κατοίκων. Η αυξημένη ενεργειακή κατανάλωση των κέντρων δεδομένων εντείνει τις ανησυχίες για πιθανές αυξήσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, ενώ οι μεγάλες ανάγκες τους σε νερό ασκούν πρόσθετη πίεση σε ήδη περιορισμένους υδάτινους πόρους.

Παράλληλα, οι κάτοικοι που ζουν κοντά σε τέτοιες εγκαταστάσεις εκφράζουν ανησυχίες για την ατμοσφαιρική ρύπανση από τις εφεδρικές γεννήτριες, την αυξημένη κυκλοφορία βαρέων οχημάτων κατά την κατασκευή και τον συνεχή θόρυβο από τη λειτουργία των μηχανημάτων.

Ο Έσπλεϊ υποστηρίζει ότι η κοινή δράση των οργανώσεων μπορεί να αποτελέσει αντίβαρο στην ισχύ των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, οι οποίες, όπως σημειώνει, συχνά απολαμβάνουν και την υποστήριξη των πολιτικών κέντρων λήψης αποφάσεων. Στόχος των κινητοποιήσεων είναι να ασκηθεί πίεση στους πολιτικούς ηγέτες, ώστε να επιβάλουν αναστολή νέων μεγάλων έργων σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο και να διασφαλίσουν ότι οι επιπτώσεις τους θα αξιολογούνται πριν από την υλοποίησή τους.

Στις δράσεις συμμετέχουν περιβαλλοντικές οργανώσεις, φορείς προάσπισης των ψηφιακών δικαιωμάτων και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει διαδηλώσεις, δημόσιες συζητήσεις, ενημερωτικές εκδηλώσεις, συλλογή υπογραφών, περιπάτους, ποδηλατοπορείες και αναγνώσεις ποίησης.

Η Ευρώπη επενδύει δισεκατομμύρια στα κέντρα δεδομένων

Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη επιταχύνει την ανάπτυξη νέων κέντρων δεδομένων, επιδιώκοντας να καλύψει την απόσταση από τις ΗΠΑ και την Κίνα στον παγκόσμιο ανταγωνισμό για την ανάπτυξη και την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης.

Η επενδυτική δραστηριότητα στον συγκεκριμένο τομέα αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς. Σύμφωνα με την έκθεση PwC Global Data Centre Outlook 2026-2050, την οποία επικαλείται δημοσίευμα του Euronews, οι ετήσιες επενδύσεις σε ευρωπαϊκά έργα κέντρων δεδομένων αυξήθηκαν από 12 δισ. ευρώ το 2020 σε 25-26 δισ. ευρώ το 2026. Για την περίοδο 2026-2031, οι συνολικές επενδύσεις εκτιμάται ότι θα ανέλθουν σε 176 δισ. ευρώ.

Οι κινητοποιήσεις του διημέρου περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, διαμαρτυρία έξω από το πολωνικό κοινοβούλιο στη Βαρσοβία, πορεία στο Δουβλίνο και συγκέντρωση έξω από κέντρο δεδομένων της Microsoft στη Δανία. Στο Άμστερνταμ έχει προγραμματιστεί ενημερωτική εκδήλωση κοντά στην τοποθεσία όπου σχεδιάζεται η κατασκευή νέου κέντρου δεδομένων, ενώ στο ανατολικό Λονδίνο θα πραγματοποιηθεί δράση στην περιοχή Brick Lane, όπου η προτεινόμενη ανάπτυξη αντίστοιχης εγκατάστασης έχει προκαλέσει αντιδράσεις από κατοίκους.

Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις και το ενεργειακό αποτύπωμα

Ένα από τα βασικότερα επιχειρήματα των επικριτών της επέκτασης των κέντρων δεδομένων αφορά τις περιβαλλοντικές τους επιπτώσεις, ιδίως την αυξανόμενη ενεργειακή κατανάλωση και τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Σύμφωνα με έρευνα του γερμανικού Ινστιτούτου Öko-Institut, οι εκπομπές CO₂ από τα κέντρα δεδομένων που εξυπηρετούν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης αναμένεται να είναι έως το 2030 εξαπλάσιες σε σχέση με τα επίπεδα του 2023.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η ενεργειακή κατανάλωση των συγκεκριμένων εγκαταστάσεων θα μπορούσε να οδηγήσει στην έκλυση έως και 123 εκατομμυρίων τόνων CO₂ μέσα στην επόμενη δεκαετία, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στις εκπομπές 2,7 εκατομμυρίων ανθρώπων.

Οι ανησυχίες δεν περιορίζονται, ωστόσο, στο περιβάλλον. Η πανευρωπαϊκή εκστρατεία επισημαίνει και ευρύτερες κοινωνικές επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης, όπως τις πιθανές επιπτώσεις των chatbot στην ψυχική υγεία, τον κίνδυνο απώλειας θέσεων εργασίας λόγω της αυτοματοποίησης, αλλά και τον ανταγωνισμό μεταξύ της κατασκευής νέων κέντρων δεδομένων και της κάλυψης στεγαστικών αναγκών.

Από την πλευρά της, η τεχνολογική βιομηχανία προβάλλει τα οικονομικά οφέλη των επενδύσεων, υποστηρίζοντας ότι τα κέντρα δεδομένων δημιουργούν θέσεις εργασίας τόσο κατά την κατασκευή όσο και κατά τη λειτουργία τους, ενώ παράλληλα ενισχύουν την οικονομική ανάπτυξη, καθώς αποτελούν βασική υποδομή για την εξέλιξη και την εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης.

Η παγκόσμια επέκταση του κλάδου αποτυπώνεται και στον αριθμό των νέων επενδυτικών σχεδίων. Την περίοδο 2021-2024 ανακοινώθηκαν περίπου 250 έργα κέντρων δεδομένων παγκοσμίως, με προβλεπόμενες ενεργειακές ανάγκες άνω των 100 μεγαβάτ το καθένα. Η κατανάλωση αυτή αντιστοιχεί περίπου στις ανάγκες 300.000 νοικοκυριών ανά εγκατάσταση, με τα έργα στη Βόρεια Αμερική να κυριαρχούν στη λίστα.

Με πληροφορίες από Guardian, Euronews