Μικρή ανάκαμψη για την Ελλάδα, αλλά σχεδόν 1 στους 2 μαθητές κάτω από το βασικό επίπεδο στα Μαθηματικά

Από τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2025, η εικόνα που προκύπτει για την Ελλάδα είναι μικτή, καθώς παρά τη διαχρονικά χαμηλή επίδοση των μαθητών, καταγράφονται ορισμένες ενδείξεις σταθεροποίησης και περιορισμού της απόστασης από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Η σημαντικότερη εξέλιξη αφορά στα Μαθηματικά, καθώς οι επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών  μειώθηκαν κατά 6 μονάδες, συγκριτικά με το 2022.

Διαβάστε: Νέο Λύκειο: Τι αλλάζει και πώς θα λειτουργεί – Η ριζική αλλαγή που φέρνει το Εθνικό Απολυτήριο

Μείωση της επίδοσης στα Μαθηματικά

Η σημαντικότερη εξέλιξη που προκύπτει από την έρευνα αφορά στα Μαθηματικά. Οι επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών μειώθηκαν κατά 6 μονάδες σε σχέση με το 2022, όταν η αντίστοιχη πτώση στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ ήταν 11 μονάδες και στην ΕΕ27 12 μονάδες. Σύμφωνα με την ανάλυση των αποτελεσμάτων, για πρώτη φορά μετά από περίπου μία δεκαετία ανακόπτεται η συνεχής διεύρυνση της απόστασης της Ελλάδας από τον ΟΟΣΑ, ενώ στα Μαθηματικά εμφανίζεται τάση σύγκλισης.

Στις Φυσικές Επιστήμες η επίδοση των Ελλήνων μαθητών υποχώρησε κατά 7 μονάδες, έναντι 5 μονάδων στον ΟΟΣΑ και στην ΕΕ27. Στην Κατανόηση Κειμένου η πτώση ανήλθε στις 16 μονάδες, αντίστοιχη με αυτή του ΟΟΣΑ και μικρότερη από την πτώση των 18 μονάδων στην ΕΕ27.

Παρά τη σχετική σταθεροποίηση, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και στα τρία βασικά γνωστικά αντικείμενα. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ποσοστό των μαθητών που ολοκληρώνουν την υποχρεωτική εκπαίδευση χωρίς να έχουν κατακτήσει το βασικό επίπεδο λειτουργικού εγγραμματισμού. Το ποσοστό αυτό ανέρχεται σε 40,9% στις Φυσικές Επιστήμες, 43,8% στην Κατανόηση Κειμένου και 49,5% στα Μαθηματικά.

Σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ σχολείων

Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν επίσης σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των σχολικών μονάδων. Περίπου 38 σχολεία του δείγματος, εκ των οποίων τα 32 είναι δημόσια, παρουσίασαν επιδόσεις από πολύ υψηλότερες έως κοντά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Παράλληλα, οι κοινωνικοοικονομικές ανισότητες εξακολουθούν να επηρεάζουν τις μαθητικές επιδόσεις. Ιδιαίτερη πρόκληση αποτελούν οι μαθητές μεταναστευτικού υπόβαθρου, καθώς περισσότεροι από τους μισούς δεν μιλούν ελληνικά στο σπίτι και συχνά προέρχονται από χαμηλότερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα.

Τι δείχνει η έρευνα για το μαθησιακό περιβάλλον στην Ελλάδα

Οι μαθητές στην Ελλάδα εμφανίζουν, σύμφωνα με την έρευνα, λιγότερο υποστηρικτικό και γνωστικά ενισχυτικό μαθησιακό περιβάλλον σε σύγκριση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Αναφέρουν μικρότερη υποστήριξη από τους εκπαιδευτικούς, περιορισμένη χρήση διδακτικών πρακτικών που ενισχύουν την ενεργό σκέψη, αλλά και μικρότερη αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών και της τεχνητής νοημοσύνης στο σχολείο.

Την ίδια στιγμή, οι μαθητές εμφανίζουν γενικά πιο αρνητικές στάσεις απέναντι στη μάθηση, κυρίως σε ό,τι αφορά την περιέργεια, την επιμονή και την αυτορρύθμιση. Ωστόσο, καταγράφουν ισχυρότερη πεποίθηση ότι οι ικανότητές τους μπορούν να βελτιωθούν μέσα από την προσπάθεια και τη μάθηση.

Στο σχολικό κλίμα, οι μαθητές αναφέρουν συχνότερα προβλήματα πειθαρχίας, απουσίες και καθυστερήσεις. Αντίθετα, τα σοβαρότερα περιστατικά παραβατικότητας παραμένουν χαμηλότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, ενώ ο σχολικός εκφοβισμός κινείται σε παρόμοια επίπεδα. Σε σχέση με το 2022, πάντως, βελτιώνεται το αίσθημα ασφάλειας και του «ανήκειν» στο σχολείο.

Καλύτερες ψηφιακές υποδομές, αλλά ελλείψεις προσωπικού

Σημαντική βελτίωση καταγράφεται στις ψηφιακές υποδομές των σχολείων, ιδιαίτερα μετά το 2018. Ο αριθμός των διαθέσιμων ηλεκτρονικών υπολογιστών για εκπαιδευτική χρήση έχει αυξηθεί σημαντικά, αν και οι σχολικές μονάδες εξακολουθούν να υστερούν σε υποδομές και εξοπλισμό σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Την ίδια στιγμή, οι διευθυντές των σχολείων αναφέρουν μεγαλύτερες ελλείψεις προσωπικού σε σχέση με τον ΟΟΣΑ, κυρίως σε κοινωνικά ευάλωτες περιοχές και στην περιφέρεια. Ωστόσο, η Ελλάδα έχει μικρότερες τάξεις και χαμηλότερη αναλογία μαθητών ανά εκπαιδευτικό, γεγονός που μεταφέρει το βάρος του προβλήματος περισσότερο στην κατανομή και αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού.

Ποιο είναι το στοίχημα για τα επόμενα χρόνια στην ελληνική εκπαίδευση

Τα αποτελέσματα της PISA 2025 δεν αποτυπώνουν μια θεαματική αλλαγή στην ελληνική εκπαίδευση. Δείχνουν, ωστόσο, ότι η πολυετής διεύρυνση της απόστασης από τον ΟΟΣΑ φαίνεται να περιορίζεται, ιδιαίτερα στα Μαθηματικά.

Το βασικό πρόβλημα παραμένει η χαμηλή επίδοση μεγάλου αριθμού μαθητών και, κυρίως, το γεγονός ότι σχεδόν ένας στους δύο 15χρονους δεν διαθέτει το βασικό επίπεδο μαθηματικού εγγραμματισμού που απαιτείται για την καθημερινή ζωή.

Η πρόκληση για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα δεν αφορά πλέον μόνο την αύξηση των διαθέσιμων πόρων, αλλά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο αυτοί αξιοποιούνται. Η βελτίωση της ποιότητας της διδασκαλίας, η ενίσχυση της μαθητικής συμμετοχής, η αξιοποίηση της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης και η στοχευμένη στήριξη των μαθητών που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα εμπόδια αποτελούν τα βασικά ζητήματα που αναδεικνύει η PISA 2025.