SSIFF 2026: «Εμένα η σιωπή δεν με βοήθησε», λέει η δημιουργός του «Josephine»

Ένα παιδί γίνεται μάρτυρας ενός βιασμού και προσπαθεί να καταλάβει τι συνέβη. Οι ενήλικες γύρω του αναζητούν τρόπους να το προστατεύσουν, όμως οι απαντήσεις τους δεν αρκούν για να αποκαταστήσουν την αίσθηση ασφάλειας που χάθηκε. Στο «Josephine», η Μπεθ ντε Αραούζο προσεγγίζει τη σεξουαλική βία μέσα από το βλέμμα ενός οκτάχρονου κοριτσιού, αντλώντας πληροφορίες από μια δική της παιδική εμπειρία.

Η δεύτερη ταινία της Αμερικανίδας δημιουργού παρουσιάστηκε στο τμήμα Perlak του Φεστιβάλ Σαν Σεμπαστιάν, έχοντας προηγουμένως αποσπάσει, το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής και το Βραβείο Κοινού στο Sundance. Τον κεντρικό ρόλο ερμηνεύει η Μέισον Ριβς, με τους Τσάνινγκ Τέιτουμ και Τζέμα Τσαν στους ρόλους των γονιών της.

Μιλώντας στον Gonzalo García Chasco, η ντε Αραούζο εξήγησε ότι την ενδιέφερε ο τρόπος με τον οποίο ένα παιδί εσωτερικεύει κάτι που δεν διαθέτει ακόμη τα εργαλεία για να κατανοήσει.

«Ήθελα να εξερευνήσω πώς κατανοείται η σεξουαλική βία από την οπτική ενός κοριτσιού, πώς εσωτερικεύεται και πώς επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο κινούμε το σώμα μας στον χώρο», ανέφερε. Σε αυτή την ηλικία, πρόσθεσε, μπορεί να μην ξέρουμε ακριβώς τι έχουμε δει, όμως η επίδρασή του στον ψυχισμό μας είναι ισχυρή.

Η αφετηρία βρίσκεται σε ένα περιστατικό που έζησε όταν ήταν οκτώ ετών. Η ίδια και ο πατέρας της έτρεχαν στο Golden Gate Park του Σαν Φρανσίσκο όταν μπροστά στα μάτια τους είδαν έναν βιασμό. Η ταινία βασίζεται στη δική της ανάμνηση εκείνης της ημέρας.

Ο χαρακτήρας που υποδύεται ο Τέιτουμ διαφέρει από τον πατέρα της, αλλά η δημιουργός αξιοποίησε ορισμένα στοιχεία της συμπεριφοράς του. Ανάμεσά τους, την απόφαση να καταδιώξει τον δράστη – μια αντίδραση που θεωρεί αποκαλυπτική για την προσωπικότητά του. Κράτησε επίσης την πεποίθησή του ότι πρέπει κανείς να «σφίγγει τα δόντια και να συνεχίζει», κάνοντάς την κεντρικό γνώρισμα του κινηματογραφικού πατέρα.

Για τη Ζοζεφίν, όμως, η συνέχιση της καθημερινότητας δεν είναι απλή υπόθεση. Η βία που είδε αρχίζει να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται ολόκληρο τον κόσμο. Νιώθει ότι η απειλή βρίσκεται παντού και προσπαθεί να καταλάβει γιατί κανείς δεν μπορεί να διορθώσει όσα συνέβησαν.

Η σκηνοθέτρια περιέγραψε αυτή την εσωτερική διαδρομή ως μια σταδιακή κατάληψη της ζωής του παιδιού από το σκοτάδι. Μέσα στην αδυναμία της να βρει μια πειστική απάντηση, η Ζοζεφίν οδηγείται στη σκέψη ότι θα πρέπει να αναλάβει η ίδια δράση.

Η συζήτηση για τη δικαιοσύνη έφερε τη ντε Αραούζο στο ευρύτερο ζήτημα της αντιμετώπισης της σεξουαλικής βίας. Η δημιουργός άσκησε κριτική στην προστασία που εξακολουθούν να βρίσκουν οι δράστες και στην απουσία ουσιαστικού δημόσιου διαλόγου.

«Η σεξουαλική βία, η κουλτούρα του βιασμού, είναι κάτι υπερβολικά συχνό και πραγματικό», δήλωσε. Κατά την ίδια, δεν υπάρχουν αρκετοί χώροι για να συζητηθεί το ζήτημα, ούτε αντιμετωπίζεται με την προτεραιότητα που απαιτεί.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάστηκε στη συνεργασία με τη μικρή πρωταγωνίστρια. Η δημιουργός εξήγησε ότι συναντήθηκε με τους γονείς της μετά την πρώτη ακρόαση και ενημερώθηκε για όσα είχαν ήδη συζητήσει με το παιδί. Για τις ανάγκες της σκηνοθεσίας, περιορίστηκε στην εξήγηση ότι ένας άνδρας είχε πληγώσει μια γυναίκα. Τον τρόπο και την έκταση της συζήτησης για το θέμα τα άφησε… στους γονείς.

Η ίδια αναγνώρισε ότι δεν είναι εύκολο να γνωρίζει κάποιος ποια είναι η κατάλληλη στιγμή για να μιλήσει σε ένα παιδί για τη σεξουαλική βία. Η προσωπική της εμπειρία, ωστόσο, της επιτρέπει μία σαφή διαπίστωση: «Εμένα, ως παιδί, η σιωπή δεν με βοήθησε».

Σε αυτή τη φράση συγκεντρώνεται και το ουσιαστικό ερώτημα του «Josephine»: πώς μπορεί ένας ενήλικας να σταθεί δίπλα σε ένα παιδί όταν η επιθυμία να το προστατεύσει τον δυσκολεύει να ακούσει όσα εκείνο χρειάζεται να πει;

• ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΜΑΣ ΚΡΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΑΙΝΙΑ ΕΔΩ