Το παρασκήνιο της κύρωσης του ψευδεπίγραφου τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Λιβύης

Στην κύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου προχώρησε η λιβυκή Βουλή, σε μια εξέλιξη που συνδέεται με τις πολιτικές ανακατατάξεις στο εσωτερικό της χώρας και τις πιέσεις της Τουρκίας προς την ανατολική Λιβύη. Σύμφωνα με την ανάλυση του διπλωματικού συντάκτη του ΕΡΤnews, Νίκου Μελέτη, η απόφαση ακολούθησε της απομάκρυνσης του προέδρου του λιβυκού Κοινοβουλίου, Αγκίλα Σάλεχ, ενώ εκτιμάται ότι επηρεάζει αρνητικά τις προοπτικές των συνομιλιών Ελλάδας και Λιβύης για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Νίκος Μελέτης, η κύρωση δεν μεταβάλλει από μόνη της το διεθνές νομικό καθεστώς του μνημονίου ούτε αναιρεί τις αντιρρήσεις που έχουν διατυπώσει η Ελλάδα και άλλες χώρες.

Το παρασκήνιο της απομάκρυνσης Σάλεχ

Η απόφαση της λιβυκής Βουλής ήρθε έπειτα από μια διαδικασία ανατροπής των κοινοβουλευτικών ισορροπιών, η οποία είχε προηγηθεί κατά περίπου δύο εβδομάδες. Στο πλαίσιο αυτό, ο Αγκίλα Σάλεχ απομακρύνθηκε από την προεδρία του Κοινοβουλίου και αντικαταστάθηκε από πρόσωπο που συνδέεται με τον Σαντάμ Χαφτάρ.

Η απομάκρυνση του Σάλεχ δεν σχετίζεται αποκλειστικά με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά εντάσσεται σε ευρύτερες εσωτερικές πολιτικές διεργασίες στη Λιβύη.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλέστηκε ο Νίκος Μελέτης, το περιβάλλον του Αγκίλα Σάλεχ είχε δεχθεί ασφυκτικές πιέσεις το προηγούμενο διάστημα, με στόχο να προχωρήσει η διαδικασία κύρωσης του μνημονίου. Ο ίδιος, ωστόσο, φέρεται να μην ενέδωσε στις πιέσεις αυτές, γεγονός που, σύμφωνα με την ανάλυση, συνέβαλε στην όξυνση της αντιπαράθεσης.

Οι πιέσεις της Άγκυρας προς την ανατολική Λιβύη

Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις φέρεται να διαδραμάτισε η προσπάθεια της Τουρκίας να ενισχύσει τις σχέσεις της με την ανατολική Λιβύη και την πλευρά Χαφτάρ.

Όπως ανέφερε ο Νίκος Μελέτης, η Άγκυρα επιδίωκε τα τελευταία δύο χρόνια να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με την ανατολική πλευρά της χώρας, ασκώντας παράλληλα πιέσεις για την προώθηση του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Κατά την ίδια ανάλυση, η Τουρκία φέρεται να είχε διαμηνύσει ότι, εάν δεν προχωρούσε η σχετική διαδικασία, θα μπορούσε να επαναπροσανατολίσει την υποστήριξή της προς την κυβέρνηση της Τρίπολης. Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν ανεπιθύμητη για την πλευρά Χαφτάρ, η οποία επιδιώκει να διατηρήσει τις ισορροπίες στις σχέσεις της με την Άγκυρα.

Τι σημαίνει η κύρωση για την Ελλάδα

Σε ό,τι αφορά τις ελληνικές θέσεις, ο Νίκος Μελέτης εκτιμά ότι η κύρωση δεν προσδίδει αυτομάτως διεθνή νομική ισχύ στο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Όπως εξηγεί, η κοινοβουλευτική διαδικασία αφορά το εσωτερικό της Λιβύης και δεν μεταβάλλει από μόνη της τις ενστάσεις που έχουν διατυπωθεί στο διεθνές πεδίο.

Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι η Τουρκία και η Λιβύη έχουν ήδη καταθέσει μονομερώς τις θέσεις τους στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, μέσω επιστολών και χαρτών, επικαλούμενες το μνημόνιο. Επομένως, η απουσία κύρωσης δεν είχε εμποδίσει την προβολή των σχετικών διεκδικήσεων.

Η νέα εξέλιξη, ωστόσο, ενδέχεται να δυσχεράνει τις προσπάθειες για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης, καθώς επιβαρύνει το διπλωματικό περιβάλλον μέσα στο οποίο διεξάγονται οι σχετικές συνομιλίες.

Όπως σημειώνει ο διπλωματικός συντάκτης του ΕΡΤnews, ακόμη και κατά το προηγούμενο διάστημα, όταν οι συνομιλίες διεξάγονταν σε θετικό κλίμα, η λιβυκή πλευρά δεν είχε αποκηρύξει το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Οι επιπτώσεις στις περιφερειακές σχέσεις

Η κύρωση ενδέχεται να επηρεάσει και τις σχέσεις της Λιβύης με άλλες χώρες της περιοχής, καθώς και με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Αίγυπτος, ειδικότερα, ενδέχεται να αντιμετωπίσει με δυσαρέσκεια την απομάκρυνση του Αγκίλα Σάλεχ, καθώς ο πρώην πρόεδρος της λιβυκής Βουλής αποτελούσε συνομιλητή του Καΐρου. Παράλληλα, η Αίγυπτος και η Κύπρος, όπως και η Ελλάδα, είχαν εκφράσει την αντίθεσή τους στο τουρκολιβυκό μνημόνιο μετά την υπογραφή του το 2019.

Σύμφωνα με τον Νίκο Μελέτη, η εξέλιξη δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες στις σχέσεις της Λιβύης με τους γείτονές της και την Ευρωπαϊκή Ένωση, σε μια περίοδο κατά την οποία βρίσκονται σε εξέλιξη διπλωματικές επαφές.

Ενδεικτικά, ο νέος πρεσβευτής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Τρίπολη, Αλέξης Κωνσταντόπουλος, είχε επιδώσει τα διαπιστευτήριά του την Κυριακή, ενισχύοντας τη διπλωματική παρουσία της ΕΕ στη χώρα.

Η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου προσθέτει, συνεπώς, μια νέα παράμετρο στις ήδη σύνθετες ισορροπίες της Λιβύης, με τις επιπτώσεις να αφορούν τόσο τις εσωτερικές πολιτικές σχέσεις όσο και τις διπλωματικές προσπάθειες για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ανάλυση: Νίκος Μελέτης

Σχετικές ειδήσεις:

ΥΠΕΞ για τουρκολιβυκό μνημόνιο: Το Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζει με νομικά αβάσιμες αποφάσεις

Η Βουλή της Λιβύης ενέκρινε το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο