Στεγαστική κρίση: Όταν η εργασία δεν εγγυάται την ανεξαρτησία

Σε μια εποχή που η σταθερή απασχόληση θεωρείται το θεμέλιο της ενήλικης ζωής, χιλιάδες νέοι εργαζόμενοι και νέα ζευγάρια στην Αττική βρίσκονται αντιμέτωποι με το φαινόμενο του «οικονομικά άστεγου». Ανθρώπων δηλαδή που εργάζονται και παράγουν εισόδημα, αλλά βλέπουν τις αποδοχές τους να εξανεμίζονται πριν καν καλύψουν το βασικότερο αγαθό, τη στέγη.

Η έρευνα του Πανελλαδικού Δικτύου E-Real Estates για την περίοδο 2023–2026 αποκαλύπτει μια ραγδαία συρρίκνωση στις λεγόμενες «λαϊκές» ή οικονομικά προσιτές κατοικίες. Το άλλοτε δεδομένο όριο των 500 ευρώ το μήνα για ένα μικρό διαμέρισμα έως 50 τ.μ. (άνω του 1ου ορόφου) μετατρέπεται ταχύτατα σε προνομιακό και δυσεύρετο στόχο.

Η συρρίκνωση των επιλογών ανά περιοχή

Το 2023, το κέντρο της Αθήνας πρόσφερε μια κάποια ασφάλεια στον προϋπολογισμό των 500 ευρώ, καθώς περισσότερα από τα μισά διαθέσιμα μικρά διαμερίσματα (54,66%) εντάσσονταν σε αυτόν. Σήμερα, το ποσοστό αυτό έχει καταρρεύσει στο 29,74%. Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται σε ολόκληρο το λεκανοπέδιο:

Δυτικά Προάστια: Από το 75,86% του 2023, τα διαμερίσματα έως 500 ευρώ περιορίστηκαν στο 48,29% το 2026, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη πτώση σε ποσοστιαίες μονάδες (-27,57%).

Βόρεια Προάστια: Η μεγαλύτερη αναλογική συρρίκνωση (άνω του 50%), με τα προσιτά μικρά διαμερίσματα να πέφτουν από το 23,58% στο μόλις 11,55%.

Νότια Προάστια: Περιορισμός από 26,41% σε 19,80%.

Πειραιάς: Υποχώρηση από 37,85% σε 26,58%.

Πλέον, στο κέντρο της πρωτεύουσας, 7 στα 10 μικρά διαμερίσματα απαιτούν ενοίκιο άνω των 500 ευρώ, ενώ 4 στα 10 ξεπερνούν τα 600 ευρώ και 2 στα 10 αγγίζουν ή υπερβαίνουν τα 700 ευρώ.

Η παγίδα του εισοδήματος και η «έκρηξη» της στεγαστικής επιβάρυνσης

Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο στη μειωμένη προσφορά, αλλά και στην απόλυτη αναντιστοιχία μισθών και ενοικίων. Για έναν νέο εργαζόμενο με καθαρό μηνιαίο εισόδημα 1.000 ευρώ, ένα ενοίκιο 500 ευρώ απορροφά ακριβώς το 50% των αποδοχών του – ποσοστό που δεν αφήνει περιθώρια για λογαριασμούς, θέρμανση, κοινόχρηστα και βασική αποταμίευση. Ακόμη και με εισόδημα 1.200 ευρώ, η επιβάρυνση αγγίζει το 41,7%.

Τα στοιχεία αυτά εξηγούν γιατί η Ελλάδα καταγράφει τα υψηλότερα ποσοστά στεγαστικής επιβάρυνσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τη Eurostat, το κόστος στέγασης στην Ελλάδα απορροφά κατά μέσο όρο το 36% του διαθέσιμου εισοδήματος (με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο να βρίσκεται στο 19%), φέρνοντας τη χώρα σε δυσθεώρητη απόσταση ασφαλείας από κράτη όπως η Γερμανία (25%) ή η Κύπρος (11%).

Το κοινωνικό αποτύπωμα: Ενηλικίωση σε αναμονή

Η στεγαστική στενότητα έχει άμεσο αντίκτυπο στον κοινωνικό ιστό και στον σχεδιασμό ζωής της νέας γενιάς. Το 2025, το 56,3% των νέων ηλικίας 25–34 ετών στην Ελλάδα εξακολουθεί να διαμένει με τους γονείς του, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 30,1%.

Ταυτόχρονα, η μέση ηλικία αποχώρησης από την πατρική εστία διαμορφώθηκε στα 30,9 έτη, τοποθετώντας τους Έλληνες νέους σχεδόν 4,6 χρόνια πίσω από τον μέσο όρο της ΕΕ (26,3 έτη). Η παραμονή στο πατρικό σπίτι, πέρα από τις οικογενειακές παραδόσεις, αποτελεί πλέον μια σκληρή οικονομική αναγκαιότητα.

Ρεπορτάζ Ρεγγίνα Σαβούρδου